ഐഎംഇഐ നമ്പർ തിരുത്തിയാൽ മൂന്ന് വർഷം വരെ തടവ്; 50 ലക്ഷം രൂപ വരെ പിഴ

ഡൽഹി /  2026  / സെപ്റ്റംബർ 23 

മൊബൈൽ ഫോണുകളുടെ ഐഎംഇഐ നമ്പറിൽ കൃത്രിമം നടത്തുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ സുരക്ഷയ്ക്ക് വലിയ ഭീഷണിയാണെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഐഎംഇഐ നമ്പർ മനപ്പൂർവം നീക്കുകയോ മായ്ക്കുകയോ മാറ്റുകയോ ചെയ്യുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഉപകരണങ്ങളും സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും കൈവശം വയ്ക്കുന്നതും ഉപയോഗിക്കുന്നതും കുറ്റകരമാണെന്ന് കേന്ദ്ര വാർത്താവിനിമയ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലക്കുറിപ്പിൽ വ്യക്തമാക്കി.

ഐഎംഇഐ എന്നത് എന്ത്?

ഓരോ മൊബൈൽ ഉപകരണത്തെയും തിരിച്ചറിയാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന 15 അക്ക നമ്പറാണ് ഐഎംഇഐ. ആദ്യ എട്ട് അക്കങ്ങൾ ഉപകരണത്തിന്റെ മോഡലും തരവും തിരിച്ചറിയുന്ന കോഡാണ്. ഇരട്ട സിം ഫോണുകളിൽ സാധാരണയായി രണ്ട് ഐഎംഇഐ നമ്പറുകളുണ്ടാകും. മൊബൈലിൽ *#06# നൽകിയാണ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നമ്പർ പരിശോധിക്കാനാകുന്നത്.

കൃത്രിമത്തിന് കടുത്ത ശിക്ഷ

ടെലികമ്യൂണിക്കേഷൻ നിയമം 2023 പ്രകാരം ഐഎംഇഐ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ടെലികോം തിരിച്ചറിയൽ നമ്പറുകളിൽ കൃത്രിമം നടത്തുന്നത് കുറ്റമാണ്. കുറ്റം തെളിഞ്ഞാൽ മൂന്ന് വർഷം വരെ തടവോ 50 ലക്ഷം രൂപ വരെ പിഴയോ രണ്ടും കൂടിയോ ലഭിക്കാം. ഇത്തരം കുറ്റങ്ങൾ ജാമ്യമില്ലാത്തതും പൊലീസ് നേരിട്ട് കേസെടുക്കാവുന്നതുമാണ്. കുറ്റകൃത്യത്തിന് സഹായിക്കുന്നവർക്കും ഇതേ ശിക്ഷ ലഭിക്കും.

വിൽപ്പനയ്ക്ക് മുമ്പ് പരിശോധന നിർബന്ധം

ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന അനുയോജ്യമായ ടെലികോം ഉപകരണങ്ങളുടെ ഐഎംഇഐ നമ്പറുകൾ ആദ്യ വിൽപ്പനയ്ക്കോ പരിശോധനയ്ക്കോ ഗവേഷണ ഉപയോഗത്തിനോ മുമ്പ് സർക്കാർ സംവിധാനത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണം. ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ഉപകരണങ്ങൾക്കും സമാന രജിസ്ട്രേഷൻ നിർബന്ധമാണ്. വിൽപ്പനക്കാരും ചില്ലറ വ്യാപാരികളും നമ്പർ സാധുവാണെന്നും കൃത്രിമം നടത്തിയിട്ടില്ലെന്നും ഉറപ്പാക്കണം. പഴയ മൊബൈലുകളുടെ ഇടപാടിൽ സർക്കാർ ഡാറ്റാബേസിലൂടെ പരിശോധന നടത്താനും നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഉപഭോക്താക്കൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്

അംഗീകൃത വിൽപ്പനക്കാരിൽ നിന്ന് മാത്രം മൊബൈൽ വാങ്ങണമെന്നും ഐഎംഇഐ നമ്പർ പരിശോധിക്കണമെന്നും കേന്ദ്രം നിർദേശിച്ചു. സഞ്ചാർ സാഥി സംവിധാനത്തിലൂടെ ഫോണിന്റെ ബ്രാൻഡ്, മോഡൽ, നിർമ്മാതാവ് എന്നിവ പരിശോധിക്കാം. അംഗീകൃത സർവീസ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ മാത്രം അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തണമെന്നും നിർദേശമുണ്ട്. ഐഎംഇഐ മാറ്റാവുന്ന മോഡം, സിം ബോക്സ് തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കരുത്.

ഫോൺ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ തടയാം

ഫോൺ നഷ്ടപ്പെടുകയോ മോഷണം പോകുകയോ ചെയ്താൽ ആദ്യം പൊലീസിൽ പരാതി നൽകണം. തുടർന്ന് അതേ നമ്പറിന് പകരം സിം വാങ്ങി സഞ്ചാർ സാഥി സംവിധാനത്തിലൂടെ ഫോൺ തടയാൻ അപേക്ഷ നൽകാം. പൊലീസ് പരാതിയും തിരിച്ചറിയൽ രേഖയും സമർപ്പിച്ചാൽ പ്രത്യേക അപേക്ഷാ നമ്പർ ലഭിക്കും. ഫോൺ തിരികെ കിട്ടിയാൽ ആദ്യം പൊലീസിനെ അറിയിച്ച് അതേ അപേക്ഷാ നമ്പർ ഉപയോഗിച്ച് തടസം നീക്കാം.

വളരുന്ന ഡിജിറ്റൽ ശൃംഖല

2026 ജൂലൈയിൽ ഇന്ത്യയിലെ സജീവ വയർലെസ് മൊബൈൽ വരിക്കാരുടെ എണ്ണം 120.401 കോടിയിലെത്തി. ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാട്, ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങൾ, സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ മൊബൈൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗം വേഗത്തിൽ ഉയരുകയാണ്. അതിനാൽ ഐഎംഇഐ നമ്പറുകളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നത് ഉപഭോക്തൃ സുരക്ഷയ്ക്കും പൊലീസ് അന്വേഷണങ്ങൾക്കും ടെലികോം ശൃംഖലയുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും നിർണായകമാണെന്ന് കേന്ദ്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.