7 സെപ്തംബർ 2026

ആയുർവേദത്തിന് ഗൾഫിൽ ഒരേ തരത്തിലുള്ള നിയമപരമായ അംഗീകാരമല്ല ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. യുഎഇയിലും ഖത്തറിലും ആയുർവേദ പ്രാക്ടീഷണർ എന്ന പ്രത്യേക പ്രൊഫഷണൽ വിഭാഗം വ്യക്തമായി ലൈസൻസ് ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ ഒമാനിൽ ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കോംപ്ലിമെന്ററി മെഡിസിൻ ചട്ടക്കൂടിലാണ് ആയുർവേദം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. ബഹ്റൈനിലും ആയുർവേദം ലൈസൻസുള്ള ആൾട്ടർനേറ്റീവ് മെഡിസിൻ സേവനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സൗദിയിലും കുവൈത്തിലും “ആയുർവേദം പൂർണമായൊരു സ്വതന്ത്ര സിസ്റ്റം ഓഫ് മെഡിസിൻ ആയി അംഗീകരിച്ചു” എന്ന് പറയാൻ നിലവിലെ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ പിന്തുണ നൽകുന്നില്ല.

യുഎഇ: ആയുർവേദ ഡോക്ടർക്ക് ഏറ്റവും വ്യക്തമായ വഴി

യുഎഇയിലാണ് ആയുർവേദത്തിന് ഏറ്റവും വികസിച്ച റെഗുലേറ്ററി ഘടന കാണുന്നത്. ഏകീകൃത പ്രൊഫഷണൽ യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡത്തിൽ അഞ്ചുവർഷത്തെ ബിഎഎംഎസ് അല്ലെങ്കിൽ തത്തുല്യ കോഴ്സും കുറഞ്ഞത് രണ്ട് വർഷത്തെ അനുഭവവും ഉള്ളവരെ ആയുർവേദ പ്രാക്ടീഷണറായി പരിഗണിക്കുന്നു. മൂന്ന് മുതൽ നാല് വർഷം വരെയുള്ള അംഗീകൃത ആയുർവേദ കോഴ്സിന് നാല് വർഷത്തെ അനുഭവം ആവശ്യമാണ്. ആയുർവേദ മസാജ് തെറാപ്പിസ്റ്റിനും പ്രത്യേക വിഭാഗമുണ്ട്, എന്നാൽ അദ്ദേഹം ആയുർവേദ പ്രാക്ടീഷണറുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്.

ദുബായിൽ ഡിഎച്ച്എ, അബുദാബിയിൽ ഡിഒഎച്ച്, മറ്റ് എമിറേറ്റുകളിൽ ബന്ധപ്പെട്ട ആരോഗ്യ അതോറിറ്റികൾ എന്നിവ വഴിയാണ് ലൈസൻസിംഗ്. രേഖകളുടെ പ്രാഥമിക പരിശോധന, ആവശ്യമായ പരീക്ഷ, രജിസ്ട്രേഷൻ, തുടർന്ന് സ്ഥാപനത്തിലൂടെ ലൈസൻസ് ആക്ടിവേഷൻ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ.

ഒമാൻ: ഡിഗ്രി മാത്രം പോരാ

ഒമാനിലെ ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മാർഗനിർദേശത്തിൽ ആയുർവേദ പ്രാക്ടീഷണർ എന്ന വിഭാഗം തന്നെ നിർവചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഞ്ച് വർഷത്തെ ബിഎഎംഎസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പഠനം, ഇന്റേൺഷിപ്പ്, സ്വന്തം രാജ്യത്തെ നിലവിലെ രജിസ്ട്രേഷൻ, ഇന്റേൺഷിപ്പിന് ശേഷം കുറഞ്ഞത് രണ്ട് വർഷത്തെ പ്രവൃത്തിപരിചയം എന്നിവയാണ് പ്രധാന യോഗ്യതകൾ. മൂന്ന് മുതൽ നാല് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമിന് നാല് വർഷത്തെ അനുഭവമാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.

ക്ലിനിക്ക് തുടങ്ങുന്നതിന് ആരോഗ്യസ്ഥാപന ലൈസൻസിംഗ് നടപടികൾക്കൊപ്പം ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പരിശോധനയും ബാധകമാണ്. മരുന്നുകളായോ ഹെർബൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങളായോ വിപണനം ചെയ്യുന്ന ആയുർവേദ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക രജിസ്ട്രേഷൻ ആവശ്യമാണ്. ഒമാൻ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിലവിലെ സേവന പട്ടികയിൽ ഹെർബൽ, ഹോമിയോപ്പതി, ചൈനീസ്, ആയുർവേദ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ പ്രത്യേകം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇറക്കുമതിക്ക് ലൈസൻസുള്ള വെയർഹൗസും ആവശ്യമാണ്.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന തിരുത്തൽ വേണം: ഒമാനിൽ ആയുർവേദം “പൂർണ സ്വതന്ത്ര System of Medicine” ആയി അംഗീകരിച്ചുവെന്നതിനേക്കാൾ കൃത്യമായ ഔദ്യോഗിക വിവരണം, അത് Complementary Medicine ചട്ടക്കൂടിൽ ലൈസൻസ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതാണ്.

ഖത്തർ: പ്രാക്ടീഷണറും ടെക്നീഷ്യനും വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു

ഖത്തറിലെ ഡിഎച്ച്പിയുടെ 2026-ലെ പുതിയ ടിസിഐഎം ചട്ടക്കൂടിൽ Ayurveda Practitioner, Ayurveda Technician എന്നീ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളും വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ബിഎഎംഎസ് അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് വർഷത്തെ തത്തുല്യ ബിരുദത്തിന് രണ്ട് വർഷത്തെ അനുഭവം വേണം. മൂന്ന് മുതൽ നാല് വർഷത്തെ അംഗീകൃത ആയുർവേദ പ്രോഗ്രാമിന് 2500 മണിക്കൂർ പഠനവും 500 മണിക്കൂർ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ഇന്റേൺഷിപ്പും, തുടർന്ന് നാല് വർഷത്തെ അനുഭവവുമാണ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഇത് ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസമാണ്. ആയുർവേദ ഡോക്ടറുടെയും തെറാപ്പിസ്റ്റിന്റെയും ജോലി ഒരുപോലെയല്ല. ലൈസൻസിൽ അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള പരിധിക്കുള്ളിൽ മാത്രമേ ഓരോരുത്തർക്കും ചികിത്സ നൽകാനാകൂ.

ബഹ്റൈൻ: ആയുർവേദ ക്ലിനിക്കുകൾക്ക് ഔദ്യോഗിക ഇടമുണ്ട്

ബഹ്റൈന്റെ നാഷണൽ ഹെൽത്ത് റെഗുലേറ്ററി അതോറിറ്റിയുടെ കണക്കുകളിൽ ആയുർവേദം ലൈസൻസുള്ള ആൾട്ടർനേറ്റീവ് മെഡിസിൻ സേവനമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2023ലെ എൻഎച്ച്ആർഎ റിപ്പോർട്ടിൽ 12 ലൈസൻസുള്ള ആയുർവേദ സേവനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അതായത് ഇവിടെ ആയുർവേദം വെൽനസ് സ്പായുടെ പേരിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; റെഗുലേറ്റഡ് ഹെൽത്ത് സർവീസിന്റെ ഭാഗമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

സൗദി: ഏറ്റവും കൂടുതൽ സൂക്ഷിക്കേണ്ട അവകാശവാദം

സൗദിയിൽ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ കോംപ്ലിമെന്ററി ആൻഡ് ആൾട്ടർനേറ്റീവ് മെഡിസിൻ ആണ് നിയന്ത്രണ അതോറിറ്റി. എന്നാൽ കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലവിലെ ഔദ്യോഗിക “Approved Practices” പട്ടികയിൽ മെഡിക്കൽ ഹെർബൽസ്, ഹിജാമ, നാചുറോപ്പതി, കൈറോപ്രാക്ടിക്, ഓസ്റ്റിയോപതി, അക്യുപങ്ചർ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങളാണ് കാണുന്നത്; ആയുർവേദം പ്രത്യേകമായി ലൈസൻസുള്ള പ്രാക്ടീസ് എന്ന നിലയിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയതായി നിലവിലെ ഔദ്യോഗിക പേജിൽ കാണുന്നില്ല. അതിനാൽ “ബിഎഎംഎസ് കഴിഞ്ഞാൽ സൗദിയിൽ ആയുർവേദ ഡോക്ടറായി ലൈസൻസ് ലഭിക്കും” എന്ന പൊതുവാദം ഇപ്പോൾ ഉറപ്പോടെ പറയാൻ കഴിയില്ല.

കുവൈത്ത്: വിപണി ഉണ്ട്, പക്ഷേ നിയമസ്ഥിതി വേറെ ചോദ്യം

കുവൈത്തിൽ ആയുർവേദ വിപണിയെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വകാര്യ മാർക്കറ്റ് പഠനങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. എന്നാൽ ആയുർവേദത്തെ സ്വതന്ത്ര മെഡിക്കൽ സിസ്റ്റമായി അംഗീകരിച്ച് പ്രാക്ടീഷണർ ലൈസൻസ് നൽകുന്നുവെന്നതിന് വ്യക്തമായ നിലവിലെ ഔദ്യോഗിക ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയ രേഖ കണ്ടെത്താനായില്ല. അതിനാൽ “വെൽനസ് സെന്റർ എന്ന പേരിൽ മാത്രമേ പ്രവർത്തിക്കാനാകൂ” എന്നതും ഔദ്യോഗിക തെളിവില്ലാതെ ഉറപ്പിച്ച് പറയുന്നത് ശരിയല്ല.

വിപണി ചെറുതല്ല, പക്ഷേ കണക്കുകൾ വായിക്കണം

ഗ്രാൻഡ് വ്യൂ റിസർച്ചിന്റെ 2024 കണക്കനുസരിച്ച് യുഎഇയിലെ ആയുർവേദ വിപണി 14.58 കോടി ഡോളർ ആയിരുന്നു; 2030ൽ 44.67 കോടി ഡോളറായി ഉയരുമെന്നാണ് പ്രവചനം. സൗദിയിൽ 2024ലെ കണക്ക് 7.72 കോടി ഡോളറും, 2030ലെ പ്രവചനം 22.62 കോടി ഡോളറും ആണ്. കുവൈത്തിൽ ഇത് യഥാക്രമം 2.66 കോടി, 7.15 കോടി ഡോളർ. ഇവ ഔദ്യോഗിക സർക്കാർ കണക്കുകളല്ല, മാർക്കറ്റ്-റിസർച്ച് എസ്റ്റിമേറ്റുകളാണെന്നത് പ്രത്യേകം ഓർക്കണം.

അതായത് യുഎഇ, സൗദി, കുവൈത്ത് എന്നിവ മാത്രം ചേർത്താൽ 2024ലെ കണക്കാക്കിയ വിപണി ഏകദേശം 24.96 കോടി ഡോളർ വരും. പക്ഷേ ഇത് മുഴുവൻ ഗൾഫ് വിപണിയല്ല. ഖത്തർ, ഒമാൻ, ബഹ്റൈൻ എന്നിവയുടെ താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്ന സ്വതന്ത്ര കണക്കുകൾ ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ അവ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ഒരു കൃത്രിമ “ജിസിസി മാർക്കറ്റ് സൈസ്” ഉണ്ടാക്കുന്നത് തെറ്റായിരിക്കും.

Sources

Oman Ministry of Health: Complementary Medicine Practice Licensing Guideline; Drug Safety Center product-registration services.
UAE Ministry of Health and Prevention / Unified PQR: Ayurveda Practitioner qualification and experience requirements.
Dubai Health Authority: Professional registration and licensing process.
Department of Health Abu Dhabi: TCIM licensing requirements and PQR.
Qatar Department of Healthcare Professions: 2026 TCIM Scope of Practice.
Bahrain NHRA: Annual Report 2023, Alternative Medicine statistics.
Saudi National Center for Complementary and Alternative Medicine: Approved practices and regulatory framework.
Grand View Research: Country-level Ayurveda market estimates for UAE, Saudi Arabia and Kuwait.