ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 16-

ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോൾ, ഓട്ടോപ്ലേ, വ്യക്തിഗതമായി ക്രമീകരിക്കുന്ന ഫീഡുകൾ തുടങ്ങിയ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഫീച്ചറുകൾ അമിത ഉപയോഗത്തിന് കാരണമാകുന്നുവെന്ന ആരോപണത്തിൽ ഇവ നിയന്ത്രിക്കാൻ നയം രൂപീകരിക്കുന്നത് പരിഗണിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി. നിയമ അധ്യാപകൻ ഡോ. വികാസ് കതൂരിയ നൽകിയ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 16-നാണ് ജസ്റ്റിസ് നിതിൻ വാസുദേവ് സാംബ്രെ, ജസ്റ്റിസ് അമിത് ശർമ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റെ നടപടി. കേന്ദ്രത്തിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ചേതൻ ശർമ ഹാജരായി. കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട് അറിയിക്കാൻ നിർദേശിച്ച കോടതി കേസ് മൂന്നാഴ്ചത്തേക്ക് മാറ്റി.

ഇപ്പോൾ നിരോധനമോ നിയന്ത്രണമോ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല; കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട് മാത്രമാണ് കോടതി തേടിയത്

സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഏതെങ്കിലും ഫീച്ചർ നിരോധിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഉത്തരവ് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ല. ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോൾ, ഓട്ടോപ്ലേ തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ കേന്ദ്രം നയം ആലോചിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിച്ച് അറിയിക്കാനാണ് അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറലിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. നയം രൂപീകരിക്കണമെന്ന് സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ച് സർക്കാരിനോട് നിർദേശിക്കാൻ കോടതിക്ക് എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നും ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു. വിഷയം സർക്കാർ നയത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതാണെന്ന കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദത്തിലും പ്രസക്തിയുണ്ടെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോൾ മുതൽ ‘ലൈക്ക്’ വരെ പരിശോധിക്കണമെന്നാണ് ഹർജി

ഉപയോക്താവിനെ തുടർച്ചയായി സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ നിലനിർത്തുന്ന രീതിയിലാണ് ചില ഫീച്ചറുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നതെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ ആരോപണം. ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോൾ, ഓട്ടോപ്ലേ, അൽഗോരിതം അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വ്യക്തിഗത ഫീഡുകൾ, തുടർച്ചയായ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ, ചെറിയ ദൈർഘ്യമുള്ള വീഡിയോകൾ, റീലുകൾ, ‘ലൈക്ക്’ പോലുള്ള പ്രതികരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇവ പരിശോധിക്കാൻ സാങ്കേതികവിദ്യ, മാനസികാരോഗ്യം, പൊതുജനാരോഗ്യം, കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ വിദഗ്ധരെ ഉൾപ്പെടുത്തി സമിതി രൂപീകരിക്കണമെന്നാണ് ആവശ്യം.

സോഷ്യൽ മീഡിയ നിരോധിക്കണമെന്നല്ല ആവശ്യമെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ

സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ പൂർണമായി നിരോധിക്കണമെന്ന ആവശ്യമല്ല ഹർജിയിലുള്ളത്. പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ എന്ത് ഉള്ളടക്കമുണ്ട് എന്നതിനേക്കാൾ ഉപയോക്താവിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുനിർത്തുന്ന രീതിയിൽ അവ എങ്ങനെ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഹർജിയിലെ പ്രധാന വിഷയം. ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളിലും യുവാക്കളിലും നിർബന്ധിതമായ ഉപയോഗത്തിന് കാരണമാകുന്നുണ്ടോയെന്ന് വിദഗ്ധ പരിശോധന നടത്തണമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യം.

നിലവിൽ നിയന്ത്രണ സംവിധാനമില്ലെന്ന വാദം കേന്ദ്രം തള്ളി

ഇക്കാര്യത്തിൽ രാജ്യത്ത് നിയന്ത്രണ സംവിധാനമൊന്നുമില്ലെന്ന ഹർജിക്കാരന്റെ നിലപാട് കേന്ദ്രം അംഗീകരിച്ചില്ല. വിവരസാങ്കേതിക നിയമവും ചട്ടങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ വ്യക്തിഗത വിവര സംരക്ഷണ സംവിധാനവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിയമങ്ങൾ നിലവിലുണ്ടെന്ന് അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ചേതൻ ശർമ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ ആപ്പിനുള്ളിലെ പ്രത്യേക ഫീച്ചറുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് വേറിട്ട വിഷയമാണെന്നും അദ്ദേഹം കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

നയം രൂപീകരിക്കാൻ കോടതിക്ക് ഏത് നിയമപ്രകാരം നിർദേശിക്കാനാകുമെന്ന് ചോദ്യം

ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണം ഏത് നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിക്കാനാകുമെന്ന് ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു. വിഷയം നയപരമായ തീരുമാനമാണെങ്കിൽ ഹർജി സർക്കാരിനുള്ള നിവേദനമായി പരിഗണിക്കാമെന്നായിരുന്നു കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട്. നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ നയം രൂപീകരിക്കാൻ സർക്കാരിനോട് കോടതി നിർദേശിക്കുന്നത് എങ്ങനെ സാധ്യമാകുമെന്ന ചോദ്യവും ബെഞ്ച് ഉയർത്തി.

മെറ്റ, ഗൂഗിൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കമ്പനികളിൽ നിന്ന് നഷ്ടപരിഹാരവും ആവശ്യപ്പെട്ടു

കേന്ദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക മന്ത്രാലയം, വനിതാ-ശിശുവികസന മന്ത്രാലയം, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം, ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയം, ദേശീയ ബാലാവകാശ സംരക്ഷണ കമ്മീഷൻ എന്നിവരെയും ഹർജിയിൽ എതിർകക്ഷികളാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മെറ്റ, ഗൂഗിൾ, സ്നാപ്, എക്സ്, ടെലിഗ്രാം എന്നിവയും എതിർകക്ഷികളാണ്. ഇത്തരം രൂപകൽപ്പനാ സംവിധാനങ്ങൾ മൂലം ഉണ്ടായതായി ആരോപിക്കുന്ന മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കമ്പനികളിൽ നിന്ന് നഷ്ടപരിഹാരം ലഭ്യമാക്കണമെന്ന ആവശ്യവും ഹർജിയിലുണ്ട്. ഹർജി അഭിഭാഷകരായ കാർത്തിക ശർമ, ഹർഷ സധ്വാനി, സുഭിക ജോഷി എന്നിവർ മുഖേനയാണ് സമർപ്പിച്ചത്.

മൂന്നാഴ്ചയ്ക്കുശേഷം വീണ്ടും പരിഗണിക്കും; കേന്ദ്രത്തിന്റെ മറുപടിയാണ് അടുത്ത ഘട്ടം

2026 സെപ്റ്റംബർ 16-ലെ നടപടിയിൽ ഹർജിയിലെ ആവശ്യങ്ങൾ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി അനുവദിക്കുകയോ നിരസിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഇത്തരം രൂപകൽപ്പനാ ഫീച്ചറുകൾ സംബന്ധിച്ച് നയം കൊണ്ടുവരുന്നത് കേന്ദ്രം പരിഗണിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന കാര്യത്തിൽ നിർദേശം തേടി അറിയിക്കാനാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ അഭിഭാഷകനോട് പറഞ്ഞത്. അതിനായി കേസ് മൂന്നാഴ്ചത്തേക്ക് മാറ്റി. അതിനാൽ ഉപയോക്താക്കൾക്കോ സോഷ്യൽ മീഡിയ കമ്പനികൾക്കോ ഇപ്പോൾ പുതിയ നിയന്ത്രണം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നിട്ടില്ല.

കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാടിന് ശേഷം മാത്രമേ നിയന്ത്രണ ആവശ്യം എങ്ങോട്ട് നീങ്ങുമെന്ന് വ്യക്തമാകൂ

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ നടപടി സോഷ്യൽ മീഡിയ ഫീച്ചറുകൾക്ക് പുതിയ നിയമമോ മാർഗനിർദേശമോ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. പ്ലാറ്റ്ഫോം രൂപകൽപ്പന നിയന്ത്രിക്കുന്നത് സർക്കാർ നയത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്ന വിഷയമാണോ, നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങൾ മതിയോ, പ്രത്യേക നടപടികൾ ആവശ്യമുണ്ടോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലാണ് തുടർപരിശോധനയ്ക്ക് സാധ്യത. കേന്ദ്രം നൽകുന്ന മറുപടിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കും പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലെ ആവശ്യങ്ങളിൽ കോടതി അടുത്ത നടപടി തീരുമാനിക്കുക.