ജയ്പുർ, 2026 ഒക്ടോബർ 22-

സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ ചോദ്യം ചെയ്ത് വ്യാപകമായി ഹർജികൾ സമർപ്പിക്കുന്നത് ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ സ്തംഭിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി. സ്ഥലംമാറ്റം ഔദ്യോഗിക സേവനത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും ഇഷ്ടമുള്ള സ്ഥലത്ത് തന്നെ തുടരാൻ ഒരു ജീവനക്കാരനും നിയമപരമായ അവകാശമില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മനോജ് കുമാർ ഗുപ്തയും മറ്റ് ജീവനക്കാരും രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിനും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്കുമെതിരെ നൽകിയ ഹർജികളിലാണ് 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ജസ്റ്റിസ് അനൂപ് കുമാർ ധന്ദിന്റെ വിധി. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ പുഷ്പേന്ദ്ര കുമാർ പാണ്ഡെ, എൻ.എസ്. ഗുർജർ, നേം സിങ് ഗുർജർ, പങ്കജ് ചൗധരി, ഭവാനി സിങ്, റിതേഷ് കുമാവത്ത്, രാം പ്രതാപ് സൈനി എന്നിവരും എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ചെൽസി അഗർവാളും ഹാജരായി. സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കണമെന്ന ആവശ്യം അംഗീകരിക്കാതിരുന്ന കോടതി, ജീവനക്കാർക്ക് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളെ സമീപിക്കാൻ രണ്ടാഴ്ച അനുവദിക്കുകയും സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ നാലാഴ്ചത്തേക്ക് നടപ്പാക്കുന്നത് തടയുകയും ചെയ്തു.

സ്ഥലംമാറ്റം ചോദ്യം ചെയ്ത് കോടതിയിലും ട്രൈബ്യൂണലിലും നിരവധി ഹർജികൾ

സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നാല് ഹർജികളാണ് ഹൈക്കോടതി ഒരുമിച്ച് പരിഗണിച്ചത്. സ്ഥലംമാറ്റം വ്യക്തിപരമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്നും നിലവിലെ ജോലിസ്ഥലത്ത് തുടരാൻ അനുവദിക്കണമെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ ആവശ്യം. എന്നാൽ സ്ഥലംമാറ്റം തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം സർക്കാരിനും ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. രാജസ്ഥാൻ സിവിൽ സർവീസസ് അപ്പലേറ്റ് ട്രൈബ്യൂണലിലും ഹൈക്കോടതിയിലും സ്ഥലംമാറ്റം തടയണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ജീവനക്കാർ നിരന്തരം ഹർജികൾ നൽകുന്നതായി കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. പുതിയ ജോലിസ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ജീവനക്കാർ തയ്യാറാകാത്തത് ഭരണനടപടികളെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നും വ്യക്തിപരമായ അസൗകര്യങ്ങൾ മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകളിൽ കോടതിക്ക് ഇടപെടാനാവില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

നാല് പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രം സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകളിൽ കോടതിക്ക് ഇടപെടാം

സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ പരിശോധിക്കുന്നതിൽ കോടതിയുടെ അധികാരം പരിമിതമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ദുരുദ്ദേശ്യത്തോടെയോ പക്ഷപാതത്തോടെയോ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചാൽ, നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾ ലംഘിച്ചാൽ, അധികാരമില്ലാത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഉത്തരവിട്ടാൽ, ജീവന് ഭീഷണിയായ ഗുരുതര രോഗം മൂലം അസാധാരണമായ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടായാൽ എന്നീ നാല് സാഹചര്യങ്ങളിലാണ് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ സാധ്യമാകുക. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ 226-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരമുള്ള അധികാരം സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ വീണ്ടും അപ്പീലായി പരിശോധിക്കാനുള്ള സംവിധാനമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ദീർഘകാലമായി ഒരേ സ്ഥലത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്നതോ കുടുംബപരമായ അസൗകര്യങ്ങളോ മാത്രം സ്ഥലംമാറ്റം റദ്ദാക്കാനുള്ള കാരണമാകില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ജീവനക്കാർക്ക് പരാതി നൽകാൻ രണ്ടാഴ്ച; സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾക്ക് നാലാഴ്ചത്തെ താൽക്കാലിക സ്റ്റേ

ഹർജിക്കാർ ഉന്നയിച്ച കാരണങ്ങളൊന്നും സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കാൻ മതിയായതല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി, ഹർജികൾ തീർപ്പാക്കി. എന്നാൽ ജീവനക്കാരുടെ പരാതികൾ പരിഗണിക്കുന്നതിനായി രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്ക് നിവേദനം നൽകാൻ അനുമതി നൽകി. നിവേദനങ്ങൾ ലഭിച്ച് രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ കാരണങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന ഉത്തരവിലൂടെ തീരുമാനമെടുക്കാനും നിർദേശിച്ചു. അതുവരെ സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവുകൾ നാലാഴ്ചത്തേക്ക് നടപ്പാക്കരുതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിവേദനം നിരസിച്ചാൽ സ്ഥലംമാറ്റം നടപ്പാക്കാം. തുടർന്ന് പുതിയ ജോലിസ്ഥലത്ത് പ്രവേശിക്കാത്ത ജീവനക്കാർക്കെതിരെ അച്ചടക്കനടപടി സ്വീകരിക്കാനും അധികാരികൾക്ക് കഴിയും. ഇതിനകം സ്ഥലംമാറി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചവർക്ക് ഈ ഉത്തരവ് ബാധകമല്ല.

വ്യക്തിപരമായ അസൗകര്യങ്ങൾ മാത്രം മതിയാകില്ല; രാജസ്ഥാനിലെ സ്ഥലംമാറ്റ തർക്കങ്ങളിൽ വിധി നിർണായകം

രാജസ്ഥാനിലെ സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റ തർക്കങ്ങളിൽ കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ഏതൊക്കെ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സാധ്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് വിധി. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങളും പൊതുതാൽപര്യവും പരിഗണിച്ച് ജീവനക്കാരെ എവിടെ നിയമിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണാധികാരികൾക്കാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതേസമയം നിയമലംഘനമോ ദുരുദ്ദേശ്യമോ ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ നിയമപരമായ പരിശോധനയ്ക്കുള്ള അവസരം നിലനിൽക്കും. സ്ഥലംമാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികൾ ആദ്യം ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾ പരിഗണിക്കണമെന്ന സമീപനവും വിധി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.