കൊൽക്കത്ത, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ നിർബന്ധിത യോഗ്യതാമാനദണ്ഡങ്ങൾ മറികടന്ന് പ്രമുഖ കലാകാരൻ എന്ന പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിൽ സർക്കാർ കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പലിനെ നിയമിക്കാനാവില്ലെന്ന് കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതി. കൊൽക്കത്തയിലെ ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ആർട്ട് ആൻഡ് ക്രാഫ്റ്റ് പ്രിൻസിപ്പലായ ഛത്രപതി ദത്തയുടെ നിയമനം ജസ്റ്റിസ് റായ് ചട്ടോപാധ്യായ റദ്ദാക്കി. അമലാക്ഷ ജനയും മറ്റുള്ളവരും പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരിനെയും മറ്റ് എതിർകക്ഷികളെയും പ്രതികളാക്കി സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് വിധി. 2026 ഒക്ടോബർ 15നാണ് വിധി സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്നത്. വിധിയുടെ കൃത്യമായ തീയതിയും കക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകളും ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ദത്തയ്ക്ക് പ്രിൻസിപ്പൽ സ്ഥാനത്ത് തുടരാൻ നിയമപരമായ അധികാരമില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച കോടതി, അദ്ദേഹത്തെ നിയമിക്കാൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ നൽകിയ ശുപാർശയും 2017 ഏപ്രിൽ 24ലെ നിയമന വിജ്ഞാപനവും റദ്ദാക്കി. നിയമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ യുജിസിയുടെ 2010ലെ നിർബന്ധിത യോഗ്യതാമാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

പ്രമുഖ കലാകാരന്മാർക്ക് പ്രത്യേക യോഗ്യത അനുവദിച്ച സർക്കാർ വിജ്ഞാപനം തർക്കത്തിന് വഴിവെച്ചു

2014 ഒക്ടോബർ 10ന് പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാർ പുറപ്പെടുവിച്ച വിജ്ഞാപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ആർട്ട് ആൻഡ് ക്രാഫ്റ്റിലെ പ്രിൻസിപ്പൽ നിയമനനടപടികൾ ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന് പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ 2015ൽ നിയമനപരസ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.പ്രിൻസിപ്പൽ സ്ഥാനത്തേക്ക് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത യോഗ്യതാമാർഗങ്ങളാണ് പരസ്യത്തിൽ നിർദേശിച്ചിരുന്നത്. ആദ്യ വിഭാഗത്തിൽ നിശ്ചിത മാർക്കോടെയുള്ള ബിരുദാനന്തര ബിരുദം, ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയത്തിലെ പിഎച്ച്ഡി, 15 വർഷത്തെ അധ്യാപനമോ ഗവേഷണമോ ഭരണപരിചയമോ, നിർദിഷ്ട അക്കാദമിക് പ്രകടന സ്കോർ, ഭാഷാപരിജ്ഞാനം എന്നിവ നിർബന്ധമായിരുന്നു.

എന്നാൽ രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗത്തിൽ പ്രമുഖ പരമ്പരാഗത കലാകാരന്മാർക്കും പ്രൊഫഷണൽ കലാകാരന്മാർക്കും പ്രത്യേക ഇളവ് അനുവദിച്ചു. കലാരംഗത്ത് 12 വർഷത്തെ മികച്ച നേട്ടങ്ങൾ, ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവനകൾ, ഗവേഷണത്തിന് മാർഗനിർദേശം നൽകാനുള്ള കഴിവ് തുടങ്ങിയവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയമനത്തിന് പരിഗണിക്കാമെന്നായിരുന്നു വ്യവസ്ഥ.ഈ പ്രത്യേക യോഗ്യതാമാർഗം യുജിസിയുടെ 2010ലെ ചട്ടങ്ങളിൽ അനുവദിച്ചിട്ടില്ലെന്നും നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യതകൾ ഒഴിവാക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് അധികാരമില്ലെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ വാദം.

പിഎച്ച്ഡിയും നിർബന്ധിത പ്രവൃത്തിപരിചയവും ഇല്ലെന്ന ആരോപണം നിയമനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു

ഛത്രപതി ദത്തയ്ക്ക് നിർബന്ധമായ പിഎച്ച്ഡി യോഗ്യതയും 15 വർഷത്തെ നിശ്ചിത പ്രവൃത്തിപരിചയവും ആവശ്യമായ അക്കാദമിക് പ്രകടന സ്കോറും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നാണ് ഹർജിക്കാർ ആരോപിച്ചത്.പ്രമുഖ കലാകാരൻ എന്ന പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിൽ നിയമനം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ദത്ത പാലിച്ചിരുന്നോ എന്ന കാര്യത്തിലും ഹർജിക്കാർ സംശയം ഉന്നയിച്ചു.

2016 ഓഗസ്റ്റ് 17ന് നിശ്ചയിച്ച അഭിമുഖത്തിനായി ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പട്ടികയിൽ 14 ഉദ്യോഗാർഥികളുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിൽ പതിനൊന്നാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു ദത്തയുടെ പേര്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യോഗ്യത താൽക്കാലികമായി മാത്രമാണ് അംഗീകരിച്ചിരുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന പ്രത്യേക അടയാളവും പേരിനൊപ്പം നൽകിയിരുന്നു.2016 ഓഗസ്റ്റ് 11നകം ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലയിലെ പ്രവൃത്തിപരിചയം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ ഹാജരാക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം.

പിന്നീട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 12 പേരുടെ അഭിമുഖപ്പട്ടികയിൽ ഈ പ്രത്യേക അടയാളം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ആവശ്യപ്പെട്ട രേഖകൾ ദത്ത സമയബന്ധിതമായി സമർപ്പിച്ചിരുന്നോ എന്നും അവ പരിശോധിച്ച് അംഗീകരിച്ചിരുന്നോ എന്നും വ്യക്തമാക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ കോടതിക്ക് ലഭിച്ചില്ല.

രേഖകളുടെ പരിശോധനയില്ലാതെ യോഗ്യത അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി

രണ്ടാമത്തെ അഭിമുഖപ്പട്ടികയിൽ പ്രത്യേക അടയാളം ഒഴിവാക്കിയതുകൊണ്ടുമാത്രം ഉദ്യോഗാർഥി ആവശ്യമായ രേഖകൾ സമർപ്പിച്ചെന്നും യോഗ്യത തെളിയിച്ചെന്നും കരുതാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

നിയമനനടപടികളിൽ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ പങ്കെടുത്തതുകൊണ്ടുമാത്രം നിയമനത്തിന് കോടതിയുടെ പരിശോധനയിൽനിന്ന് സംരക്ഷണം ലഭിക്കില്ല.ഉദ്യോഗാർഥികളുടെ യോഗ്യത പരിശോധിക്കുന്നത് നിയമപരമായ ബാധ്യതയാണ്. നിയമപരമായ യോഗ്യത ഉറപ്പാക്കിയതിനുശേഷം മാത്രമേ ഉദ്യോഗാർഥികളുടെ മികവ് താരതമ്യം ചെയ്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താവൂ എന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഉദ്യോഗാർഥി നിയമനം സ്വീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ മറ്റൊരു യോഗ്യനായ ഉദ്യോഗാർഥിയെ പരിഗണിക്കാം. എന്നാൽ അതിന്റെ പേരിൽ നിർബന്ധിത യോഗ്യതയില്ലാത്ത വ്യക്തിയെ നിയമിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

കലാപരമായ മികവ് വിലയിരുത്തേണ്ടത് വിദഗ്ധർ; നിയമപരമായ യോഗ്യത പരിശോധിക്കാൻ കോടതിക്ക് അധികാരം

ഒരു കലാകാരന്റെ പ്രൊഫഷണൽ മികവ് വിദഗ്ധ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിക്ക് പകരമായി കോടതി വിലയിരുത്തില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് റായ് ചട്ടോപാധ്യായ വ്യക്തമാക്കി.എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി ശരിയായ നിയമമാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടോ, ആവശ്യമായ രേഖകൾ പരിശോധിച്ചിട്ടുണ്ടോ, നിയമനത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാന യോഗ്യത ഉദ്യോഗാർഥിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ കോടതിക്ക് അധികാരമുണ്ട്.സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് നിയമനച്ചട്ടങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ നിയന്ത്രിക്കാനും അധികാരമുണ്ട്. എന്നാൽ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ നിയമനങ്ങൾക്ക് ബാധകമായ ദേശീയ യോഗ്യതാമാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ഇളവ് അനുവദിക്കാൻ ഈ അധികാരം ഉപയോഗിക്കാനാവില്ല.സർക്കാർ സ്ഥാപനമാണെന്ന കാരണത്താലോ സംസ്ഥാന സർവീസിലെ തസ്തികയാണെന്ന കാരണത്താലോ നിർബന്ധിത യോഗ്യതകളിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ സംസ്ഥാനത്തിന് പരിമിതികളില്ലാത്ത അധികാരമുണ്ടെന്ന് അവകാശപ്പെടാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മുൻ സർവീസിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയെന്ന ആരോപണം മാത്രം നിയമനത്തിന്റെ സാധുത തീരുമാനിക്കില്ല

ഛത്രപതി ദത്തയുടെ മുൻകാല സർവീസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും ഹർജിക്കാർ കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി.1995 മാർച്ച് 30ന് രബീന്ദ്ര ഭാരതി സർവകലാശാലയിൽ അധ്യാപകനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ച ദത്തയെ 2006 നവംബർ 30 മുതൽ സർവീസിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയതായി വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം ലഭിച്ച രേഖകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.എന്നാൽ വ്യക്തിപരമായ കാരണങ്ങളാൽ താൻ രാജിവച്ചതാണെന്നായിരുന്നു ദത്തയുടെ വാദം.ഈ വൈരുധ്യം യഥാർഥ സർവീസ് രേഖകളും സർവകലാശാലയുടെ തീരുമാനങ്ങളും പരിശോധിച്ചുമാത്രമേ തീർപ്പാക്കാനാകൂ എന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മുൻ സർവീസിലെ അച്ചടക്കലംഘന ആരോപണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്ന നടപടിയല്ല ഇപ്പോഴത്തെ കേസെന്നും തെളിയിക്കപ്പെടാത്ത ആരോപണങ്ങൾ മാത്രം നിയമനത്തിന്റെ സാധുത തീരുമാനിക്കുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമാക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

നിയമവിരുദ്ധ പൊതുനിയമനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ വ്യക്തിപരമായ നഷ്ടം തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല

നിയമനനടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കാത്തതിനാൽ ഹർജിക്കാർക്ക് നിയമനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ അവകാശമില്ലെന്ന എതിർകക്ഷികളുടെ വാദവും കോടതി തള്ളി.ഒരു വ്യക്തി പൊതുപദവി നിയമപരമായ അധികാരമില്ലാതെ വഹിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന ക്വോ വാറന്റോ ഹർജി സാധാരണ സർവീസ് തർക്കങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.ഇത്തരം ഹർജി നൽകുന്ന വ്യക്തി തനിക്ക് നേരിട്ട് നഷ്ടമുണ്ടായെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല. ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് തനിക്ക് നിയമനം ലഭിക്കാൻ അർഹതയുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല.നിയമപരമായി പരിഗണിക്കാവുന്ന വിഷയവും മതിയായ തെളിവുകളും ഉണ്ടെങ്കിൽ പൊതുപദവിയിലെ നിയമവിരുദ്ധ നിയമനം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്താൻ ഏതൊരു വ്യക്തിക്കും കഴിയുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കേസ് പശ്ചിമ ബംഗാൾ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ടതായിരുന്നുവെന്ന എതിർവാദവും കോടതി നിരസിച്ചു. എന്നാൽ എല്ലാ സർക്കാർ നിയമനത്തർക്കങ്ങളും ട്രൈബ്യൂണലിനെ ഒഴിവാക്കി നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയിൽ എത്തിക്കാമെന്നല്ല ഈ തീരുമാനത്തിന്റെ അർഥമെന്നും കോടതി വിശദീകരിച്ചു.

ഛത്രപതി ദത്തയുടെ നിയമനം റദ്ദാക്കി; താൽക്കാലിക ഭരണസംവിധാനം ഒരുക്കാൻ നിർദേശം

യുജിസിയുടെ നിർബന്ധിത യോഗ്യതാമാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രമുഖ കലാകാരന്മാർക്കുള്ള പ്രത്യേക നിയമനവ്യവസ്ഥ പ്രയോഗിക്കാനാവില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ കോടതി, സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിലെയും നിയമനപരസ്യത്തിലെയും ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകൾ ആ പരിധിവരെ പ്രാബല്യമില്ലാത്തതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.ഛത്രപതി ദത്തയെ നിയമിക്കാൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ നൽകിയ ശുപാർശയും 2017 ഏപ്രിൽ 24ലെ നിയമന വിജ്ഞാപനവും അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് റദ്ദാക്കി.ദത്ത പ്രിൻസിപ്പലിന്റെ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരും ബന്ധപ്പെട്ട നിയമന അധികാരികളും അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.നിയമപരമായ യോഗ്യതയുള്ള വ്യക്തിയെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് നിയമിക്കുന്നതുവരെ കോളേജിന്റെ പ്രവർത്തനം തടസ്സപ്പെടാതിരിക്കാൻ താൽക്കാലിക ഭരണക്രമീകരണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനും നിർദേശിച്ചു.

സർക്കാർ കോളേജ് നിയമനങ്ങളിൽ യുജിസി യോഗ്യതാമാനദണ്ഡങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം ശക്തമാക്കി വിധി

ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ നിയമനങ്ങളിൽ ദേശീയതലത്തിൽ ബാധകമായ നിർബന്ധിത യോഗ്യതാമാനദണ്ഡങ്ങൾ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ പ്രത്യേക നിയമനവ്യവസ്ഥകളിലൂടെ മറികടക്കാനാവില്ലെന്ന നിയമനിലപാടാണ് കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്.സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻവിധി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ തീരുമാനം പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ സർക്കാർ കോളേജ് നിയമനങ്ങളിൽ യോഗ്യതാപരിശോധനയുടെ പ്രാധാന്യം ശക്തമാക്കുന്നു.നിയമപരമായ യോഗ്യത ഉറപ്പാക്കാതെ കലാപരമായ മികവോ പ്രൊഫഷണൽ നേട്ടങ്ങളോ മാത്രം പരിഗണിച്ച് നിയമനം നടത്താനാവില്ലെന്നതാണ് വിധിയിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.അതേസമയം, എല്ലാ പ്രമുഖ കലാകാരന്മാരെയും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ നിയമനങ്ങളിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കണമെന്ന പൊതുനിർദേശം കോടതി നൽകിയിട്ടില്ല. ബാധകമായ യുജിസി ചട്ടങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായ പ്രത്യേക യോഗ്യതാമാർഗം ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ നിയമനമാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.