ന്യൂഡൽഹി / 2026 / സെപ്റ്റംബർ 11
ദുരന്തനിവാരണത്തിൽ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കൽ, നേരത്തെയുള്ള മുന്നറിയിപ്പ്, ആളപായം പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുന്ന ‘സീറോ കാഷ്വൽറ്റി’ എന്നീ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകണമെന്ന് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര, സഹകരണ മന്ത്രി അമിത് ഷാ പറഞ്ഞു. ന്യൂഡൽഹിയിൽ ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഗവേണിങ് ബോഡിയുടെ മൂന്നാമത് യോഗത്തിൽ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടെ രാജ്യത്തിന്റെ ദുരന്തനിവാരണ സമീപനത്തിലും പ്രവർത്തനരീതിയിലും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റമുണ്ടായെന്ന് ഷാ പറഞ്ഞു. ദുരന്തപ്രതിരോധ ശേഷിയുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും എല്ലാ സർക്കാർ വകുപ്പുകളും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമീപനം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചു.
ദുരന്തനിവാരണത്തിൽ പുതിയ സമീപനം
മുമ്പ് ദുരന്തങ്ങളെ ദുരിതാശ്വാസത്തിന്റെയും പുനരധിവാസത്തിന്റെയും കണ്ണിലൂടെയാണ് പ്രധാനമായും കണ്ടിരുന്നതെന്ന് അമിത് ഷാ പറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കൽ, നേരത്തെയുള്ള മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം, ‘സീറോ കാഷ്വൽറ്റി’ എന്നീ മൂന്ന് തൂണുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് രാജ്യം കടന്നു. നിരവധി ദുരന്തങ്ങളെ ആളപായമില്ലാതെ നേരിടാൻ കഴിഞ്ഞത് വലിയ നേട്ടമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ദുരന്തമുണ്ടാകുമ്പോൾ എല്ലാ സർക്കാർ വകുപ്പുകളും സജീവമായി ഇടപെടുന്ന രീതിയിലേക്ക് പ്രവർത്തനസംസ്കാരം മാറിയിട്ടുണ്ട്. പുതിയ ഗവേഷണങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ ഇത് കൂടുതൽ വേഗത്തിലാക്കുകയും തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കുകയും വേണം. ദുരന്തങ്ങളെ നേരിടുന്നതിൽ സ്വീകരിച്ച എല്ലാ സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമീപനം ദുരന്തനിവാരണ സംവിധാനം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കണമെന്നും ഷാ പറഞ്ഞു.
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും പ്രധാനമന്ത്രി പ്രത്യേക ഊന്നൽ നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ഷാ പറഞ്ഞു. ദുരന്തങ്ങൾ തടയാനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗം പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണമാണെന്നാണ് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കൽ, പ്രതിരോധശേഷി, സമഗ്രമായ ദേശീയ കാഴ്ചപ്പാട് എന്നിവയിലൂടെ ഇന്ത്യ ലോകത്തിന് മാതൃകയായി മാറുകയാണ്. മിഷൻ ലൈഫ്, പ്രോ-പ്ലാനറ്റ് പീപ്പിൾ, അന്താരാഷ്ട്ര സൗരസഖ്യം തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളും ദുരന്തങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ‘സീറോ കാഷ്വൽറ്റി’ എന്ന സമീപനം ദുരന്തം നടന്ന സ്ഥലത്ത് മാത്രം പ്രയോഗിക്കേണ്ടതല്ല. ദുരന്തം ഉണ്ടാകുന്നത് തന്നെ തടഞ്ഞും ആളപായം ഒഴിവാക്കാമെന്നും ഷാ പറഞ്ഞു.
എൻഐഡിഎമ്മിന് പുതിയ ദിശ
എൻഐഡിഎമ്മിന്റെ മുൻഗാമിയായ ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ കേന്ദ്രം ഒരുകാലത്ത് കൃഷിഭവന്റെ ഒരു കോണിൽ ഏതാണ്ട് പ്രവർത്തനരഹിതമായി കിടന്നിരുന്നുവെന്ന് അമിത് ഷാ പറഞ്ഞു. വിഷയത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും വിവിധ ഏജൻസികൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും കണക്കിലെടുത്ത് 2003ൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയാണ് സ്ഥാപനത്തെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലാക്കിയത്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി സ്ഥാപനത്തെ വീണ്ടും സജീവമാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. സ്ഥാപനത്തിന് നാലേക്കർ ഭൂമിയും അടുത്തിടെ അനുവദിച്ചു. ഇന്ന് ശക്തിപ്പെടുത്തിയ രൂപത്തിലാണ് എൻഐഡിഎം രാജ്യത്തിന് മുന്നിലുള്ളതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ആഗോളതാപനവും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും കാരണം വരുംകാലത്ത് ദുരന്തങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പുതിയ പ്രയോഗങ്ങളും അവയുടെ വ്യാപനവും പുതിയ തരത്തിലുള്ള ദുരന്തങ്ങൾക്കും വഴിവച്ചേക്കാം. അതിനാൽ എൻഐഡിഎമ്മിന്റെയും ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയുടെയും പ്രസക്തിയും ആവശ്യകതയും ഇനിയും വർധിക്കും. നയരൂപീകരണം മുതൽ പരിശീലനവും നടപ്പാക്കലും വരെ ഇരു സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടെന്നും ചില മേഖലകളിൽ അവ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഷാ പറഞ്ഞു.
ഗവേഷണം, നവീകരണം, നയപിന്തുണ, പരിശീലനം, വകുപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ദേശീയ കേന്ദ്രമായി എൻഐഡിഎം മാറിയിട്ടുണ്ട്. ഈ മേഖലകൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും പുതിയ സാധ്യതകൾ കണ്ടെത്തുകയും വേണം. സർവകലാശാലകളെ കൂടി ഇതുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഗവേഷണത്തിന് പുതിയ മേഖലകൾ തുറക്കണം. വകുപ്പുകളുടെ പരിധികൾക്കപ്പുറം അറിവും മികച്ച പ്രവർത്തനരീതികളും പങ്കുവയ്ക്കുന്ന ശീലം വളർത്തണമെന്നും ഷാ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ദുരന്തങ്ങളുടെ കാരണം കണ്ടെത്താൻ സംയുക്ത പഠനം
എല്ലാ ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകളും യോഗത്തിലെ തീരുമാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കാൻ പ്രത്യേക സെൽ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് അമിത് ഷാ നിർദേശിച്ചു. ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പ് മേധാവികൾ കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് മാസത്തിലൊരിക്കൽ സെല്ലിന്റെ പ്രവർത്തനം അവലോകനം ചെയ്യുകയും നടപ്പാക്കലിന് ആവശ്യമായ മുൻഗണന നൽകുകയും വേണം.
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ദുരന്തനിവാരണ ഗവേഷണങ്ങൾ ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയും എൻഐഡിഎമ്മും പഠിക്കണം. ഇന്ത്യയിലെ പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ കണ്ടെത്തലുകൾ നടപ്പാക്കണം. പാകിസ്ഥാൻ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള വെട്ടുക്കിളിക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ആക്രമണം നേരിടാൻ കൃഷിവകുപ്പ് സ്ഥിരമായ തയ്യാറെടുപ്പിൽ ശ്രദ്ധിക്കണം. മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ ഇത്തരം ആക്രമണങ്ങളെ നേരിടാൻ സ്വീകരിക്കുന്ന മികച്ച രീതികളും ഇന്ത്യയിൽ പ്രയോഗിക്കണമെന്ന് ഷാ പറഞ്ഞു. ദുരന്തനിവാരണ പരിശീലനം ഗൗരവത്തോടെ നടത്തണമെന്നും ഈ വിഷയത്തിൽ യഥാർഥ താൽപര്യമുള്ളവർക്ക് പരിശീലന പരിപാടികളിൽ മുൻഗണന നൽകണമെന്നും അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചു.
ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയും എൻഐഡിഎമ്മും ചേർന്ന് രാജ്യത്താകെ ബാധകമായ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പുറത്തിറക്കണം. ഓരോ തരത്തിലുള്ള ദുരന്തമുണ്ടാകുമ്പോഴും എന്ത് ചെയ്യണം, എന്ത് ചെയ്യരുത്, എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്നിവ അതിൽ വ്യക്തമായി പറയണം. പരിശീലനത്തിന്റെ ചുമതല എൻഐഡിഎം ഏറ്റെടുക്കണം. ദേശീയ ദുരന്ത പ്രതികരണ സേനയും സംസ്ഥാന ദുരന്ത പ്രതികരണ സേനകളും മറ്റ് ബന്ധപ്പെട്ട ഏജൻസികളും ചേർന്ന് മാർഗനിർദേശങ്ങൾ സ്ഥലത്ത് നടപ്പാക്കണം.
ദുരന്തങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ ഗവേഷണത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തുന്ന രേഖ തയ്യാറാക്കുന്നതും പ്രധാനമാണെന്ന് ഷാ പറഞ്ഞു. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഫലപ്രദമായ പ്രതിരോധ, രക്ഷാപ്രവർത്തന മാർഗങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാം. ഓരോ ദുരന്തത്തിനുശേഷവും ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റി, എൻഐഡിഎം, ദേശീയ ദുരന്ത പ്രതികരണ സേന, സംസ്ഥാന ദുരന്ത പ്രതികരണ സേന എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ട സംയുക്ത സംഘം രൂപീകരിക്കണം. നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ സംഘം പഠിച്ച് വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചു.
ദുരന്തനിവാരണ ഫണ്ടിലും ശാസ്ത്രീയ സംവിധാനം
ദുരന്തനിവാരണ ഫണ്ടുകളുടെ വിതരണം ശാസ്ത്രീയവും ചിട്ടയായതുമായ രീതിയിൽ നടത്താൻ പ്രധാനമന്ത്രി തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അമിത് ഷാ പറഞ്ഞു. സംസ്ഥാന ദുരന്ത പ്രതികരണ ഫണ്ടിലേക്കുള്ള വിഹിതം ഏകദേശം നാലിരട്ടിയും ദേശീയ ദുരന്ത പ്രതികരണ ഫണ്ടിലേക്കുള്ള വിഹിതം ഏകദേശം മൂന്നിരട്ടിയും വർധിച്ചു. കഴിഞ്ഞ 11 വർഷത്തിനിടെ ഈ മേഖലയിൽ ഏകദേശം 2.5 ലക്ഷം കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു.
20 വർഷത്തിനുശേഷം ദുരന്തനിവാരണ നിയമം ഭേദഗതി ചെയ്തു. നഗര ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റികൾ എന്ന ആശയം കൊണ്ടുവരുകയും ഇത്തരം അതോറിറ്റികൾ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ദേശീയ, സംസ്ഥാന തലങ്ങളിൽ ഡിജിറ്റൽ ദുരന്ത ഡാറ്റാബേസുകൾ തയ്യാറാക്കുന്ന നടപടിയും തുടങ്ങി. ദേശീയ പ്രതിസന്ധി കൈകാര്യം ചെയ്യൽ സമിതിക്ക് നിയമപരമായ പദവി നൽകി. പതിനാറാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ ഈ കാലയളവിലേക്ക് രണ്ട് ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ വ്യവസ്ഥയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ദുരന്തനിവാരണത്തിനായി വികസിപ്പിച്ച മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രാഥമിക, സെക്കൻഡറി, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകളിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും വേണമെന്ന് ഷാ പറഞ്ഞു. എൻഐഡിഎമ്മിനെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സർക്കാർ സാധ്യമായ എല്ലാ നടപടികളും സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ട്. ലോകോത്തര മാതൃകാ സ്ഥാപനമായി വളരാനുള്ള പ്രവർത്തനത്തിലാണ് എൻഐഡിഎം. സ്ഥാപനത്തിന്റെ രണ്ട് ക്യാമ്പസുകളും സുഗമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുന്നത് സ്വാഗതാർഹമാണെങ്കിലും രാജ്യത്തെ അഞ്ച് ലക്ഷം ഗ്രാമങ്ങൾക്കായിരിക്കണം മുൻഗണന. ലോകത്തിൽ നിന്ന് പരമാവധി പഠിക്കുകയും ഇന്ത്യയുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന് പഠിക്കാൻ അവസരം നൽകുകയും വേണം. ദുരന്തപ്രതിരോധ ശേഷിയുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് മോദി സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും ഇതിന് മുൻഗണന നൽകി മുന്നോട്ടുപോകണമെന്നും ഷാ പറഞ്ഞു.
വർഷത്തിൽ ഒരു ഉന്നതതല യോഗം വേണം
എൻഐഡിഎമ്മിന്റെ ഉന്നതതല യോഗം വർഷത്തിൽ കുറഞ്ഞത് ഒരിക്കലെങ്കിലും നടത്താനുള്ള വ്യവസ്ഥ വേണമെന്ന് അമിത് ഷാ പറഞ്ഞു. യോഗങ്ങൾ ഫലപ്രദവും ഫലാധിഷ്ഠിതവുമാകാനും തീരുമാനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമായി നടപ്പാക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. അറിവിനെ ശേഷിയാക്കി, ശേഷിയെ തയ്യാറെടുപ്പാക്കി, തയ്യാറെടുപ്പിനെ ഫലമാക്കി മാറ്റണം. അതുവഴി ‘സീറോ കാഷ്വൽറ്റി’ എന്ന ലക്ഷ്യം കൂട്ടായി കൈവരിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
യോഗത്തിൽ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറി, ഡൽഹി സർവകലാശാല വൈസ് ചാൻസലർ, ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയിലെ അംഗവും വകുപ്പ് മേധാവിയും, ദേശീയ ദുരന്ത പ്രതികരണ സേന ഡയറക്ടർ ജനറൽ, കൃഷി-കർഷകക്ഷേമ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി, ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ, ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി ദേശീയ ഭരണ അക്കാദമി ഡയറക്ടർ, എൻഐഡിഎം എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ, വിവിധ കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയങ്ങളിലെയും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളിലെയും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവർ പങ്കെടുത്തു.
.
