ഇറ്റാനഗർ, 2026 ഒക്ടോബർ 13 –

അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ സിയാങ് താഴ്‌വരയിൽ 11,200 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള വൻ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്കെതിരെ പ്രതിഷേധം ശക്തമാകുന്നു. നിർദിഷ്ട സിയാങ് അപ്പർ മൾട്ടിപർപ്പസ് പദ്ധതിക്കെതിരെയാണ് പ്രദേശത്തെ ആദിവാസി സമൂഹം സമരം നടത്തുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ പ്രാഥമിക സാധ്യതാപഠനത്തിനായി സുരക്ഷാസേനയെ വിന്യസിച്ച് സർവേയും മണ്ണ് പരിശോധനയും ആരംഭിച്ചതോടെയാണ് പ്രതിഷേധം രൂക്ഷമായത്. അപ്പർ സിയാങ് ജില്ലയിലെ ഉഗെങ്-കോംകർ മേഖലയിലാണ് ഒരു മാസത്തോളമായി സംഘർഷാവസ്ഥ തുടരുന്നത്. പ്രതിഷേധക്കാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ കർശന നിയമങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതും പ്രദേശവാസികളുടെ ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനമായും ആദി ഗോത്രവിഭാഗക്കാരാണ് പദ്ധതിയെ എതിർക്കുന്നത്. അണക്കെട്ട് വന്നാൽ വീടുകളും കൃഷിയിടങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുമെന്നാണ് ഇവരുടെ ആശങ്ക. തലമുറകളായി ജീവിക്കുന്ന ഭൂമി വിട്ടുപോകേണ്ടിവരുമെന്നും പരമ്പരാഗത ജീവിതരീതി തകരുമെന്നും ഇവർ പറയുന്നു. സിയാങ് ഇൻഡിജിനസ് ഫാർമേഴ്സ് ഫോറത്തിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് പദ്ധതി നടപ്പായാൽ 27 ഗ്രാമങ്ങൾ വെള്ളത്തിനടിയിലാകാം. നിരവധി ഗ്രാമങ്ങളെ ബാധിക്കുകയും ഒരു ലക്ഷം മുതൽ ഒന്നര ലക്ഷം വരെ ആദിവാസികൾ കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തേക്കാം. പദ്ധതിക്കെതിരായ പ്രതിഷേധത്തിനിടെ നാലുപേരെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതിനെ തുടർന്ന് ഗെകു മേഖലയിൽ വീണ്ടും പ്രതിഷേധം ഉയർന്നതായും റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.

സുരക്ഷാസേനയുടെ വിന്യാസം; പ്രതിഷേധം സംഘർഷത്തിലേക്ക്

സെപ്റ്റംബർ അവസാനത്തോടെ മുഖ്യമന്ത്രി പേമ ഖണ്ഡുവിന്റെ സന്ദർശനത്തിനിടെ പ്രതിഷേധക്കാർ ഒരു പ്രാദേശിക എംഎൽഎയുടെ വീടിനുനേരെ ആക്രമണം നടത്തിയിരുന്നു. പൊലീസ് വാഹനത്തിനും തീയിട്ടു. ഒക്ടോബർ നാലിന് വീണ്ടും സംഘർഷമുണ്ടായി. പ്രതിഷേധക്കാർ തീവെപ്പ് നടത്തിയെന്നും സുരക്ഷാസേന അമിതബലം പ്രയോഗിച്ചെന്നും ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു. ഇതോടെ മേഖലയിൽ സുരക്ഷ ശക്തമാക്കി.

പദ്ധതിയെ എതിർക്കുന്ന സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കാൻ ചീഫ് സെക്രട്ടറിക്ക് നിർദേശം നൽകിയതായി സെപ്റ്റംബർ 21ന് മുഖ്യമന്ത്രി പേമ ഖണ്ഡു വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. അതേസമയം, പ്രദേശവാസികളുമായി ചർച്ച നടത്തണമെന്ന ആവശ്യവും ശക്തമാണ്. ഒക്ടോബർ എട്ടിന് കേന്ദ്രമന്ത്രി കിരൺ റിജിജു ആദി ഗോത്രസമൂഹത്തിലെ മുതിർന്ന അംഗങ്ങളുമായി ചർച്ച നടത്തണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. സംസാരിച്ചാൽ പദ്ധതിയുടെ സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തത വരുമെന്നും മുന്നോട്ടുപോകാൻ ചർച്ച അനിവാര്യമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ചൈനയുടെ അണക്കെട്ട് പദ്ധതിയും ഇന്ത്യയുടെ ആശങ്കയും

സിയാങ് നദിയിലെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്ക് പിന്നിൽ ചൈനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുരക്ഷാ ആശങ്കകളുമുണ്ട്. ടിബറ്റിൽ യാർലുങ് സാങ്പോ എന്നറിയപ്പെടുന്ന നദിയാണ് ഇന്ത്യയിലെത്തുമ്പോൾ സിയാങ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈന ഈ നദിയിൽ വൻതോതിൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ വികസിപ്പിക്കുകയാണ്. 2024 ഡിസംബറിൽ 60,000 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള പദ്ധതിക്ക് ചൈന അംഗീകാരം നൽകിയിരുന്നു. അഞ്ച് ജലവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് പദ്ധതി.

ചൈനയുടെ അണക്കെട്ടുകൾ കാരണം ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നീരൊഴുക്കിൽ മാറ്റമുണ്ടാകാമെന്നാണ് ആശങ്ക. അപ്രതീക്ഷിതമായി വലിയ അളവിൽ വെള്ളം തുറന്നുവിട്ടാൽ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളെ ബാധിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സിയാങ് നദിയിൽ വെള്ളം സംഭരിക്കാൻ കഴിയുന്ന അണക്കെട്ട് ആവശ്യമാണെന്നാണ് പദ്ധതിയെ അനുകൂലിക്കുന്നവരുടെ വാദം.

അണക്കെട്ടിനേക്കാൾ വലുത് ആദിവാസികളുടെ ജീവിതം

ആദി ഗോത്രസമൂഹത്തിന് സിയാങ് നദി വെറുമൊരു ജലസ്രോതസ്സല്ല. അവരുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും ജീവിതത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ് നദി. പൂർവികരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുണ്യഭൂമിയായാണ് അവർ ഈ പ്രദേശത്തെ കാണുന്നത്. കൃഷിയിടങ്ങളും തോട്ടങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം സ്വന്തം സംസ്കാരവും ജീവിതരീതിയും ഇല്ലാതാകുമെന്നാണ് ഇവരുടെ ഭയം.

2025 ഓഗസ്റ്റിൽ 25 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം ആദി ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ പരമോന്നത പരമ്പരാഗത സമിതി ഗെകുവിൽ യോഗം ചേർന്നിരുന്നു. അണക്കെട്ട് പദ്ധതിയെയും പ്രാഥമിക സാധ്യതാപഠനത്തെയും എതിർക്കാനായിരുന്നു യോഗം. പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ഭൂകമ്പസാധ്യതയ്ക്കും പുറമെ സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ആശങ്കയും പ്രതിഷേധത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പദ്ധതി; നിലപാടുകളിൽ മാറ്റം

സിയാങ് നദിയിൽ അണക്കെട്ട് നിർമിക്കാനുള്ള നിർദേശം ആദ്യമായി ഉയർന്നത് 1982ലാണ്. 1990കളിൽ നദിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ അണക്കെട്ടുകൾ നിർമിക്കാൻ പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കി. 2008ൽ 9,500 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള സിയാങ് അപ്പർ പദ്ധതിയെ ദേശീയ പദ്ധതിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നീട് വെള്ളത്തിനടിയിലാകുന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ വിസ്തൃതി കുറയ്ക്കാനായി പദ്ധതി രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളാക്കി. 2017ൽ നീതി ആയോഗ് രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളും ഒന്നിപ്പിച്ച് വലിയ ജലസംഭരണ പദ്ധതിയാക്കാൻ നിർദേശിച്ചു. ഇതാണ് പിന്നീട് 11,200 മെഗാവാട്ട് പദ്ധതിയായി മാറിയത്.

പദ്ധതിയോടുള്ള രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളിലും വലിയ മാറ്റമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഒരുകാലത്ത് അണക്കെട്ടിനെ ശക്തമായി എതിർത്തിരുന്ന ഓജിങ് ടാസിങ് ഇപ്പോൾ പദ്ധതിയെ അനുകൂലിക്കുകയാണ്. നിലവിൽ അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ ഗ്രാമവികസന, പഞ്ചായത്തീരാജ് മന്ത്രിയാണ് അദ്ദേഹം. ചൈന അണക്കെട്ടിലെ വെള്ളം ഇന്ത്യക്കെതിരെ ഉപയോഗിച്ചാൽ എന്തുസംഭവിക്കുമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം. എന്നാൽ ദേശീയ സുരക്ഷയുടെ പേരിൽ ആദിവാസികളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ പദ്ധതി നടപ്പാക്കരുതെന്നാണ് എതിർക്കുന്നവരുടെ നിലപാട്.

ചർച്ചയിലൂടെ പരിഹാരം കാണണമെന്ന ആവശ്യം

പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ സുതാര്യമായി പുറത്തുവിടണമെന്നും ബാധിക്കപ്പെടുന്ന ജനങ്ങളുമായി അർഥവത്തായ ചർച്ച നടത്തണമെന്നും പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ചൈനയുടെ പദ്ധതികൾ ഉയർത്തുന്ന അപകടസാധ്യത സംയുക്തമായി വിലയിരുത്തുകയാണ് വേണ്ടതെന്നും സ്വന്തം ജനങ്ങൾക്കുമേൽ അണക്കെട്ട് അടിച്ചേൽപ്പിക്കരുതെന്നും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഒരു ഭാഗത്ത് ദേശീയ സുരക്ഷയും വൈദ്യുതി ഉൽപാദനവും ഉയർത്തിക്കാട്ടി സർക്കാർ പദ്ധതി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. മറുഭാഗത്ത് ഭൂമിയും വീടും സംസ്കാരവും സംരക്ഷിക്കാൻ ആദിവാസികൾ പ്രതിഷേധം തുടരുകയാണ്. വികസനം ആരുടെ താൽപര്യത്തിനുവേണ്ടിയാകണം, അതിന്റെ വില ആരാണ് നൽകേണ്ടത് എന്ന ചോദ്യമാണ് സിയാങ് താഴ്‌വരയിലെ പ്രതിഷേധം ഉയർത്തുന്നത്.