പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾക്കെതിരെ ഗുരുതര കുറ്റങ്ങൾ ആരോപിക്കപ്പെട്ടാലും ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമത്തിലെ പ്രത്യേക നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെ സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനാവില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ, അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾ ആരോപിച്ച് 17 വയസ്സുള്ള രണ്ടുപേർക്കെതിരെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കേസിലെ കുറ്റപത്രവും ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡിന്റെ തുടർനടപടികളും ജസ്റ്റിസ് സൗരഭ് ശ്രീവാസ്തവ റദ്ദാക്കി. 2016ലെ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് മാതൃകാചട്ടങ്ങളിലെ എട്ടാം ചട്ടം ലംഘിച്ചാണ് പൊലീസ് നടപടിയെടുത്തതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. തിരിച്ചറിയൽ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി എക്സ്, വൈ എന്നീ പേരുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ രണ്ട് കുട്ടികളാണ് ഹർജിക്കാർ. ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരും പരാതിക്കാരിയുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. കുട്ടികൾക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ അഭയ് പ്രതാപ് സിങ്, സന്ദീപ് കുമാർ സോങ്കർ എന്നിവർ ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. 2026 ഒക്ടോബർ 15നാണ് വിധി സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. വിധി പുറപ്പെടുവിച്ച കൃത്യമായ തീയതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ബാങ്ക് ജീവനക്കാരിയെ പിന്തുടർന്ന് ശല്യപ്പെടുത്തിയെന്ന പരാതിയിൽ രണ്ടുകുട്ടികൾക്കെതിരെ കേസ്

2025 ജനുവരി 11നാണ് ബാങ്കിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന യുവതി പൊലീസിൽ പരാതി നൽകിയത്. ഹർജിക്കാരിൽ ഒരാളുടെ ബന്ധുവായ യുവാവ് താൻ ജോലി ചെയ്യുന്ന ബാങ്കിൽ പതിവായി എത്താറുണ്ടെന്നും ജോലി കഴിഞ്ഞ് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ പ്രതികളായ രണ്ടുകുട്ടികളും ഇയാളോടൊപ്പം എത്തി തന്നെ ശല്യപ്പെടുത്താറുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു പരാതി. ഈ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ 351-ാം വകുപ്പിന്റെ മൂന്നാം ഉപവകുപ്പും 126-ാം വകുപ്പിന്റെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പും പ്രകാരം പൊലീസ് എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്. ഗുരുതരമായ ക്രിമിനൽ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലും അന്യായമായി തടഞ്ഞുനിർത്തലുമാണ് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ. എന്നാൽ സംഭവസമയത്തും എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സമയത്തും ഇരുവർക്കും 17 വയസ്സുമാത്രമായിരുന്നുവെന്ന് ഹർജിക്കാർ കോടതിയിൽ വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾക്ക് ബാധകമായ പ്രത്യേക നിയമസംരക്ഷണം ലഭിക്കണമെന്നായിരുന്നു അവരുടെ ആവശ്യം.

വ്യക്തിപരമായ തർക്കത്തെത്തുടർന്ന് അനാവശ്യമായി കേസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയെന്ന് കുട്ടികളുടെ വാദം

പരാതിക്കാരിയായ യുവതിയും ഹർജിക്കാരിൽ ഒരാളുടെ ബന്ധുവും തമ്മിൽ നേരത്തേ വ്യക്തിപരമായ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ആ ബന്ധം അവസാനിച്ചതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ തർക്കമാണ് ക്രിമിനൽ പരാതിക്ക് കാരണമായതെന്നുമായിരുന്നു കുട്ടികളുടെ വാദം. വ്യക്തിപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിന്റെ പേരിൽ തങ്ങളെ അനാവശ്യമായി കേസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് അവർ ആരോപിച്ചത്. എന്നാൽ കേസിലെ ആരോപണങ്ങൾ ശരിയാണോ തെറ്റാണോ എന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനമായി പൊലീസ് സ്വീകരിച്ച നടപടിക്രമങ്ങളുടെ നിയമസാധുതയാണ് ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചത്. ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമപ്രകാരം അതിഹീന കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നില്ലെന്നും ഗുരുതര കുറ്റങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നതെന്നും ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ സാധാരണ ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ സ്വീകരിക്കുന്ന രീതിയിൽ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് അന്വേഷണം നടത്തിയത് നിയമവിരുദ്ധമാണെന്നായിരുന്നു പ്രധാന വാദം.

അതിഹീന കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലോ മുതിർന്നവർക്കൊപ്പമുള്ള കുറ്റങ്ങളിലോ മാത്രമേ സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാവൂ

2016ലെ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് മാതൃകാചട്ടങ്ങളിലെ എട്ടാം ചട്ടം പരിശോധിച്ച ഹൈക്കോടതി, പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കേസുകളിൽ സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ നിയമം വ്യക്തമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. കുട്ടി അതിഹീന കുറ്റകൃത്യം ചെയ്തതായി ആരോപിക്കപ്പെടുമ്പോഴോ പ്രായപൂർത്തിയായ വ്യക്തികളോടൊപ്പം ചേർന്ന് കുറ്റകൃത്യം ചെയ്തതായി ആരോപിക്കപ്പെടുമ്പോഴോ മാത്രമാണ് സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ വ്യവസ്ഥയുള്ളത്. ചെറിയ കുറ്റങ്ങളും ഗുരുതര കുറ്റങ്ങളും ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റ് കേസുകളിൽ പൊലീസ് ഈ രീതി പിന്തുടരാൻ പാടില്ല. നിലവിലെ കേസിൽ ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ ഗുരുതര കുറ്റങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നതാണെന്നും അതിഹീന കുറ്റകൃത്യങ്ങളല്ലെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. അതിനാൽ രണ്ടുകുട്ടികൾക്കെതിരെയും സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത നടപടി എട്ടാം ചട്ടത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സൗരഭ് ശ്രീവാസ്തവ കണ്ടെത്തി.

എഫ്ഐആറിന് പകരം ജനറൽ ഡയറിയിൽ വിവരം രേഖപ്പെടുത്തി ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡിന് കൈമാറണം

പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചെറിയ കുറ്റങ്ങളുടെയും ഗുരുതര കുറ്റങ്ങളുടെയും കേസുകളിൽ പൊലീസ് പിന്തുടരേണ്ട നടപടിക്രമങ്ങളും ഹൈക്കോടതി വിശദീകരിച്ചു. ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ ജനറൽ ഡയറിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തണം. തുടർന്ന് കുട്ടിയുടെ സാമൂഹികവും കുടുംബപരവുമായ സാഹചര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒന്നാം നമ്പർ ഫോമിലുള്ള സാമൂഹിക പശ്ചാത്തല റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കണം. ഈ രേഖകളും ആവശ്യമായ വിവരങ്ങളും നിയമപ്രകാരം ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡിന് കൈമാറുകയാണ് വേണ്ടത്. കുട്ടികളെ സാധാരണ ക്രിമിനൽ അന്വേഷണരീതിക്ക് വിധേയമാക്കുന്നതിന് പകരം അവരുടെ പ്രായവും സാഹചര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കുന്ന പ്രത്യേക നടപടിക്രമമാണ് നിയമം നിർദേശിക്കുന്നത്. എന്നാൽ നിലവിലെ കേസിൽ പൊലീസ് ഈ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണത്തിന് നിയോഗിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥർ അന്വേഷണം നടത്തിയില്ലെന്നും പരാതി

2015ലെ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമവും 2016ലെ മാതൃകാചട്ടങ്ങളും നിർദേശിക്കുന്ന പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംവിധാനങ്ങൾ പാലിച്ചില്ലെന്ന ആരോപണവും ഹർജിക്കാർ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമസംരക്ഷണ ചുമതലയുള്ള പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനോ പ്രത്യേക ജുവനൈൽ പൊലീസ് യൂണിറ്റോ അന്വേഷണം നടത്തിയിരുന്നില്ലെന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാദം. കുട്ടികൾക്കെതിരായ കുറ്റാരോപണങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ സാധാരണ ക്രിമിനൽ അന്വേഷണരീതിയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ നിയമപരമായ സംരക്ഷണങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ കേസിൽ സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അന്വേഷണം നടത്തി കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതായി കോടതി കണ്ടെത്തി. നിർബന്ധിത നടപടിക്രമങ്ങൾ ലംഘിച്ചുള്ള അന്വേഷണം തുടർന്നുള്ള ക്രിമിനൽ നടപടികളുടെ നിയമസാധുതയെയും ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സൗരഭ് ശ്രീവാസ്തവ വ്യക്തമാക്കി.

നിയമപരമായ സംരക്ഷണം പാലിച്ചോയെന്ന് പരിശോധിക്കാതെ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡ് നടപടി സ്വീകരിച്ചു

ഗൊരഖ്പൂരിലെ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡ് സ്വീകരിച്ച നടപടികളിലും ഹൈക്കോടതി വീഴ്ച കണ്ടെത്തി. പൊലീസ് സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കുറ്റങ്ങൾ പരിഗണിക്കുകയും കുട്ടികൾക്ക് സമൻസ് അയയ്ക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമത്തിലെ നിർബന്ധിത വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചിരുന്നോ എന്ന് ബോർഡ് പരിശോധിച്ചില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് 2016ലെ മാതൃകാചട്ടങ്ങളിലെ എട്ടാം ചട്ടം അനുസരിച്ചാണോ എഫ്ഐആറും അന്വേഷണവും നടത്തിയതെന്ന കാര്യത്തിൽ ബോർഡിന്റെ ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമായ വിലയിരുത്തൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കുട്ടികൾക്കെതിരായ നടപടികളിൽ നിയമം നിർദേശിക്കുന്ന സംരക്ഷണങ്ങൾ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഈ പരിശോധന നടത്താതെ കുറ്റപത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തുടർനടപടികൾ സ്വീകരിച്ചത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

കുട്ടികളുടെ പുനരധിവാസം ലക്ഷ്യമിടുന്ന നിയമത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അന്വേഷണത്തിലൂടെ അട്ടിമറിക്കരുത്

ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമം ശിക്ഷാനടപടികൾക്ക് മാത്രം പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന നിയമമല്ലെന്നും കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണവും പുനരധിവാസവും ലക്ഷ്യമിടുന്ന പ്രത്യേക നിയമമാണെന്നും ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. നിയമവുമായി സംഘർഷത്തിലാകുന്ന കുട്ടികളെ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ പ്രായവും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനുവേണ്ടിയാണ് സാധാരണ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ പ്രത്യേക സംരക്ഷണങ്ങൾ നിയമത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ സംരക്ഷണങ്ങൾ അവഗണിച്ച് എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും അന്വേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനലക്ഷ്യം തന്നെ പരാജയപ്പെടുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിലവിലെ കേസിൽ നടപടിക്രമങ്ങളിലെ വീഴ്ചകൾ നിലനിൽക്കെ ക്രിമിനൽ നടപടികൾ തുടരുന്നത് കോടതിയുടെ നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ദുരുപയോഗമാകുമെന്നും ജസ്റ്റിസ് സൗരഭ് ശ്രീവാസ്തവ വിലയിരുത്തി.

രണ്ടുകുട്ടികൾക്കെതിരായ കുറ്റപത്രവും സമൻസ് ഉത്തരവും ക്രിമിനൽ നടപടികളും റദ്ദാക്കി

ഹർജിക്കാരായ രണ്ടുകുട്ടികൾക്കും സംഭവസമയത്ത് 17 വയസ്സുമാത്രമായിരുന്നുവെന്നും ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ അതിഹീന കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നില്ലെന്നും കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി, സാധാരണ എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത നടപടി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പൊലീസ് സമർപ്പിച്ച അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടും കുറ്റപത്രവും ഗൊരഖ്പൂർ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡ് പുറപ്പെടുവിച്ച കുറ്റങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്ന ഉത്തരവും സമൻസ് ഉത്തരവും കേസിലെ മുഴുവൻ ക്രിമിനൽ നടപടികളും റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ കുട്ടികൾക്കെതിരായ ആരോപണങ്ങളുടെ സത്യാവസ്ഥ കോടതി പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ഉത്തരവിൽ പ്രത്യേകം വ്യക്തമാക്കി. നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്ക് ആവശ്യമെങ്കിൽ പുതുതായി നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാമെന്നും കോടതി അനുമതി നൽകി. അതിനാൽ കേസ് റദ്ദാക്കിയതിനെ കുട്ടികൾക്കെതിരായ ആരോപണങ്ങൾ അസത്യമാണെന്ന അന്തിമ കണ്ടെത്തലായി കണക്കാക്കാനാവില്ല.

കുട്ടികൾക്കെതിരായ കേസുകളിൽ പ്രത്യേക നിയമനടപടികൾ നിർബന്ധമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ വിധി

പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ 2015ലെ ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമവും 2016ലെ മാതൃകാചട്ടങ്ങളും നിർദേശിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ നിർബന്ധമായി പാലിക്കണമെന്ന നിയമനിലപാടാണ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ തീരുമാനം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഉത്തർപ്രദേശിലെ സമാന കേസുകളിൽ പൊലീസ് എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനുമുമ്പ് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റത്തിന്റെ വിഭാഗവും കുട്ടിയുടെ പ്രായവും പരിശോധിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡുകളും പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിലെ നിയമപരമായ സംരക്ഷണങ്ങൾ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതേസമയം, പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവർ ഉൾപ്പെടുന്ന എല്ലാ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലും എഫ്ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ പാടില്ലെന്നല്ല കോടതി പറഞ്ഞത്. അതിഹീന കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലും മുതിർന്നവർക്കൊപ്പം ചേർന്ന് നടത്തിയതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന കുറ്റങ്ങളിലും നിയമം അനുവദിക്കുന്ന നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാം. കുട്ടികളുടെ അവകാശസംരക്ഷണവും നിയമപരമായ അന്വേഷണവും ഒരുപോലെ ഉറപ്പാക്കണമെന്നതാണ് വിധിയുടെ പ്രധാന സന്ദേശം.