മനസ്സിനെയും തീരുമാനങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന സൈബർ യുദ്ധം നേരിടാൻ ഏകോപനം വേണം; ഡൽഹിയിൽ സെമിനാർ സമാപിച്ചു

ന്യൂഡൽഹി  / 2026 / നവംബർ 04

സൈബർ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യരുടെ ചിന്തകളെയും ധാരണകളെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന യുദ്ധരീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ദ്വിദിന സെമിനാർ നവംബർ മൂന്നിന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ സമാപിച്ചു. സംയോജിത പ്രതിരോധ ആസ്ഥാനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ സെന്റർ ഫോർ ജോയിന്റ് വാർഫെയർ സ്റ്റഡീസാണ് സെമിനാർ സംഘടിപ്പിച്ചത്. വ്യോമസേനാ മേധാവി എയർ ചീഫ് മാർഷൽ അശുതോഷ് ദീക്ഷിത് പ്രത്യേക പ്രഭാഷണം നടത്തി. പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലപ്രാപ്തിയും സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധവും വർധിപ്പിക്കാൻ ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും ഏകോപനത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഭീഷണികളെ ചെറുക്കാൻ പരിശീലനവും ശേഷിവികസനവും

സൈബർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഇത്തരം യുദ്ധരീതികളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള പുതിയ സമീപനങ്ങളിലായിരുന്നു രണ്ടാം ദിവസത്തെ ചർച്ചകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. തിരിച്ചടിക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത, പരിശീലനം, അനുകരണ അഭ്യാസങ്ങൾ, ശേഷിവികസനം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകി. ഉയർന്നുവരുന്ന ഭീഷണികളെ നേരിടുന്നതിനുള്ള ഡിജിറ്റൽ ഭരണനിർവഹണം, ധാർമിക പരിഗണനകൾ, നിയമ ചട്ടക്കൂടുകൾ എന്നിവയും ചർച്ചയായി.

കൃത്രിമബുദ്ധിയും വിവരങ്ങൾ വളച്ചൊടിക്കലും വെല്ലുവിളി

സൈബർ ശേഷികൾ, കൃത്രിമബുദ്ധി, വിവരങ്ങൾ വളച്ചൊടിക്കൽ, മനഃശാസ്ത്രപരമായ സ്വാധീനം എന്നിവ ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്കുണ്ടാകുന്ന വെല്ലുവിളികൾ സെമിനാർ വിലയിരുത്തി. ആക്രമണത്തിന് പിന്നിലുള്ളവരെ തിരിച്ചറിയൽ, തന്ത്രപരമായ സന്ദേശങ്ങൾ നൽകൽ, ഏകോപിതമായി പ്രതികരിക്കൽ എന്നിവയും ചർച്ച ചെയ്തു. ചിന്തകളെയും ധാരണകളെയും ലക്ഷ്യമിടുന്ന ശത്രുതാപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ചെറുക്കാൻ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശേഷി വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ചർച്ചകളിൽ ഉയർന്നു.

സാങ്കേതിക സുരക്ഷയ്ക്കപ്പുറം ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും പ്രധാനം

ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്ക് വിവിധ മേഖലകളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഏകോപിത സമീപനം വേണമെന്ന് സെമിനാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത്തരം സൈബർ ഭീഷണികൾ സാധാരണ സാങ്കേതിക ദൗർബല്യങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അവ മനുഷ്യരുടെ ധാരണകളെയും തീരുമാനമെടുക്കലിനെയും സ്ഥാപനങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. വിവിധ സേനാവിഭാഗങ്ങളും ഏജൻസികളും തമ്മിലുള്ള ധാരണ ശക്തിപ്പെടുത്താനും പ്രതിരോധ, സർക്കാർ, ശാസ്ത്ര, അക്കാദമിക മേഖലകളുടെ സഹകരണം വർധിപ്പിക്കാനുമായിരുന്നു ചർച്ചകൾ. മാറിവരുന്ന സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാൻ ഫലപ്രദമായ ശേഷികളും പ്രതികരണ ചട്ടക്കൂടുകളും വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതും ലക്ഷ്യമായിരുന്നു.

ദേശീയ സജ്ജത ശക്തിപ്പെടുത്താൻ വിവിധ മേഖലകൾ ഒന്നിച്ചു

മുൻ സംയുക്ത സേനാ മേധാവിയും വിവേകാനന്ദ ഇന്റർനാഷണൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ഡയറക്ടറുമായ റിട്ടയേർഡ് ജനറൽ അനിൽ ചൗഹാനും പ്രത്യേക പ്രഭാഷണം നടത്തി. പ്രതിരോധ സേനകൾ, സർക്കാർ, അക്കാദമിക രംഗം, സാങ്കേതിക മേഖല, മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവയിൽനിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ സെമിനാറിൽ പങ്കെടുത്തു. ചിന്തകളെയും ധാരണകളെയും ലക്ഷ്യമിടുന്ന പുതിയ വെല്ലുവിളികൾ അവർ ചർച്ച ചെയ്തു. പ്രതിരോധ നടപടികൾ, ഏജൻസികൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം, ശേഷിവികസനം എന്നിവയിലൂടെ രാജ്യത്തിന്റെ സജ്ജത ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള തന്ത്രങ്ങളും പരിശോധിച്ചു.

.