നമ്മൾ സാധാരണ കേൾക്കാറുള്ള ടൂറിസം ചിത്രങ്ങളില്ലേ? ഗോവയിലെ ബീച്ചുകൾ, കേരളത്തിലെ ഹൗസ്‌ബോട്ടുകൾ, രാജസ്ഥാനിലെ കൊട്ടാരങ്ങൾ… പക്ഷേ, യഥാർത്ഥ ഇന്ത്യ യാത്ര ചെയ്യുന്നത് ഇവ കാണാനാണോ? കേന്ദ്ര സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് മന്ത്രാലയം (MoSPI) രാജ്യത്തുടനീളം നടത്തിയ ‘ഡൊമസ്റ്റിക് ടൂറിസം എക്സ്പെൻഡിച്ചർ സർവേ 2025-26’ ലെ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നപ്പോൾ ചിത്രം ആകെ മാറി മറഞ്ഞു. സർവേ പറയുന്നത്, ഇന്ത്യക്കാർ പണം മുടക്കി യാത്ര ചെയ്യുന്നത് ആഘോഷിക്കാനല്ല, മറിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കാനും വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമായുമാണ് എന്നാണ്. കഴിഞ്ഞ ഒരു വർഷത്തിനിടെ നടന്ന രാത്രി തങ്ങലുള്ള യാത്രകളിൽ പകുതിയോളവും (48%) തീർത്ഥാടനത്തിന് വേണ്ടിയായിരുന്നു.

ലേബലുകളിലെ ടൂറിസവും യഥാർത്ഥ ചിത്രവും

സർക്കാരുകളും പരസ്യ ഏജൻസികളും കോടികൾ ഒഴുക്കി മാർക്കറ്റ് ചെയ്യുന്നത് വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളെയാണ്. എന്നാൽ ഡാറ്റ പരിശോധിച്ചാൽ വെറും 22% യാത്രകൾ മാത്രമാണ് അവധിക്കാല ആഘോഷത്തിനോ വിനോദത്തിനോ വേണ്ടി ഇന്ത്യക്കാർ മാറ്റിവെച്ചിട്ടുള്ളത്. അയോധ്യയും കാശിയും വാരണാസിയും അടങ്ങുന്ന തിരുപ്പതിയും മഥുരയുമൊക്കെയാണ് ഇന്ത്യയിലെ യഥാർത്ഥ യാത്രാ ഹബ്ബുകൾ. വിനോദസഞ്ചാരം എന്നത് വെറുമൊരു കൗതുകമല്ല, മറിച്ച് ദശകോടികളുടെ ട്രാവൽ ബിസിനസിനെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന വമ്പൻ എക്കോണമിയാണെന്ന് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

കാശി മുതൽ രാമേശ്വരം വരെ; ഭൂപടം മാറ്റിവരയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ

രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സന്ദർശകരെ ആകർഷിച്ച സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാമത് നിൽക്കുന്നത് ഉത്തർപ്രദേശാണ് (15.7%). അയോധ്യ-കാശി വികസനവും തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന ജനലക്ഷങ്ങളുമാണ് യുപിയെ മുന്നിലെത്തിച്ചത്. തൊട്ടുപിന്നിൽ 13.4% പങ്കാളിത്തത്തോടെ തമിഴ്‌നാടാണ് ഉള്ളത്. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വമ്പൻ ക്ഷേത്രനഗരങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ആളുകളാണ് തമിഴ്‌നാടിന് ഈ നേട്ടം നൽകിയത്. രസകരമായ മറ്റൊരു വസ്തുത, രാജ്യത്തെ മൊത്തം അവധിക്കാല വിനോദ യാത്രകളിൽ 23.8 ശതമാനവും നടത്തുന്നത് തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നിന്നുള്ളവരാണ് എന്നതാണ്. അതായത് വിനോദസഞ്ചാരം പോലും ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രതീക്ഷകളുടെ പരസ്യങ്ങളല്ല, വിശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തി

ഇന്ത്യയുടെ ടൂറിസം എക്കോണമിയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ താങ്ങിനിർത്തുന്നത് നമ്മൾ മനോഹരമായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന ബീച്ചുകളോ റിസോർട്ടുകളോ അല്ല, മറിച്ച് സാധാരണക്കാർ ഒഴുകിയെത്തുന്ന ക്ഷേത്ര നഗരങ്ങളാണ്. പരസ്യങ്ങളുടെ അകമ്പടിയില്ലാതെ തന്നെ ജനങ്ങൾ എത്തുന്ന ഈ വിശ്വാസ കേന്ദ്രങ്ങളാണ് രാജ്യത്തെ യാത്രാമേഖലയുടെ കച്ചവടത്തെയും ഉപജീവനങ്ങളെയും ചലിപ്പിക്കുന്നത്.

Sources

1. Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI) – Domestic Tourism Expenditure Survey 2025-26

2. Lok Sabha Unstarred Question Annexure (Ministry of Statistics and Programme Implementation)

3. Press Information Bureau (PIB) Release, Government of India