കൊൽക്കത്ത, 2026 ഒക്ടോബർ 26 –

പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ 1972ൽ നടന്ന നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ ക്രമക്കേട് ആരോപണങ്ങൾ വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയാകുന്നു. കോൺഗ്രസിനെതിരെ അന്ന് സിപിഎം ഉന്നയിച്ച വോട്ടെടുപ്പ് അട്ടിമറി ആരോപണങ്ങളാണ് ബിജെപി ഇപ്പോൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്. ബിജെപി എംപി നിഷികാന്ത് ദുബെയാണ് പഴയ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ സംഭവങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കോൺഗ്രസിനെ വിമർശിച്ചത്. വോട്ടർമാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും ബൂത്തുകൾ പിടിച്ചെടുത്തും ഭരണകൂട സംവിധാനങ്ങൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്തുമാണ് കോൺഗ്രസ് വിജയിച്ചതെന്നായിരുന്നു സിപിഎമ്മിന്റെ അന്നത്തെ ആരോപണം. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ ചില സ്ഥലങ്ങളിലെ സംഘർഷങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വ്യാപകമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അട്ടിമറി നടന്നുവെന്ന എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുള്ള ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ് ഇപ്പോഴത്തെ രാഷ്ട്രീയ തർക്കത്തിന് കാരണമായിരിക്കുന്നത്.

280 സീറ്റിൽ 216 എണ്ണം നേടി കോൺഗ്രസ്

1972 മാർച്ചിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് വൻ വിജയമാണ് നേടിയത്. ആകെയുള്ള 280 സീറ്റുകളിൽ 216 എണ്ണവും കോൺഗ്രസ് സ്വന്തമാക്കി. സഖ്യകക്ഷിയായ സിപിഐക്ക് 35 സീറ്റുകളും ലഭിച്ചു. എന്നാൽ 1971ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 113 സീറ്റുകൾ നേടിയിരുന്ന സിപിഎം വെറും 14 സീറ്റുകളിലേക്ക് ചുരുങ്ങി. ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ കോൺഗ്രസ് വിജയിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇത്രയും വലിയ ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചത് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെ അമ്പരപ്പിച്ചു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ ചോദ്യം ചെയ്താണ് സിപിഎം രംഗത്തെത്തിയത്.

28 ശതമാനം വോട്ട് നേടിയിട്ടും 14 സീറ്റുകൾ മാത്രം

1972 ഏപ്രിൽ 15ന് ഇക്കണോമിക് ആൻഡ് പൊളിറ്റിക്കൽ വീക്കിലിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനത്തിൽ സിപിഎം നേതാവ് ബിപ്ലബ് ദാസ്ഗുപ്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിലെ അസാധാരണമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ഏകദേശം 28 ശതമാനം വോട്ടുകൾ നേടിയ സിപിഎമ്മിന് ലഭിച്ചത് 14 സീറ്റുകൾ മാത്രമാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. വോട്ടുവിഹിതത്തിന് ആനുപാതികമായി സീറ്റുകൾ ലഭിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ പാർട്ടിക്ക് ഏകദേശം 78 സീറ്റുകൾ നേടാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സിപിഎം നേതൃത്വം നൽകിയ മുന്നണിക്ക് ഏകദേശം 36 ശതമാനം വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചെങ്കിലും 20 സീറ്റുകൾ മാത്രമാണ് നേടാനായത്. എന്നാൽ വോട്ടുവിഹിതവും സീറ്റുകളുടെ എണ്ണവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മാത്രം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമക്കേടിന്റെ തെളിവായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. മണ്ഡലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വോട്ട് നേടുന്ന സ്ഥാനാർഥി വിജയിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രീതിയിലും ഇത്തരത്തിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

ബൂത്ത് പിടിത്തവും വോട്ടർമാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലും ആരോപണം

വോട്ടെടുപ്പിന് മുമ്പുതന്നെ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെയും പ്രവർത്തകരെയും ആക്രമിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് സിപിഎമ്മിന്റെ ആരോപണം. വോട്ടർമാരെ പോളിങ് ബൂത്തുകളിലേക്ക് പ്രവേശിപ്പിക്കാതിരിക്കുക, ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുക, ബാലറ്റ് പെട്ടികളുടെ സുരക്ഷയിൽ വീഴ്ച വരുത്തുക, വോട്ടെണ്ണലിൽ ക്രമക്കേട് നടത്തുക തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങളും ഉയർന്നിരുന്നു. അന്ന് 23 വയസ്സുണ്ടായിരുന്ന സിപിഎം പ്രവർത്തകൻ റബിൻ ദേവ് കൊൽക്കത്തയിലെ സീൽദാ പ്രദേശത്ത് കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകരുടെ ആക്രമണത്തിന് ഇരയായതായി പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പാർട്ടി ഓഫീസിന് നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണത്തിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ട്രാമിൽ കയറിയ തന്നെ പിന്തുടർന്ന് മർദിച്ചുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമക്കുറിപ്പ്.

1972 മാർച്ച് അഞ്ചിന് പൂർബ സിന്തി പ്രദേശത്ത് നടന്ന സിപിഎം യോഗത്തിന് നേരെ പൊലീസും കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകരും ആക്രമണം നടത്തിയെന്നും അഞ്ച് പാർട്ടി പ്രവർത്തകർ കൊല്ലപ്പെട്ടെന്നും അന്നത്തെ വിദ്യാർഥി പ്രവർത്തകയായിരുന്ന രമല ചക്രവർത്തി ആരോപിച്ചിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ദിവസം ആയുധധാരികളായ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ പ്രദേശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തതിനാൽ തന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്നും അവർ പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇവ അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകർ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങളും അനുഭവവിവരണങ്ങളുമാണ്.

ജ്യോതി ബസുവും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമക്കേട് ആരോപിച്ചു

1972ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബാരാനഗർ മണ്ഡലത്തിൽ മത്സരിച്ച സിപിഎം നേതാവ് ജ്യോതി ബസുവും വ്യാപക ക്രമക്കേട് ആരോപിച്ചിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളിലെ ക്രമക്കേടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അദ്ദേഹം മത്സരത്തിൽനിന്ന് പിന്മാറിയതായി സിപിഎം നേതാക്കൾ പറയുന്നു. മറ്റ് ചില സിപിഎം സ്ഥാനാർഥികളും സമാനമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച സിപിഎം നിയമസഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽനിന്ന് ഭരണകാലത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വിട്ടുനിന്നു. ജനാധിപത്യ സംവിധാനങ്ങളെ അട്ടിമറിച്ചാണ് കോൺഗ്രസ് അധികാരത്തിലെത്തിയതെന്നായിരുന്നു പാർട്ടിയുടെ നിലപാട്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ രേഖകളിൽ എന്തുണ്ട്?

1972ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ കൊൽക്കത്തയിലും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള നിരവധി പോളിങ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടായതായി വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്കും പ്രവർത്തകർക്കുമിടയിൽ കടുത്ത സംഘർഷാവസ്ഥ നിലനിന്നിരുന്നതായും രേഖകളിൽ പറയുന്നു. എന്നാൽ വോട്ട് ചെയ്യുന്നതിൽനിന്ന് തടഞ്ഞുവെന്ന പരാതിയുമായി ഔദ്യോഗികമായി സമീപിച്ച വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം പരിമിതമായിരുന്നുവെന്നാണ് കമ്മീഷന്റെ രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സിപിഎമ്മും മറ്റ് പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളും ആരോപിച്ച വ്യാപകമായ സംഘടിത ക്രമക്കേടുകളും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ സ്ഥിരീകരിച്ച സംഭവങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്. അതിനാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും തെളിയിക്കപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളായി കാണാനാവില്ല.

1971ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും രാഷ്ട്രീയ കൊലപാതകങ്ങൾ

1972ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പുതന്നെ പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത നിലനിന്നിരുന്നു. 1967ലും 1969ലും 1971ലും നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടന്നിരുന്നു. കോൺഗ്രസിലെ പിളർപ്പും ഇടതുപക്ഷ പാർട്ടികളുടെ വളർച്ചയും നക്സലൈറ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വ്യാപനവും സംസ്ഥാനത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെ സങ്കീർണമാക്കി. 1971ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനിടെ സ്ഥാനാർഥികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങളിലെ വോട്ടെടുപ്പ് റദ്ദാക്കേണ്ടിവന്നു.

ഓൾ ഇന്ത്യ ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക് നേതാവ് ഹേമന്ത കുമാർ ബസു 1971 ഫെബ്രുവരി 20ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന് പകരം സ്ഥാനാർഥിയായ അജിത് കുമാർ ബിശ്വാസും മേയ് 28ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഉഖ്ര മണ്ഡലത്തിലെ ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ് സ്ഥാനാർഥി ദേബദത്ത മൊണ്ഡലും ദംദം മണ്ഡലത്തിലെ കോൺഗ്രസ് സംഘടനാ വിഭാഗം സ്ഥാനാർഥി പീയൂഷ് ചന്ദ്ര ഘോഷും കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു. വോട്ടെടുപ്പിനെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശാരീരിക ബലപ്രയോഗം നടത്തുന്നത് ഗുരുതരമായ ഭീഷണിയായി മാറിയെന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ അന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു.

സിദ്ധാർഥ ശങ്കർ റേ അധികാരത്തിലെത്തി

1972ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തെ തുടർന്ന് കോൺഗ്രസ് നേതാവ് സിദ്ധാർഥ ശങ്കർ റേ പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. സംസ്ഥാനത്ത് അധികാരത്തിലെത്തിയ അവസാന കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് നക്സലൈറ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിനെതിരെ ശക്തമായ പൊലീസ് നടപടികൾ നടന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് യുവാക്കൾ അറസ്റ്റിലായി. കസ്റ്റഡി പീഡനങ്ങൾ, നിയമവിരുദ്ധ കൊലപാതകങ്ങൾ, പൊലീസ് അതിക്രമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഗുരുതര ആരോപണങ്ങളും ഉയർന്നു. രാഷ്ട്രീയ അക്രമങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനാണ് നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചതെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം. എന്നാൽ ഇടതുപക്ഷ സംഘടനകളും പൗരാവകാശ പ്രവർത്തകരും സർക്കാർ അധികാരം ദുരുപയോഗം ചെയ്തതായി ആരോപിച്ചു.

1977ൽ ഇടതുമുന്നണി അധികാരത്തിലെത്തി

1975ൽ രാജ്യത്ത് അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾ കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി. 1977ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി സിപിഎം നേതൃത്വം നൽകിയ ഇടതുമുന്നണി അധികാരത്തിലെത്തി. ജ്യോതി ബസു മുഖ്യമന്ത്രിയായി. ഇതോടെ 2011 വരെ നീണ്ടുനിന്ന ഇടതുമുന്നണി ഭരണത്തിന് തുടക്കമായി. 1972ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങൾ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിനെതിരായ സിപിഎമ്മിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിലെ പ്രധാന വിഷയമായി തുടർന്നു.

പഴയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിവാദം വീണ്ടും ഉയർത്തി ബിജെപി

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെയും വോട്ടെടുപ്പ് നടപടികളുടെയും വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ച് പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ ഇപ്പോൾ ഉന്നയിക്കുന്ന വിമർശനങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായാണ് ബിജെപി 1972ലെ പശ്ചിമ ബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചർച്ചയാക്കുന്നത്. കോൺഗ്രസിനെതിരെ സിപിഎം തന്നെ മുമ്പ് ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങളാണ് ബിജെപി എംപി നിഷികാന്ത് ദുബെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. ഇപ്പോൾ വിവിധ രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന കോൺഗ്രസിന്റെയും സിപിഎമ്മിന്റെയും പഴയ രാഷ്ട്രീയ വൈരാഗ്യവും ഇതോടെ ചർച്ചയാകുന്നു. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിലെ ആരോപണങ്ങളും ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തിയ സംഭവങ്ങളും വേർതിരിച്ചാണ് വിലയിരുത്തേണ്ടത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളുടെ വിശ്വാസ്യത സംബന്ധിച്ച രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു പശ്ചാത്തലമാണ് 1972ലെ ബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നൽകുന്നത്.