ജയ്പുർ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 29:

ഖാട്ടുശ്യാംജി മുനിസിപ്പൽ ബോർഡ് ചെയർമാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒരു അംഗം വോട്ട് ചെയ്യാൻ എത്താതിരുന്നതിന്റെ പേരിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ മാറ്റിവയ്ക്കാനോ വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പ് നടത്താനോ കഴിയില്ലെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 24ന് ജസ്റ്റിസ് അനൂപ് കുമാർ ധണ്ഡാണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. വിനീത പൂനിയ നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് വിധി. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ, സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, സിക്കാർ ജില്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസർ, ഖാട്ടുശ്യാംജി മുനിസിപ്പൽ ബോർഡ് ചെയർമാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ റിട്ടേണിങ് ഓഫീസർ എന്നിവരായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരിക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ മേജർ ആർ.പി. സിങ്ങിനൊപ്പം ആശിഷ് പൂനിയ, അഭിരാജ് സിങ് ദേവൽ, അഞ്ചൽ റാത്തോഡ്, ഋതുരാജ് ഭുള്ളർ, അനുഷ്ക ഖണ്ഡേൽവാൾ, സൻവർ ചൗധരി എന്നിവർ ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കായി അമിത് കുരിയും ആയുഷ് ശർമയും ഹാജരായി.

20 അംഗങ്ങളിൽ 19 പേർ വോട്ട് ചെയ്തു; ഒരാൾ എത്താത്തതോടെ നടപടികൾ നീട്ടി

ഖാട്ടുശ്യാംജി മുനിസിപ്പൽ ബോർഡ് ചെയർമാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 21ന് രാവിലെ 10 മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 2 വരെയാണ് നിശ്ചയിച്ചിരുന്നത്. ആകെ 20 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളിൽ 19 പേർ ഈ സമയത്തിനുള്ളിൽ വോട്ട് ചെയ്തു. വാർഡ് പത്തിലെ അംഗമായ ലക്ഷ്മി ദേവി മാത്രമാണ് വോട്ട് ചെയ്യാൻ എത്താതിരുന്നത്. ഇതോടെ റിട്ടേണിങ് ഓഫീസർ ആദ്യം വോട്ടെടുപ്പ് സമയം രണ്ടര വരെയും പിന്നീട് പലതവണയായി രാത്രി പതിനൊന്നര വരെയും നീട്ടി.

ലക്ഷ്മി ദേവിയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയതിനാൽ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് ആരോപിച്ച് ഭർത്താവ് ഹർലാൽ പിന്നീട് പൊലീസിൽ പരാതി നൽകി. എന്നാൽ നിശ്ചയിച്ച വോട്ടെടുപ്പ് സമയം അവസാനിച്ച് രണ്ട് മണിക്കൂറിലധികം കഴിഞ്ഞാണ് എഫ്.ഐ.ആർ. രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതെന്ന് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. വോട്ടെടുപ്പ് സമയത്ത് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയെന്ന പരാതി റിട്ടേണിങ് ഓഫീസർക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നില്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സെപ്റ്റംബർ 25ലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാറ്റിയ കമ്മീഷൻ നടപടി റദ്ദാക്കി

എഫ്.ഐ.ആറിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ 2026 സെപ്റ്റംബർ 22ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ നിർത്തിവയ്ക്കുകയും സെപ്റ്റംബർ 25ന് പൂർത്തിയാക്കാൻ നിർദേശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ ഉത്തരവാണ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ 19 വോട്ടുകൾ എണ്ണി അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചെയർമാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നാണ് കോടതി നിർദേശം. ഉത്തരവിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് ലഭിച്ച് 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഫലം പ്രഖ്യാപിക്കാനാണ് റിട്ടേണിങ് ഓഫീസറോട് നിർദേശിച്ചത്.

കലാപമോ പ്രകൃതിദുരന്തമോ പോലുള്ള സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം വോട്ടെടുപ്പ് മാറ്റാം

1994ലെ രാജസ്ഥാൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചട്ടങ്ങളിലെ 52, 53 ചട്ടങ്ങൾ കോടതി വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. കലാപം, അക്രമം, പൊതുസമാധാന തകർച്ച, പ്രകൃതിദുരന്തം തുടങ്ങിയ ഗുരുതര സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് വോട്ടെടുപ്പ് മാറ്റിവയ്ക്കാനോ നിർത്തിവയ്ക്കാനോ വ്യവസ്ഥയുള്ളതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഒരൊറ്റ വോട്ടർ ഹാജരാകാത്തത് അത്തരമൊരു സാഹചര്യമല്ല. വോട്ടെടുപ്പ് അവസാനിച്ചാൽ ചട്ടങ്ങൾ 63, 68 പ്രകാരം വോട്ടെണ്ണി ഫലം പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടത് റിട്ടേണിങ് ഓഫീസറുടെ നിയമപരമായ ബാധ്യതയാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

നിശ്ചിത സമയം കഴിഞ്ഞ് വോട്ട് ചെയ്യാനുള്ള അവകാശം ആവശ്യപ്പെടാനാകില്ല

വോട്ടവകാശം നിയമം നൽകുന്ന അവകാശമാണെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നിശ്ചയിച്ച സമയം, സ്ഥലം, രീതി എന്നിവ പാലിച്ചാണ് അത് വിനിയോഗിക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. നിശ്ചിത സമയത്ത് ഒരു വോട്ടർ ഹാജരാകാത്തതിന്റെ പേരിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തടഞ്ഞുവയ്ക്കാനോ വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പ് നടത്താനോ അനുവദിച്ചാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾക്ക് അവസാനമുണ്ടാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള സാഹചര്യം ബൂത്ത് പിടിത്തം, വ്യാപക ക്രമക്കേട്, വോട്ടിങ് യന്ത്രത്തിന്റെ തകരാർ, കലാപം, അക്രമം, പൊതുസമാധാന പ്രശ്നം, പ്രകൃതിദുരന്തം തുടങ്ങിയ സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ വോട്ടെടുപ്പിനെ ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളാണെന്നും വിധിയിൽ പറയുന്നു.

വോട്ട് ചെയ്യാനാകാതെ പോയ അംഗത്തിന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജി നൽകാം

തനിക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്ത കാരണത്താൽ വോട്ട് ചെയ്യാനുള്ള അവസരം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നാണ് ഹാജരാകാതിരുന്ന അംഗത്തിന്റെ വാദമെങ്കിൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പൂർത്തിയാകുന്നത് തടയുന്നതിന് പകരം രാജസ്ഥാൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റീസ് നിയമവും 1994ലെ ചട്ടങ്ങളും അനുസരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജി നൽകാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതേസമയം 19 വോട്ടുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഫലം നിയമപ്രകാരം ലഭ്യമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജിയിലെ അന്തിമ തീരുമാനത്തിന് വിധേയമായിരിക്കുമെന്നും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. ഇതോടെ ഹർജിയും മറ്റ് തീർപ്പാകാത്ത അപേക്ഷകളും കോടതി അവസാനിപ്പിച്ചു.

രാജസ്ഥാനിലെ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ സമയക്രമം പാലിക്കണമെന്ന നിലപാട് ശക്തമാക്കി

വിധിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്ന മാറ്റം, ഒരു അംഗത്തിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട അഭാവം മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി രാജസ്ഥാനിലെ മുനിസിപ്പൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ നീട്ടുന്നതിനോ വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനോ കഴിയില്ല എന്നതാണ്. ചട്ടങ്ങളിൽ പറയുന്ന അസാധാരണ സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയക്രമം സാധാരണ നിലയിൽ ഇടപെട്ട് മാറ്റരുതെന്ന സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻ നിലപാടും ഹൈക്കോടതി ആശ്രയിച്ചു. അതിനാൽ സമാന തർക്കങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ 1994ലെ ചട്ടങ്ങളിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചാണോ നടപടിയെടുത്തതെന്ന പരിശോധനയ്ക്ക് ഈ വിധിയിലെ നിയമവ്യാഖ്യാനം പ്രസക്തമാകും.