പനജി, 2026 നവംബർ 09-

മാണ്ഡോവി നദിയിലെ കാസിനോ–ക്രൂസ് കപ്പലുകളുടെ പരിശോധനയും കാസിനോ കപ്പലുകളുടെ സ്വതന്ത്ര ജല ഓഡിറ്റും സംബന്ധിച്ച വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് മൂന്നുമാസത്തിനകം സമർപ്പിക്കാൻ ഗോവ സംസ്ഥാന മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡിനോട് ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഗോവ ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചു. പ്രവർത്തനാനുമതിയിലെ വ്യവസ്ഥകളോ ജലമലിനീകരണ നിയന്ത്രണ നിയമമോ ലംഘിക്കുന്നവർക്കെതിരെ സ്വീകരിച്ച നടപടികളും റിപ്പോർട്ടിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. ജസ്റ്റിസുമാരായ വാൽമീകി മെനെസസ്, അമിത് എസ്. ജാംസന്ദേക്കർ എന്നിവരുടെ 2026 നവംബർ നാലിലെ ഉത്തരവാണിത്. മാല തടാകത്തിൽ മീനുകൾ ചത്തുപൊങ്ങിയ സംഭവത്തിൽ കോടതി സ്വമേധയാ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലാണ് നടപടി. ചീഫ് സെക്രട്ടറി മുഖേന ഗോവ സർക്കാരും മറ്റു പതിനൊന്ന് കക്ഷികളുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. നൈജൽ ഫെർണാണ്ടസ് അമിക്കസ് ക്യൂറിയായി കോടതിയെ സഹായിച്ചു. സംസ്ഥാന സർക്കാരുൾപ്പെടെയുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി അഡ്വക്കറ്റ് ജനറൽ ദേവിദാസ് പാംഗവും അഡീഷണൽ ഗവൺമെന്റ് അഭിഭാഷക മരിയ കൊറേയയും ഹാജരായി.

പരിശോധിച്ച 22 ഇടങ്ങളിലും വിസർജ്യമലിനീകരണ സൂചിക പരിധിക്കുമുകളിൽ

മാണ്ഡോവി നദിയിലെ ഇഫി ജെട്ടിക്കും മാണ്ഡോവി പാലത്തിനുമിടയിലെ 22 സ്ഥലങ്ങളിൽനിന്ന് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 24ന് ശേഖരിച്ച വെള്ളത്തിന്റെ പരിശോധനാഫലമാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്. വേലിയേറ്റത്തിലും വേലിയിറക്കത്തിലുമായി ശേഖരിച്ച സാമ്പിളുകളിൽ, വിസർജ്യമലിനീകരണത്തിന്റെ സൂചകമായ ഫീക്കൽ കോളിഫോം ബാക്ടീരിയയുടെ അളവ് അനുവദനീയ പരിധിക്കുമുകളിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ കണ്ടെത്തി. ക്രൂസ് ബോട്ട് ജെട്ടി, കാസിനോ മജസ്റ്റിക് പ്രൈഡിന് സമീപം, നങ്കൂരമിട്ട കാസിനോകൾക്ക് താഴെയുള്ള നദീഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ അഞ്ചിടങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അളവ് രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ കണ്ടെത്തൽ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക കപ്പലാണ് മലിനീകരണത്തിന് കാരണമെന്ന് കോടതി അന്തിമമായി നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.

നാല് കാസിനോ കപ്പലുകളിൽ പ്രാഥമിക പരിശോധന; നിയമലംഘനത്തിൽ ഉടൻ നടപടി

റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാല് കാസിനോ കപ്പലുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 27ന് പ്രാഥമിക പരിശോധന നടത്തിയതായി ബോർഡ് അറിയിച്ചു. പ്രവർത്തനാനുമതിയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ക്രൂസ് കപ്പലുകളുടെ പരിശോധനയും നടക്കുകയാണെന്നും അംഗീകൃത ഏജൻസികൾ മുഖേന കാസിനോ കപ്പലുകളുടെ സ്വതന്ത്ര ജല ഓഡിറ്റിന് നടപടിയെടുക്കുകയാണെന്നും അഡ്വക്കറ്റ് ജനറൽ വ്യക്തമാക്കി. പരിശോധനയും റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കലും മൂന്നുമാസമെടുക്കുമെങ്കിലും അതിനിടെ നിയമലംഘനം കണ്ടെത്തിയാൽ ജലമലിനീകരണ നിയന്ത്രണ നിയമപ്രകാരം ഉടൻ നടപടിയെടുക്കുമെന്ന് സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഉറപ്പുനൽകി.

നദിയുടെ ഇരുകരകളിൽനിന്നുള്ള മലിനജല ഒഴുക്കും പരിശോധിക്കണം

മാണ്ഡോവിയുടെ ഇരുകരകളിൽനിന്നും നദിയിലേക്ക് കക്കൂസ് മാലിന്യവും മലിനജലവും എത്തുന്നുണ്ടോയെന്ന പരിശോധനയിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ അടുത്ത പരിഗണനയ്ക്കുമുമ്പ് സമർപ്പിക്കണം. ശേഖരിച്ച സാമ്പിളുകളുടെ പരിശോധനാഫലങ്ങളും മലിനജല ഒഴുക്കിനെതിരെ സ്വീകരിച്ച നടപടികളും അറിയിക്കണം. റുവ ദെ ഔറേം, സെന്റ് ഇനസ് എന്നീ തോടുകളിലേക്കുള്ള മലിനജല ഒഴുക്കും പരിശോധിക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. നദിയുടെയും ഈ തോടുകളുടെയും കരകളിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ നിയമപ്രകാരമുള്ള പ്രവർത്തനാനുമതി വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന പരിശോധന സമയബന്ധിതമായി പൂർത്തിയാക്കണം.

രണ്ട് തോടുകളിലെയും ജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും അളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനത്തിനുള്ള നിർദേശവും ബോർഡ് തയ്യാറാക്കണം. മഴയ്ക്കുമുമ്പും മഴക്കാലത്തും മഴയ്ക്കുശേഷവുമുള്ള സാമ്പിൾ ശേഖരണം, ലബോറട്ടറി പരിശോധന, വിവരങ്ങളുടെ വിലയിരുത്തൽ എന്നിവ എങ്ങനെ നടത്തുമെന്ന് അതിൽ വ്യക്തമാക്കണം. അന്തിമ പഠനറിപ്പോർട്ടിന് സമയമെടുക്കുമെങ്കിലും പ്രവൃത്തി ഉടൻ ആരംഭിച്ച് ആദ്യഘട്ട പുരോഗതി കോടതിയെ അറിയിക്കണം.

മാല തടാകത്തിൽ പ്രതിമാസ പരിശോധന; കേസ് ഡിസംബർ എട്ടിന്

മാല തടാകത്തിലെ ജലഗുണനിലവാരം കുറഞ്ഞത് മാസത്തിലൊരിക്കലെങ്കിലും പരിശോധിക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഏതെങ്കിലും ഘടകം അനുവദനീയ പരിധി കടന്നാൽ പരിഹാരനടപടി സ്വീകരിക്കുകയും മലിനീകരണത്തിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്തുകയും വേണം. ഉത്തരവാദികളായവർക്കെതിരെ ജലമലിനീകരണ നിയന്ത്രണ നിയമപ്രകാരമുള്ള നടപടിയും ഉറപ്പാക്കണം. ഹർജിയിൽ അന്തിമ തീർപ്പായിട്ടില്ല. അടുത്ത പരിഗണന 2026 ഡിസംബർ എട്ടിനാണ്; അപ്പോഴേക്കും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ട ഇടക്കാല റിപ്പോർട്ടുകളും പഠനനിർദേശവും സമർപ്പിക്കണം.

മലിനീകരണത്തിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്തി നടപടിയെടുക്കാൻ ബോർഡിന് വ്യക്തമായ ചുമതല

ഗോവയിലെ ഈ ജലാശയങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ പരിശോധനാഫലം ശേഖരിക്കുന്നതിനൊപ്പം മലിനീകരണത്തിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്തി നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നതാണ് ഉത്തരവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം. പ്രവർത്തനാനുമതി വ്യവസ്ഥകളുടെ പാലനം പരിശോധിക്കാൻ ബോർഡിന് സമയബന്ധിത ചുമതല നൽകുന്നു. നദിയിലെയും തടാകത്തിലെയും മലിനീകരണത്തിനെതിരായ പരിഹാരനടപടികൾ റിപ്പോർട്ടുകളിലൂടെ കോടതിയുടെ തുടർപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകും. നിയമത്തിന്റെ നടപ്പാക്കലും ജലാശയസംരക്ഷണവും ഭരണസംവിധാനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വവും ഒരുമിച്ച് പരിശോധിക്കുന്ന നിർദേശങ്ങളാണ് ബെഞ്ച് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.