പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 30 –
ഭാര്യയെയും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത മക്കളെയും സാമ്പത്തികമായി ആശ്രയിക്കുന്ന വയോധികരായ മാതാപിതാക്കളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഭർത്താവിന്റെ നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്വം മാത്രമല്ല, പവിത്രമായ കടമ കൂടിയാണെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ 22ന് ജസ്റ്റിസ് പ്രവീൺ കുമാർ ഗിരിയാണ് നിർണായക ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ജീവനാംശം വർധിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പിങ്കി വർമയും മറ്റൊരാളും സമർപ്പിച്ച പുനഃപരിശോധനാ ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരും മറ്റൊരാളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഭാര്യയ്ക്കും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത മകൾക്കും ജീവനാംശമായി ഭർത്താവിന്റെ ആദായനികുതി ഒഴിവാക്കിയ മൊത്തശമ്പളത്തിന്റെ 25 ശതമാനം നേരിട്ട് നൽകാനാണ് കോടതി നിർദേശിച്ചത്. ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.
19,000 രൂപയുടെ ജീവനാംശം 40,000 രൂപയാക്കണമെന്ന് ഭാര്യയുടെ ആവശ്യം
കാൺപുർ നഗറിലെ കുടുംബകോടതി 2025 ഡിസംബർ 22ന് ഭാര്യയ്ക്കും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത മകൾക്കും പ്രതിമാസം 19,000 രൂപ ജീവനാംശം അനുവദിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനത്തിന് അനുസരിച്ചുള്ള തുകയല്ല ഇതെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് പിങ്കി വർമ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.
പ്രതിമാസ ജീവനാംശം 40,000 രൂപയായി ഉയർത്തണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം. ഉന്നാവോ ജില്ലയിൽ ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിൽ വിൻഡോ ഓപ്പറേറ്ററായി ജോലി ചെയ്യുന്ന ഭർത്താവിന് കൂടുതൽ ജീവനാംശം നൽകാനുള്ള സാമ്പത്തികശേഷിയുണ്ടെന്നും ഭാര്യയുടെ ഭാഗം വാദിച്ചു.
വായ്പ തിരിച്ചടവ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഭാര്യയ്ക്കും മകൾക്കും നൽകേണ്ട ജീവനാംശം കുറയ്ക്കാനാവില്ലെന്ന വാദവും കോടതിയിൽ ഉയർന്നു.
മനുസ്മൃതിയിലെ ശ്ലോകം പരാമർശിച്ച് കുടുംബസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം വ്യക്തമാക്കി
മനുസ്മൃതിയിലെ പതിനൊന്നാം അധ്യായത്തിലെ പത്താം ശ്ലോകം പരാമർശിച്ചാണ് കുടുംബാംഗങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വത്തെക്കുറിച്ച് കോടതി വിശദീകരിച്ചത്.
സാമ്പത്തികമായി സ്വയം സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഭാര്യയെയും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത മക്കളെയും വയോധികരായ മാതാപിതാക്കളെയും സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഭർത്താവിന്റെ പവിത്രമായ കടമയാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
കുടുംബസംരക്ഷണം കേവലം നിയമപരമായ ബാധ്യതയായി മാത്രം കാണാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിലപാട്. എന്നാൽ മനുസ്മൃതിയെ സ്വതന്ത്രമായ നിയമാധാരമാക്കുകയല്ല, നിലവിലുള്ള ജീവനാംശ നിയമബാധ്യത വിശദീകരിക്കുന്നതിനിടെയാണ് കോടതി പരാമർശിച്ചത്.
ശാരീരികാധ്വാനം ചെയ്തായാലും കുടുംബത്തെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വിധി
2022ലെ അഞ്ജു ഗർഗ് – ദീപക് കുമാർ ഗർഗ് കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചു.
ജോലി ചെയ്യാൻ ശാരീരികശേഷിയുള്ള ഭർത്താവ് നിയമാനുസൃതമായ മാർഗങ്ങളിലൂടെ വരുമാനം കണ്ടെത്തി ഭാര്യയെയും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത മക്കളെയും സംരക്ഷിക്കണമെന്നായിരുന്നു സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിലപാട്.
ആവശ്യമെങ്കിൽ ശാരീരികാധ്വാനം ചെയ്തുപോലും വരുമാനം കണ്ടെത്തേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടെന്നും നിയമം അംഗീകരിക്കുന്ന കാരണങ്ങളില്ലാതെ ജീവനാംശം നൽകാനുള്ള ബാധ്യതയിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനാവില്ലെന്നും മുൻവിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
വായ്പ തിരിച്ചടവ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ജീവനാംശം കുറയ്ക്കാനാവില്ലെന്ന് ഭാര്യയുടെ വാദം
ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനം കണക്കാക്കുമ്പോൾ വായ്പ തിരിച്ചടവ് പോലുള്ള സ്വമേധയാ ഏറ്റെടുത്ത സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾക്ക് അമിതപ്രാധാന്യം നൽകരുതെന്നായിരുന്നു ഭാര്യയുടെ അഭിഭാഷകന്റെ വാദം.
2026ലെ ദീപ ജോഷി – ഗൗരവ് ജോഷി കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയും ഇതിനായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സ്വത്തുക്കൾ സ്വന്തമാക്കുന്നതിനോ സമ്പാദ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനോ എടുത്ത വായ്പകളുടെ തിരിച്ചടവ് ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത അടിസ്ഥാനച്ചെലവുകൾക്ക് തുല്യമായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു ആ വിധിയിലെ നിലപാട്.
അതേസമയം, തന്റെ ശമ്പളത്തിന്റെ 25 ശതമാനം ഭാര്യയുടെയും മകളുടെയും ജീവനാംശത്തിനായി പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിന് തയ്യാറാണെന്ന് ഭർത്താവിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
ഭാര്യയുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് ശമ്പളത്തിന്റെ 25 ശതമാനം നേരിട്ട് നൽകണം
കുടുംബകോടതിയുടെ മുൻ ഉത്തരവ് ഭേദഗതി ചെയ്താണ് ഹൈക്കോടതി പുതിയ നിർദേശം നൽകിയത്.
ഭർത്താവിന്റെ മൊത്തശമ്പളത്തിൽനിന്ന് ആദായനികുതി ഒഴിവാക്കിയ ശേഷം ലഭിക്കുന്ന തുകയുടെ 25 ശതമാനം ജീവനാംശമായി കണക്കാക്കണം. ഈ തുക ശമ്പളത്തിൽനിന്ന് പിടിച്ച് ഭാര്യയുടെ സ്ഥിരീകരിച്ച ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് നേരിട്ട് നിക്ഷേപിക്കണം.
ഇതിനാവശ്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ കാൺപുർ നഗർ കുടുംബകോടതിയിലെ പ്രിൻസിപ്പൽ ജഡ്ജിക്കും ഉന്നാവോയിലെ ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിന്റെ ബന്ധപ്പെട്ട ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും കോടതി നിർദേശം നൽകി.
ഇതോടെ ജീവനാംശം നൽകുന്നതിനുള്ള സംവിധാനം നേരിട്ടുള്ള ശമ്പളപിടിത്തമായി മാറും. എന്നാൽ ഭാര്യ ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രതിമാസം 40,000 രൂപ കോടതി അതേപടി അനുവദിച്ചിട്ടില്ല. ശമ്പളത്തിന്റെ നിശ്ചിത ശതമാനം നൽകാനാണ് ഉത്തരവിട്ടിരിക്കുന്നത്.
കുടുംബകോടതി ഉത്തരവ് ഭേദഗതി ചെയ്തു; പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി തീർപ്പാക്കി
2026 ഒക്ടോബർ 22ലെ ഉത്തരവിലൂടെ കുടുംബകോടതി നിശ്ചയിച്ച ജീവനാംശ വ്യവസ്ഥയിൽ മാറ്റം വരുത്തിയ അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി തീർപ്പാക്കി.
പ്രതിമാസം 19,000 രൂപ എന്ന നിശ്ചിത തുകയ്ക്കുപകരം ഭർത്താവിന്റെ ആദായനികുതി ഒഴിവാക്കിയ മൊത്തശമ്പളത്തിന്റെ 25 ശതമാനം ഭാര്യയ്ക്കും മകൾക്കും ലഭിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് പുതിയ ക്രമീകരണം.
ഈ ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശങ്ങളും കോടതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ജീവനാംശം ഔദാര്യമല്ല; സാമ്പത്തികമായി ആശ്രയിക്കുന്ന കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് കോടതി
ഭാര്യയ്ക്ക് ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവകാശം സാമൂഹികക്ഷേമത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നാണ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. സാമ്പത്തികമായി ആശ്രയിക്കുന്ന ഭാര്യ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും നിരാലംബാവസ്ഥയിലേക്കും തള്ളപ്പെടുന്നത് തടയുകയാണ് ജീവനാംശ വ്യവസ്ഥയുടെ ലക്ഷ്യം.
നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട വിവാഹബന്ധവും ഭാര്യയ്ക്ക് സ്വയം ജീവിക്കാനുള്ള സാമ്പത്തികശേഷിയില്ലെന്ന സാഹചര്യവും നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഭർത്താവിന്റെ ജീവനാംശ ബാധ്യതയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് കോടതി വിശദീകരിച്ചു.
നിയമപരമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, നിലവിലുള്ള ജീവനാംശ ബാധ്യതയും സുപ്രീംകോടതി മുൻവിധികളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഉത്തരവാണിത്. സാമൂഹികതലത്തിൽ ഭാര്യയുടെയും കുട്ടിയുടെയും സാമ്പത്തികസുരക്ഷയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. നീതിന്യായതലത്തിൽ, ഉത്തർപ്രദേശിലെ സമാന ജീവനാംശ തർക്കങ്ങളിൽ ശമ്പളവും സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകളും വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ ഉത്തരവ് പ്രസക്തമാകാം. എന്നാൽ എല്ലാ കേസുകളിലും ശമ്പളത്തിന്റെ 25 ശതമാനം നിർബന്ധമായും നൽകണമെന്ന പൊതുനിയമം കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.
