അലഹബാദ്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 31 –

വിചാരണക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് രേഖകളിൽ പ്രതിക്കെതിരെ പലതവണ സമൻ, ജാമ്യമുള്ള വാറന്റ്, ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റ് എന്നിവ പുറപ്പെടുവിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടും അവയിൽ പലതും ബന്ധപ്പെട്ട പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ ലഭിച്ചതിന് രേഖകളില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് പ്രാഥമിക അന്വേഷണത്തിന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. മഹേന്ദ്ര കുമാർ ദുബെ നൽകിയ ജാമ്യാപേക്ഷയിൽ ജസ്റ്റിസ് ജയ് പ്രകാശ് തിവാരിയാണ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ഹർജിക്കാരനായി അശുതോഷ് മിശ്ര, ശൈലേന്ദ്ര കുമാർ ഓഝ എന്നിവർ ഹാജരായി. ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനമാണ് എതിർകക്ഷി; സംസ്ഥാനത്തിനായി അഡീഷണൽ ഗവൺമെന്റ് അഡ്വക്കേറ്റ് ഹാജരായി. വരുമാന രേഖകളിൽ കൃത്രിമം നടത്തിയെന്ന കേസിൽ മഹേന്ദ്ര കുമാർ ദുബെയ്ക്ക് ജാമ്യം അനുവദിച്ച കോടതി, സമൻ-വാറന്റ് രേഖകളിലെ പൊരുത്തക്കേടിനെക്കുറിച്ച് കാൺപൂർ ദേഹത് ജില്ലാ ജഡ്ജിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ സ്വതന്ത്ര ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനെക്കൊണ്ട് പ്രാഥമിക അന്വേഷണം നടത്താനും ഉത്തരവിട്ടു.

വനവകുപ്പിന്റെ ഭൂമിയിൽ തെറ്റായ റവന്യൂ എൻട്രിയെന്ന് ആരോപണം; 2007-ൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കേസിൽ 2026-ൽ അറസ്റ്റ്

2007 മാർച്ച് 12-നാണ് കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്. ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ കൃത്രിമം നടത്തുകയും വനവകുപ്പിന്റെ ഭൂമിയിൽ സഹപ്രതി ശിവ് പ്രസാദിന് അനുകൂലമായി തെറ്റായ റവന്യൂ എൻട്രി വരുത്തുകയും ചെയ്തെന്നാണ് ആരോപണം. അന്ന് ലേഖ്പാലായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന മഹേന്ദ്ര കുമാർ ദുബെയും കേസിൽ പ്രതിയായി. എന്നാൽ റവന്യൂ രേഖയിൽ തെറ്റായി മാറ്റം സംഭവിച്ചതായി താൻ തന്നെ 2004 നവംബർ 8-ന് ബന്ധപ്പെട്ട തഹസിൽദാർക്ക് റിപ്പോർട്ട് നൽകിയിരുന്നെന്നും അത് തിരുത്താൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നെന്നും ദുബെ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു. 2007 ഫെബ്രുവരി 8-ന് ശിവ് പ്രസാദിന്റെ പേര് നീക്കി വനവകുപ്പിന്റെ പേര് രേഖകളിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

2007-ൽ കുറ്റപത്രവും കോടതി നടപടിയും; കേസ് അറിഞ്ഞത് 2026 ഏപ്രിലിലെന്ന് മഹേന്ദ്ര കുമാർ ദുബെ

അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ 2007 നവംബർ 26-ന് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും 2007 ഡിസംബർ 16-ന് ബന്ധപ്പെട്ട കോടതി കുറ്റം പരിഗണനയ്ക്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ക്രിമിനൽ നടപടികളെക്കുറിച്ച് താൻ അറിഞ്ഞത് 2026 ഏപ്രിലിൽ മാത്രമാണെന്നായിരുന്നു ദുബെയുടെ വാദം. തുടർന്ന് കോടതിയിൽ കീഴടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 2026 മേയ് 5 മുതൽ കസ്റ്റഡിയിലായിരുന്നു. സർക്കാർ ജീവനക്കാരനായതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജോലിസ്ഥലവും താമസസ്ഥലവും അധികൃതർക്ക് അറിയാമായിരുന്നിട്ടും വർഷങ്ങളോളം സമനും വാറന്റുകളും നടപ്പാകാതെ കിടന്ന സാഹചര്യം ഹൈക്കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു.

2010-ൽ ജാമ്യമുള്ള വാറന്റ്, 2011-ൽ ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റ്; ഉത്തരവ് രേഖകളിൽ തുടർച്ചയായ നടപടികൾ

വിചാരണക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് രേഖകൾ പ്രകാരം കുറ്റം പരിഗണനയ്ക്കെടുത്തതിന് ശേഷം ദുബെയ്ക്കെതിരെ പലതവണ സമൻ പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു. 2010 ഫെബ്രുവരി 25-ന് ആദ്യമായി ജാമ്യമുള്ള വാറന്റ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. 2011 ജൂൺ 21-ന് ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റും പുറപ്പെടുവിച്ചു. പിന്നീട് 2026 ജനുവരി 16-ന് ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 82 പ്രകാരമുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. 2026 ഏപ്രിൽ 18-ന് വീണ്ടും ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റും വകുപ്പ് 82 പ്രകാരമുള്ള നടപടിയും പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഇതിനെ തുടർന്നാണ് 2026 മേയ് 5-ന് ദുബെ അറസ്റ്റിലായത്.

കോടതി രേഖയിൽ കാണുന്ന പല സമനും വാറന്റുകളും പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ എത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് റിപ്പോർട്ട്

കാൺപൂർ ദേഹത് പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടിനോട് നേരത്തെ രഹസ്യാന്വേഷണം നടത്തി വ്യക്തിഗത സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചിരുന്നു. റൂറ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ രേഖകൾ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ 2010 ഡിസംബർ ഒന്നിലെയും 2011 ഏപ്രിൽ 29-ലെയും സമൻ, 2025 ജൂലൈ 8, ഓഗസ്റ്റ് 21 തീയതികളിലെ ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റുകൾ, 2026 ഏപ്രിൽ 18-ലെ ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റും വകുപ്പ് 82 നടപടിയും ലഭിച്ചതായി കണ്ടെത്തി. ഇവയല്ലാതെ വിചാരണക്കോടതിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുവിച്ചതായി പറയുന്ന മറ്റ് സമനുകളോ വാറന്റുകളോ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് പൊലീസ് റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കിയത്.

2014-ൽ വാറന്റ് പുറപ്പെടുവിക്കാൻ കോടതി ഉത്തരവ്; പക്ഷേ വാറന്റ് ഓഫീസിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തൽ

രേഖകളിലെ മറ്റൊരു നിർണായക പൊരുത്തക്കേടും ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 2014 ഏപ്രിൽ 2-ന് ദുബെയ്ക്കെതിരെ ജാമ്യമുള്ള വാറന്റ് പുറപ്പെടുവിക്കാൻ വിചാരണക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ആ വാറന്റ് വിചാരണക്കോടതിയുടെ ഓഫീസിൽനിന്ന് യഥാർഥത്തിൽ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് പൊലീസിന് പിന്നീട് ലഭിച്ച വിവരം. അതേസമയം 2011 ഏപ്രിൽ 29-ലെ ജാമ്യമുള്ള വാറന്റ് 2011 മേയ് 19-ന് ദുബെയുടെ ഭാര്യ സുഷമ ദേവിക്ക് നൽകിയതായും അക്ബർപൂർ സർക്കിൾ ഓഫീസറുടെ റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്. 2025 ഓഗസ്റ്റ് 21-ലെ ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റ് നടപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. 2026 ഏപ്രിൽ 18-ലെ വാറന്റാണ് പിന്നീട് നടപ്പാക്കിയത്.

ഉത്തരവ് രേഖയും പൊലീസിന് ലഭിച്ച രേഖകളും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേട്; എവിടെയാണ് വീഴ്ചയെന്ന് കണ്ടെത്തണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

വിചാരണക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് രേഖകളിൽ കാണുന്ന നടപടികളും ബന്ധപ്പെട്ട പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ യഥാർഥത്തിൽ ലഭിച്ച നടപടിക്രമ രേഖകളും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേടുണ്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. ഉത്തരവ് രേഖയിൽ കാണിച്ച ചില വാറന്റുകൾ വിചാരണക്കോടതിയുടെ ഓഫീസിൽനിന്ന് തന്നെ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ല. അതേസമയം കോടതി യഥാർഥത്തിൽ പുറപ്പെടുവിച്ച് പൊലീസിന് ലഭിച്ച ചില നടപടിക്രമ രേഖകൾ നടപ്പാക്കാനും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഈ വ്യത്യാസം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് കണ്ടെത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സമനും വാറന്റും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ വീഴ്ച പ്രതിയുടെ അവകാശത്തെയും കോടതി രേഖകളുടെ വിശ്വാസ്യതയെയും ബാധിക്കുമെന്ന് കോടതി

സമൻ, വാറന്റ്, ജാമ്യമില്ലാ വാറന്റ് എന്നിവ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിലും അയയ്ക്കുന്നതിലും നടപ്പാക്കുന്നതിലുമുള്ള പൊരുത്തക്കേട് പ്രതിയുടെ അവകാശങ്ങളെ മാത്രമല്ല ബാധിക്കുന്നതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ജയ് പ്രകാശ് തിവാരി വ്യക്തമാക്കി. ജുഡീഷ്യൽ രേഖകളുടെ കൃത്യതയും വിശ്വാസ്യതയും സംബന്ധിച്ചും ഇത് ഗുരുതരമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. വിചാരണക്കോടതിയിലെ ഏതെങ്കിലും ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെയോ ജീവനക്കാരന്റെയോ അബദ്ധം, വിട്ടുപോകൽ, അശ്രദ്ധ എന്നിവയാണോ പൊരുത്തക്കേടിന് കാരണമെന്ന് കണ്ടെത്തണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ജുഡീഷ്യൽ രേഖകളുടെ പരിപാലനത്തിലോ കോടതി നടപടിക്രമ രേഖകളുടെ കൈമാറ്റത്തിലോ ഉണ്ടാകുന്ന വീഴ്ച നിസ്സാരമായി കാണാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കേസുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനെക്കൊണ്ട് അന്വേഷണം; ആവശ്യമായ നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ ജില്ലാ ജഡ്ജിക്ക് നിർദേശം

കാൺപൂർ ദേഹത് ജില്ലാ ജഡ്ജി പ്രാഥമിക അന്വേഷണം ആരംഭിക്കണമെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ അന്തിമ നിർദേശം. നിലവിലെ കേസുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത ഒരു ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനെക്കൊണ്ടായിരിക്കണം അന്വേഷണം നടത്തേണ്ടത്. അന്വേഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആവശ്യമായ എല്ലാ നടപടികളും ജില്ലാ ജഡ്ജി സ്വീകരിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഉത്തരവിന്റെ പകർപ്പ് ഉടൻ കാൺപൂർ ദേഹത് ജില്ലാ ജഡ്ജിക്ക് അയയ്ക്കാൻ രജിസ്ട്രാർ കംപ്ലയൻസിനും നിർദേശം നൽകി.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ എല്ലാ ജില്ലാ ജഡ്ജിമാർക്കും ഉത്തരവ് അയയ്ക്കണം; സമൻ-വാറന്റ് നടപടികളിൽ ജാഗ്രത ഉറപ്പാക്കണം

കാൺപൂർ ദേഹതിലെ അന്വേഷണത്തിൽ മാത്രം ഹൈക്കോടതി നിർദേശം ഒതുക്കിയില്ല. ഉത്തരവിന്റെ പകർപ്പ് ഉത്തർപ്രദേശിലെ എല്ലാ ജില്ലാ ജഡ്ജിമാർക്കും വിതരണം ചെയ്യണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. സമനും വാറന്റുകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കോടതി നടപടിക്രമ രേഖകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ എല്ലാ പ്രിസൈഡിങ് ജഡ്ജിമാരും ജാഗ്രത പുലർത്തണമെന്ന് ജില്ലാ ജഡ്ജിമാർ അറിയിക്കണം. വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്തരം കോടതി നടപടിക്രമ രേഖകൾ കൃത്യമായി പുറപ്പെടുവിക്കുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മഹേന്ദ്ര കുമാർ ദുബെയ്ക്ക് ജാമ്യം; വിചാരണ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കാനും നിർദേശം

കേസിന്റെ വസ്തുതകളും ആരോപണങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും രേഖകളും പരിഗണിച്ച് മഹേന്ദ്ര കുമാർ ദുബെയ്ക്ക് വിചാരണ പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ജാമ്യം അനുവദിച്ചു. തെളിവുകളിൽ ഇടപെടരുത്, പ്രോസിക്യൂഷൻ സാക്ഷികളെ സമ്മർദത്തിലാക്കുകയോ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യരുത്, ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ നിശ്ചയിച്ച തീയതികളിൽ വിചാരണക്കോടതിയിൽ ഹാജരാകണം തുടങ്ങിയ വ്യവസ്ഥകളോടെയാണ് ജാമ്യം. ജാമ്യാപേക്ഷയിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കേസിന്റെ വിചാരണയിലെ ഗുണദോഷങ്ങളെ ബാധിക്കില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അനാവശ്യമായ ദീർഘകാല മാറ്റിവയ്ക്കലുകൾ അനുവദിക്കാതെ നിയമപ്രകാരം വിചാരണ കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കാനും നിർദേശിച്ചു.

കോടതി രേഖകളുടെ കൃത്യത ഉറപ്പാക്കാൻ സംസ്ഥാനതല ജാഗ്രത; പ്രതികളുടെ അവകാശസംരക്ഷണത്തിനും വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണയ്ക്കും നിർണായകം

നിയമപരമായി, സമനും വാറന്റുകളും പുറപ്പെടുവിച്ചതായി കോടതി രേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതും അവ യഥാർഥത്തിൽ അയച്ച് ബന്ധപ്പെട്ട സംവിധാനത്തിൽ എത്തിക്കുന്നതും നടപ്പാക്കുന്നതും കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യമാണ് ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. പ്രതികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നടപടിക്രമത്തിലെ വീഴ്ച അവരുടെ അവകാശങ്ങളെ ബാധിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി നേരിട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ജുഡീഷ്യൽ തലത്തിൽ, കാൺപൂർ ദേഹതിലെ പൊരുത്തക്കേടിൽ സ്വതന്ത്ര പ്രാഥമിക അന്വേഷണം നടത്തുന്നതിനൊപ്പം ഉത്തർപ്രദേശിലെ എല്ലാ ജില്ലാ കോടതികളിലും ഇത്തരം നടപടികളിൽ കൂടുതൽ ജാഗ്രത ഉറപ്പാക്കാനാണ് ഉത്തരവ് നിർദേശിക്കുന്നത്.