ടെഹ്റാൻ, 2026 നവംബർ 19 –
ഇറാനിയൻ സംവിധായകൻ ജാഫർ പനാഹിക്കെതിരായ തടവുശിക്ഷയും മറ്റു നടപടികളും റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ലോക സിനിമാരംഗത്തെ പ്രമുഖർ രംഗത്ത്. ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ പ്രചാരണം നടത്തിയെന്ന കുറ്റത്തിന് ടെഹ്റാനിലെ വിപ്ലവ കോടതി പനാഹിക്ക് അഞ്ചുവർഷവും ഒരു മാസവും തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചു. ഒക്ടോബർ അവസാനമാണ് വിധി വന്നതെന്ന് ഇറ്റാലിയൻ വാർത്താ ഏജൻസിയായ അൻസ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പനാഹിയുടെ സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടുകെട്ടാനും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ മരവിപ്പിച്ചു. വിദേശയാത്രയ്ക്കും സമൂഹമാധ്യമ ഉപയോഗത്തിനും രണ്ടുവർഷത്തെ വിലക്കുമുണ്ട്.
വെനീസും ബെർലിനും മുതൽ ഹോളിവുഡ് വരെ, പ്രസ്താവനയിൽ 200 ഒപ്പുകൾ
പനാഹിയെ പിന്തുണച്ചുള്ള സംയുക്ത പ്രസ്താവനയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുമ്പോൾ 200 വ്യക്തികളും സ്ഥാപനങ്ങളും ഒപ്പുവെച്ചിരുന്നു. വെനീസ്, ബെർലിൻ ചലച്ചിത്രമേളകളുടെ മേധാവികളും പട്ടികയിലുണ്ട്. രണ്ടു മേളകളും പല വർഷങ്ങളിലായി പനാഹിയെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാജ്യാന്തര പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് പനാഹിയുടെ സിനിമകൾ എത്തുന്നതിൽ ചലച്ചിത്രമേളകൾ ഏറെക്കാലമായി പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നതിനാൽ ഈ പിന്തുണയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
അഭിനേതാക്കളായ മാർക്ക് റഫാലോയും ടിൽഡ സ്വിന്റണും അമേരിക്കൻ സംവിധായകരായ മൈക്കൽ മൂർ, ബാരി ജെങ്കിൻസ്, അലക്സ് ഗിബ്നി എന്നിവരും ഒപ്പുവെച്ചു. ഡോക്യുമെന്ററി സംവിധായിക ലോറ പോയ്ട്രാസ്, ലിസ് ഗാർബസ്, റോജർ റോസ് വില്യംസ്, അബിഗെയ്ൽ ഡിസ്നി എന്നിവരും ഒപ്പിട്ടു. ഫ്രഞ്ച് സംവിധായകരായ ഴാക് ഒഡിയാർ, ഒലിവിയേ അസയാസ്, കാതറിൻ ബ്രെയ്യ, ഡൊമിനിക് മോൾ, നടനും സംവിധായകനുമായ ആർതർ ഹരാരി എന്നിവരും പട്ടികയിലുണ്ട്. ഫ്രഞ്ച് നടി ജൂലിയറ്റ് ബിനോഷും പിന്തുണയുമായി രംഗത്തുണ്ടെന്ന് അൻസ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ബ്രസീലിൽനിന്ന് ക്ലെബർ മെൻഡോൻസ ഫില്യോ, അർജന്റീനയിൽനിന്ന് ലുക്രീസിയ മാർട്ടൽ, കംബോഡിയയിൽനിന്ന് റിത്തി പാൻ, ബ്രിട്ടനിൽനിന്ന് ആസിഫ് കപാഡിയ എന്നിവരും ഒപ്പുവെച്ചു.
കോടതി നടപടികൾ റദ്ദാക്കണം, അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കണം
പുതിയ തടവുശിക്ഷയിലും അതോടൊപ്പമുള്ള നടപടികളിലും കടുത്ത ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒപ്പിട്ടവർ, പനാഹിക്കെതിരായ എല്ലാ നടപടികളും റദ്ദാക്കണമെന്ന് ടെഹ്റാൻ വിപ്ലവ കോടതിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കുന്ന പൗര, രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച രാജ്യാന്തര ഉടമ്പടിയിൽ ഇറാൻ ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അത് പാലിക്കണമെന്നും അവർ ഓർമിപ്പിച്ചു.
സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പേരിൽ പീഡനം നേരിടുന്ന എല്ലാ ഇറാനികൾക്കുമൊപ്പം നിൽക്കുന്നതായും പ്രസ്താവന പറയുന്നു. സംഘർഷവും രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷാവസ്ഥയും രൂക്ഷമായ ഈ ഘട്ടത്തിൽ, രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പരസ്പരധാരണ വളർത്തുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ പങ്ക് കൂടുതൽ പ്രധാനമാണെന്ന് ഒപ്പിട്ടവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്ക് സാക്ഷികളാകുമെന്നും എവിടെയായാലും കലാസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കുമെന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കി.
അപകടസാധ്യത അറിഞ്ഞിട്ടും മാർച്ചിൽ ഇറാനിലേക്ക് മടങ്ങി
നേരത്തേ ഡിസംബറിൽ പനാഹിക്ക് ഒരുവർഷം തടവും രണ്ടുവർഷത്തേക്ക് രാജ്യം വിടുന്നതിന് വിലക്കും വിധിച്ചിരുന്നെന്ന് സംയുക്ത പ്രസ്താവനയിൽ പറയുന്നു. അതിനുശേഷം പലരെയും അമ്പരപ്പിച്ച് മാർച്ചിൽ അദ്ദേഹം ഇറാനിലേക്ക് മടങ്ങി. അപകടസാധ്യത അറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് പനാഹി മടങ്ങിയതെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവർ പറയുന്നു. സ്വന്തം രാജ്യത്തോട് ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹമുണ്ടെന്നും അവിടെ ജീവിക്കാനും ജോലി ചെയ്യാനുമാണ് ആഗ്രഹമെന്നും പനാഹി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മടങ്ങിയെത്തി മാസങ്ങൾക്കകം വന്ന ഒക്ടോബറിലെ വിധി, അദ്ദേഹത്തിനുമേലുള്ള സമ്മർദത്തിന് അയവുണ്ടായിട്ടില്ലെന്നതിന്റെ തെളിവായാണ് പിന്തുണക്കുന്നവർ കാണുന്നത്.
സിനിമാ വിലക്കിനിടയിലും രഹസ്യമായി ചിത്രീകരണം
ഇറാനിയൻ ഭരണകൂടവുമായി പനാഹിക്കുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ ഒരു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുള്ളതാണ്. 2010ൽ അറസ്റ്റിലായ അദ്ദേഹത്തിന് പിന്നീട് ആറുവർഷം തടവും 20 വർഷത്തെ സിനിമാ നിർമാണ വിലക്കും വിധിച്ചു. അഭിമുഖം നൽകുന്നതിനും വിദേശത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനും നിയന്ത്രണമുണ്ടായിരുന്നു. അന്ന് മാർട്ടിൻ സ്കോർസെസി, സ്റ്റീവൻ സ്പിൽബർഗ്, ഫ്രാൻസിസ് ഫോർഡ് കൊപ്പോള തുടങ്ങിയവർ പനാഹിയുടെ മോചനം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആംനെസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ ഹർജി പ്രചാരണത്തിന് പോൾ ഹാഗിസ്, ഷോൺ പെൻ, സ്കോർസെസി എന്നിവർ പിന്തുണ നൽകി. ആംനെസ്റ്റിയുടെ പ്രതിനിധികൾ പിന്നീട് 21,000ത്തിലധികം ഒപ്പുകൾ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ ഇറാന്റെ പ്രതിനിധി കാര്യാലയത്തിന് കൈമാറി.
വിലക്കിനിടയിലും പനാഹി രഹസ്യമായി സിനിമകൾ ഒരുക്കി. ചില ചിത്രങ്ങൾ ടാക്സിക്കുള്ളിൽ ചിത്രീകരിച്ചു. മറ്റു ചിലത് വളരെ കുറച്ചുപേരെ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി വീടുകളിൽ ചിത്രീകരിച്ചു. ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ എത്തിക്കാൻ സിനിമകളുടെ പകർപ്പുകൾ രഹസ്യമായി രാജ്യത്തിന് പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. പ്രമുഖ ഇറാനിയൻ സംവിധായകൻ മുഹമ്മദ് റസൂലോഫിനെ തടവിലാക്കിയതിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചതിനു പിന്നാലെ 2022ൽ പനാഹി വീണ്ടും അറസ്റ്റിലായി. വീണ്ടും സിനിമ ഒരുക്കാനാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന് അർഥം നൽകുന്നതെന്ന് അന്ന് ഇരുവരും സംയുക്ത സന്ദേശത്തിൽ പറഞ്ഞു.
കാനിലും വെനീസിലും ബെർലിനിലും പനാഹിക്ക് പുരസ്കാരങ്ങൾ
ലോകത്ത് ഏറ്റവുമധികം പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ സംവിധായകരിൽ ഒരാളായ പനാഹിയെ കാൻ, വെനീസ്, ബെർലിൻ മേളകൾ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ മുഴുനീളചിത്രമായ ‘ദ വൈറ്റ് ബലൂൺ’ കാനിൽ ക്യാമറ ദോർ നേടി. ‘ദ സർക്കിൾ’ 2000ൽ വെനീസിൽ ഗോൾഡൻ ലയൺ നേടി. ബെർലിനിൽ ‘ഓഫ്സൈഡ്’ സിൽവർ ബെയറും ‘ടാക്സി’ ഗോൾഡൻ ബെയറും നേടി.
‘നോ ബെയേഴ്സ്’ വെനീസിൽ പ്രത്യേക ജൂറി പുരസ്കാരം നേടി. ഒടുവിൽ, ‘ഇറ്റ് വാസ് ജസ്റ്റ് ആൻ ആക്സിഡന്റ്’ കാൻ മേളയിലെ പരമോന്നത പുരസ്കാരമായ പാം ദോർ നേടി. ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രമുഖ സംവിധായകരിൽ പനാഹിക്കുള്ള സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കുന്ന നേട്ടമായിരുന്നു അത്. നിയമവിലക്കുകൾ നിലനിൽക്കെയാണ് പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ പലതും അദ്ദേഹം ഒരുക്കിയത്. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത്രയേറെ പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ സംവിധായകർ വിരളമാണ്.