ജബൽപൂർ, 2026 ഒക്ടോബർ 9:

മധ്യപ്രദേശിൽ മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സംവരണം 14 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 27 ശതമാനമായി ഉയർത്തിയ 2019ലെ നിയമഭേദഗതി ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. സർക്കാർ ജോലികളിലും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മതിയായ പ്രാതിനിധ്യമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയാണ് നടപടി. ജസ്റ്റിസ് ആനന്ദ് പാഠക്, ജസ്റ്റിസ് വിനയ് സറാഫ് എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. അഷിത ദുബെയും മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാരും തമ്മിലുള്ള കേസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹർജികളിലാണ് വിധി. പൊതുവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട മെഡിക്കൽ വിദ്യാർഥികളാണ് നിയമഭേദഗതിയെ ചോദ്യം ചെയ്ത് കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. സംവരണം വർധിപ്പിച്ച നിയമഭേദഗതിക്കെതിരായ ഹർജികൾ അനുവദിച്ച കോടതി, അധിക സംവരണം ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള ഹർജികൾ തള്ളി. ഇതോടെ സംസ്ഥാനത്ത് ഒബിസി സംവരണം 14 ശതമാനമായി തുടരും.

14 ശതമാനം സംവരണം 27 ശതമാനമാക്കിയത് തർക്കത്തിന് തുടക്കമായി

2019ലാണ് മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാർ മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സംവരണം 14 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 27 ശതമാനമായി ഉയർത്തിയത്. ആദ്യം ഓർഡിനൻസിലൂടെയും പിന്നീട് നിയമഭേദഗതിയിലൂടെയുമായിരുന്നു നടപടി. ഇതിനെതിരെ പൊതുവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട എംബിബിഎസ് വിദ്യാർഥികൾ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

2019ലെ നീറ്റ് ബിരുദാനന്തര മെഡിക്കൽ പ്രവേശന പരീക്ഷയിൽ പങ്കെടുത്തവരായിരുന്നു ഹർജിക്കാർ. പരീക്ഷയിൽ മികച്ച മാർക്ക് നേടി കൗൺസലിങ്ങിന് യോഗ്യത നേടിയിരിക്കെയാണ് സർക്കാർ സംവരണത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തിയതെന്നായിരുന്നു അവരുടെ പരാതി. സംവരണ ശതമാനം ഉയർത്തിയത് പ്രവേശന അവസരങ്ങളെ ബാധിക്കുമെന്നും ഹർജിക്കാർ വാദിച്ചു.

പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മതിയായ പ്രാതിനിധ്യമുണ്ടെന്ന് കോടതി

സംസ്ഥാനത്തെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലും സർക്കാർ സർവീസുകളിലും മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള പ്രാതിനിധ്യം കോടതി വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. 2023ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ വിദ്യാർഥികളിൽ 33.87 ശതമാനം മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

സംവരണത്തിലൂടെ 14 ശതമാനം സീറ്റുകൾ ലഭിക്കുന്നതിനുപുറമെ പൊതുമത്സരത്തിലൂടെയും ഏകദേശം 20 ശതമാനം സീറ്റുകൾ ഈ വിഭാഗത്തിലെ വിദ്യാർഥികൾ നേടുന്നുണ്ടെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സർക്കാർ ജോലികളിലും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ

സർക്കാർ സർവീസുകളിലെ നിയമന കണക്കുകളും കോടതി പരിശോധിച്ചു. സംവരണത്തിലൂടെ 14 ശതമാനം നിയമനങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിന് പുറമെ പൊതുവിഭാഗത്തിലെ മത്സരത്തിലൂടെ 15 മുതൽ 20 ശതമാനം വരെ നിയമനങ്ങൾ മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗക്കാർ നേടുന്നുണ്ടെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ ചേർന്ന് സർക്കാർ ജോലികളിലെ ഏകദേശം 70 ശതമാനം സ്ഥാനങ്ങളും നേടുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. ഇത്തരം കണക്കുകൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മതിയായ പ്രാതിനിധ്യമില്ലെന്ന വാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംവരണം വീണ്ടും ഉയർത്തുന്നത് ന്യായീകരിക്കാനാകില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിലപാട്.

2003ന് ശേഷം നാല് മുഖ്യമന്ത്രിമാർ പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന്

സംസ്ഥാനത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യവും കോടതി പരിശോധിച്ചു. 2003ന് ശേഷം മധ്യപ്രദേശിൽ നാല് മുഖ്യമന്ത്രിമാർ മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മന്ത്രിമാരിലോ നിയമസഭാംഗങ്ങളിലോ 25 ശതമാനത്തിലധികം പേർ ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരാണെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക സ്ഥിതി, സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങളും കോടതി പരിശോധിച്ചു. 2023ലെ മറ്റൊരു പഠനപ്രകാരം പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ 23.91 ശതമാനം പേർ ബിരുദമോ അതിന് മുകളിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതയോ നേടിയിട്ടുണ്ടെന്നും കോടതി പരാമർശിച്ചു.

സംവരണം നൽകുന്നതല്ല പ്രശ്നം; എത്ര ശതമാനം നൽകാമെന്നതാണ് ചോദ്യം

സംവരണം നൽകേണ്ടതുണ്ടോ എന്നതല്ല കേസിലെ പ്രധാന തർക്കമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സംവരണത്തിന്റെ പരിധി എത്രയായിരിക്കണമെന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 16(1) ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യാവസരമെന്ന തത്വത്തെ അമിതമായ സംവരണം ബാധിക്കാമെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സർക്കാർ ജോലികളിൽ പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മതിയായ പ്രാതിനിധ്യമില്ലാത്ത സാഹചര്യം സംവരണം അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന കാരണമാണ്. എന്നാൽ ജനസംഖ്യയിലെ അനുപാതം മാത്രം കണക്കിലെടുത്ത് അതേ ശതമാനത്തിൽ സർക്കാർ ജോലികളിൽ സംവരണം നൽകണമെന്നില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഓരോ കേസിലെയും വസ്തുതകളും ലഭ്യമായ കണക്കുകളും പരിശോധിച്ചായിരിക്കണം സംവരണത്തിന്റെ പരിധി നിശ്ചയിക്കേണ്ടതെന്നും ബെഞ്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

27 ശതമാനം സംവരണം ആവശ്യപ്പെട്ട ഹർജികളും തള്ളി

2019ലെ നിയമഭേദഗതിയെ ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജികൾ ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ചു. മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് 27 ശതമാനം സംവരണവും സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സംവരണവും ഉൾപ്പെടെ അധിക സംവരണം ആവശ്യപ്പെട്ട ഹർജികൾ കോടതി തള്ളി.

മറ്റ് വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള പ്രത്യേക സംവരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സമർപ്പിച്ച ഹർജികളും ഈ വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തീർപ്പാക്കി. സംവരണത്തിന്റെ പരിധി ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യാവസര തത്വത്തിന് വിരുദ്ധമാകരുതെന്ന നിലപാടാണ് വിധിയിൽ കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

2019ലെ നിയമഭേദഗതി റദ്ദാക്കി; സംവരണം 14 ശതമാനത്തിൽ തുടരും

മധ്യപ്രദേശിലെ സർക്കാർ ജോലികളിലും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സംവരണം 27 ശതമാനമാക്കാനുള്ള നിയമഭേദഗതിയാണ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. ഇതോടെ 14 ശതമാനം സംവരണമാണ് ബാധകമാകുന്നത്. അഷിത ദുബെ നൽകിയ ഹർജി ഉൾപ്പെടെ നിയമഭേദഗതിയെ ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജികൾ അനുവദിച്ച കോടതി, അധിക സംവരണം ആവശ്യപ്പെട്ട ഹർജികൾ നിരസിച്ചു.

സംസ്ഥാനത്തെ സംവരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏഴ് വർഷത്തോളമായി തുടരുന്ന നിയമതർക്കത്തിലെ പ്രധാന തീരുമാനമാണിത്. സർക്കാർ ജോലികളിലും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവേശനത്തിലും സംവരണത്തിന്റെ ശതമാനം നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ ലഭ്യമായ കണക്കുകളും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ യഥാർഥ പ്രാതിനിധ്യവും പരിശോധിക്കണമെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

സംവരണത്തിന്റെ പരിധി നിശ്ചയിക്കാൻ കണക്കുകൾ നിർണായകം

സംവരണത്തിന്റെ ശതമാനം നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ പിന്നാക്കാവസ്ഥയും സർക്കാർ സർവീസുകളിലെ പ്രാതിനിധ്യക്കുറവും തെളിയിക്കുന്ന വസ്തുതകൾ പ്രധാനമാണെന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ് വിധിയിൽ വ്യക്തമാകുന്നത്. ജനസംഖ്യയിലെ അനുപാതം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി സംവരണ ശതമാനം ഉയർത്താനാവില്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സാമൂഹികമായി, പൊതുവിഭാഗത്തിലും സംവരണ വിഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ഉദ്യോഗാർഥികളുടെ അവസരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് തീരുമാനം. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, സംവരണത്തിന്റെ പരിധി ഭരണഘടനയുടെ തുല്യാവസര തത്വവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കാനുള്ള ഹൈക്കോടതിയുടെ അധികാരവും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. മധ്യപ്രദേശിലെ സംവരണ നിയമത്തിന്റെ സാധുത സംബന്ധിച്ച ഈ തീരുമാനം മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സംവരണ ശതമാനം സ്വമേധയാ മാറ്റുന്നതല്ല.