ലഖ്നൗ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 17-

ഉത്തർപ്രദേശ് ആവാസ് ഏവം വികാസ് പരിഷദ് നിയമം 1965, കേന്ദ്രത്തിന്റെ 2013ലെ ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നിയമത്തിന് വിരുദ്ധമല്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് രാജൻ റോയ്, ജസ്റ്റിസ് മഞ്ജീവ് ശുക്ല എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് സരയൂ നഗർ വികാസ് സമിതി നൽകിയ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയും ഒമ്പത് റിട്ട് ഹർജികളും പരിഗണിച്ച് വിധി പറഞ്ഞത്. ഹർജിക്കാർ 1965ലെ നിയമത്തിലെ 28, 31(1), 32, 55 വകുപ്പുകളുടെ സാധുതയും അയോധ്യയിലെ മൂന്ന് വികസന പദ്ധതികളും അതിനായുള്ള ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നടപടികളും ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു. പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സന്ദീപ് ദീക്ഷിത് ഹാജരായി. പരിഷത്തിനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ അസിത് ചതുർവേദിയും സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ സുദീപ് കുമാറും ഹാജരായി. അമിക്കസ് ക്യൂറിയായി അപൂർവ തിവാരി കോടതിയെ സഹായിച്ചു.

ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലല്ല, ഭവനവികസനമാണ് നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം

1965ലെ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം ഭൂമി നിർബന്ധമായി ഏറ്റെടുക്കുകയല്ലെന്നും ഭവന-വികസന പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുകയാണെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇത്തരം പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള അനുബന്ധ നടപടി മാത്രമാണ് ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ. അതിനാൽ സംസ്ഥാന നിയമവും 2013ലെ കേന്ദ്ര ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നിയമവും ഒരേ നിയമമേഖലയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന വാദം കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല.

1894ലെ നിയമം റദ്ദായെങ്കിലും 1965ലെ നിയമം അസാധുവാകില്ല

1965ലെ നിയമത്തിലെ 55-ാം വകുപ്പും അനുബന്ധ പട്ടികയും ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലിന് 1894ലെ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 2013ലെ നിയമം വന്നതോടെ 1894ലെ നിയമം റദ്ദായെങ്കിലും അതുകൊണ്ടുമാത്രം 1965ലെ നിയമത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ വ്യവസ്ഥകൾ ഇല്ലാതാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ ആവാസ് വികാസ് പരിഷത്തിന്റെ ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ അധികാരം തന്നെ ഇല്ലാതായെന്ന ഹർജിക്കാരുടെ വാദവും കോടതി തള്ളി.

ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്ക് 2013ലെ നിയമത്തിന്റെ മുഴുവൻ ആനുകൂല്യങ്ങളും വേണം

എന്നാൽ ഭൂമിയുടമകൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട ആനുകൂല്യത്തിൽ കോടതി നിർണായക മാറ്റം വരുത്തി. ആവാസ് വികാസ് പരിഷദ് നിയമപ്രകാരം നിർബന്ധമായി ഭൂമി ഏറ്റെടുത്താലും 2013ലെ നിയമത്തിൽ പറയുന്ന മാനദണ്ഡപ്രകാരമുള്ള പണമായ നഷ്ടപരിഹാരവും പുനരധിവാസ-പുനഃസ്ഥാപന ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകണം. വ്യത്യസ്ത നിയമപ്രകാരം ഭൂമി ഏറ്റെടുത്തു എന്ന കാരണത്താൽ ഭൂമിയുടമകൾക്ക് കുറഞ്ഞ ആനുകൂല്യം നൽകുന്നത് ഭരണഘടനയിലെ തുല്യതാ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാകുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അയോധ്യയിലെ മൂന്ന് പദ്ധതികളും ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലും റദ്ദാക്കിയില്ല

അയോധ്യയിലെ ആറ് ഗ്രാമങ്ങളിലായി നടപ്പാക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന പദ്ധതിയും രണ്ട് അനുബന്ധ പദ്ധതികളും റദ്ദാക്കണമെന്ന ആവശ്യവും കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. ഭൂമിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഇതിനകം മൂന്നാം കക്ഷികൾക്ക് അനുവദിച്ചതും പദ്ധതികൾ വർഷങ്ങളായി മുന്നോട്ടുപോയതും പരിഗണിച്ചാണ് ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നടപടികൾ റദ്ദാക്കാതിരുന്നത്. പകരം നിലവിലുള്ള നഷ്ടപരിഹാര ഉത്തരവുകൾ ആവശ്യമുള്ളിടത്ത് 2013ലെ നിയമത്തിന് അനുസരിച്ച് ഉടൻ പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു.

ഭൂമി മുഴുവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്ക് ആറുമാസത്തിനകം പുനരധിവാസ നടപടി

ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലിലൂടെ സ്വന്തം ഭൂമി മുഴുവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ എത്രപേരുണ്ടെന്ന് ആവാസ് വികാസ് പരിഷദ് കണ്ടെത്തണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. അത്തരക്കാരുണ്ടെങ്കിൽ 1965ലെ നിയമവും 2013ലെ നിയമത്തിലെ പ്രസക്തമായ വ്യവസ്ഥകളും ചേർത്ത് പുനരധിവാസ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി ആറുമാസത്തിനകം നടപ്പാക്കണം. നിയമപ്രകാരം പുനരധിവാസ ബാധ്യത പണമായി കണക്കാക്കി പൂർണമായി നൽകാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അതനുസരിച്ചും നടപടി സ്വീകരിക്കാം.

നിയമം നിലനിൽക്കും; ഭൂമിയുടമകളുടെ നഷ്ടപരിഹാര അവകാശം ശക്തമാകും

1965ലെ ആവാസ് വികാസ് പരിഷദ് നിയമം 2013ലെ കേന്ദ്രനിയമവുമായി പൊരുത്തക്കേടുള്ളതല്ലെന്നതാണ് വിധിയുടെ അന്തിമ നിലപാട്. അതേസമയം പഴയ നിയമത്തിന്റെ പേരിൽ ഭൂമിയുടമകൾക്ക് 2013ലെ നിയമത്തേക്കാൾ കുറഞ്ഞ നഷ്ടപരിഹാരമോ പുനരധിവാസ ആനുകൂല്യമോ നൽകാനാവില്ല. ഇതോടെ ഉത്തർപ്രദേശിൽ ആവാസ് വികാസ് പരിഷദ് നടത്തുന്ന നിർബന്ധിത ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലുകളിൽ 2013ലെ നിയമത്തിലെ നഷ്ടപരിഹാര, പുനരധിവാസ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കേണ്ടിവരും.