ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 27:

നേപ്പാൾ-ടിബറ്റ് അതിർത്തിയിൽ ഓഗസ്റ്റ് 26ന് ഉണ്ടായ അതിശക്തമായ പ്രളയം ഹിമാലയത്തിന്റെ മാറുന്ന അപകടമുഖം വീണ്ടും തുറന്നുകാട്ടുകയാണ്. ഹിമപാളി തകർച്ചയും മഞ്ഞ്, പാറ, മണ്ണ് എന്നിവയുടെ അതിവേഗ ഒഴുക്കുമാണ് ദുരന്തത്തിന് കാരണമെന്നാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ശാസ്ത്രീയ വിലയിരുത്തൽ. നേപ്പാളിൽ മാത്രം 157 പേർ മരിച്ചതായും 800ലേറെ പേർ കാണാതായതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. റാസുവ, നുവാകോട്ട് മേഖലകളിലൂടെയുള്ള ഭോട്ടെ കോശി, ത്രിശൂലി നദീതടങ്ങളാണ് വലിയ ആഘാതം നേരിട്ടത്.

പ്രളയം വെറും മഴയുടെ കഥയല്ല

സംഭവസ്ഥലത്തെ ഏകദേശം 5,200 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഹിമപാളിയുടെ ഒരു ഭാഗം താഴേക്ക് പതിച്ച് 1,200 മീറ്ററിലേറെ താഴെയുള്ള താഴ്വരയിലേക്ക് ഇടിച്ചിറങ്ങിയതാണ് പ്രാഥമിക കണ്ടെത്തൽ. അതിനൊപ്പം മണ്ണും പാറയും ഒഴുകിയെത്തി നദിയെ താൽക്കാലികമായി തടഞ്ഞ ശേഷം വെള്ളം പൊട്ടിത്തെറിച്ചതാണ് ദുരന്തത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കൂട്ടിയത്. അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ താഴേക്ക് വെള്ളനിരപ്പ് ഒമ്പത് മീറ്റർ വരെ ഉയർന്നതായി വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.

ഇനി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടത് മെദോഗ് ഡാമിനെക്കുറിച്ച്

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ടിബറ്റിലെ യാർലുങ് സാങ്പോ നദിയിൽ ചൈന നിർമിക്കുന്ന മെദോഗ് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക ഉയരുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെത്തുമ്പോൾ ഇതേ നദിയാണ് സിയാങും പിന്നീട് ബ്രഹ്മപുത്രയും ആകുന്നത്. ഇന്ത്യാ ടുഡേ റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന പദ്ധതി ഏകദേശം 60,000 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ളതും 2033ഓടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നതും ആണ്. മെദോഗ് മേഖല ഇന്ത്യയുടെ അരുണാചൽ പ്രദേശ് അതിർത്തിക്ക് ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ സമീപമാണ്.

2,000 മീറ്ററിന്റെ ഇറക്കം, അതാണ് പദ്ധതിയുടെ ശക്തി

നാം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ഒരു പ്രധാന ഭൂമിശാസ്ത്ര സവിശേഷതയുണ്ട്. നാംച ബർവ പർവതത്തെ ചുറ്റി യാർലുങ് സാങ്പോ വലിയ വളവ് എടുക്കുന്ന ഭാഗത്ത് ഏകദേശം 2,000 മീറ്ററിന്റെ ഉയരവ്യത്യാസമാണ് ചൈന വൈദ്യുതോൽപാദനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മെദോഗ് പ്രദേശത്തിന്റെ ഉയരം സ്ഥലത്തിനനുസരിച്ച് വലിയ വ്യത്യാസമുള്ളതാണ്, അതിനാൽ ഒരു ഒറ്റ “ഡാം ഉയരം” ഉപയോഗിച്ച് ഭീഷണി കണക്കാക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയമല്ല.

ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യം ആരെ ബാധിക്കും?

ഡാമിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വെള്ളത്തിന്റെ അളവിലോ ഒഴുക്കിന്റെ സമയക്രമത്തിലോ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായാൽ ആദ്യം ഭീഷണി നേരിടുന്ന ഇന്ത്യൻ നദീതടം അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ സിയാങ് മേഖലയാണ്. തുടർന്ന് അസമിലെ ബ്രഹ്മപുത്ര താഴ്വരയും ബാധിക്കാം. വെള്ളം പെട്ടെന്ന് തുറന്നുവിടുന്ന സാഹചര്യം പ്രളയസാധ്യത ഉയർത്തും. വരൾച്ചക്കാലത്ത് ഒഴുക്ക് കുറയുന്നത് കൃഷി, മത്സ്യബന്ധനം, പ്രാദേശിക ജലലഭ്യത എന്നിവയെ ബാധിക്കാനും കഴിയും.

യഥാർഥ പ്രശ്നം ഡാമിനേക്കാൾ വലുതാണ്

ഹിമാലയത്തിൽ ഇപ്പോൾ അപകടം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഒരൊറ്റ ഡാമല്ല. മഞ്ഞുപാളികൾ ഉരുകുന്നു, പുതിയ ഹിമതടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു, പഴയ തടാകങ്ങൾ വലുതാകുന്നു, പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് ഉരുകുന്നതോടെ മലഞ്ചെരിവുകളുടെ സ്ഥിരത കുറയുന്നു. ഐപിസിസി ഉയർന്ന ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഹിമാലയ-കരാക്കോറം മേഖലയിൽ ഹിമാനികൾ പിൻവാങ്ങുന്നതോടെ പുതിയ തടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുകയും ഹിമതടാക വിസ്ഫോടന പ്രളയങ്ങളുടെ അപകടം ഉയരുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ്.

ഹിമതടാകങ്ങൾ ഇനി പ്രകൃതിയുടെ നിശ്ചല ജലാശയങ്ങളല്ല

ഐസിമോഡിന്റെ കണക്കിൽ ഹിന്ദുകുഷ്-ഹിമാലയ മേഖലയിൽ 25,000ഓളം ഹിമതടാകങ്ങളുണ്ട്. താപനില ഉയരുമ്പോൾ പുതിയ തടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുകയും നിലവിലുള്ളവ വികസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 2026ലെ ഐസിമോഡ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം 2000ന് ശേഷം ഹിമാനികളുടെ മഞ്ഞ് നഷ്ടപ്പെടുന്ന വേഗം ഇരട്ടിയായി. 1975ന് ശേഷം ചില ഹിമാനികളിൽ 27 മീറ്റർ വരെ കനം നഷ്ടപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

സിക്കിം ഇതിനകം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്

2024ലെ ഒരു ശാസ്ത്രീയ പഠനം സിക്കിമിൽ 232 ഹിമതടാകങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. അതിൽ ഒന്ന് അതീവ അപകടസാധ്യതയുള്ളതും എട്ട് എണ്ണം ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ളതുമാണെന്ന് പഠനം വിലയിരുത്തി. ചില അത്യന്തം ഗുരുതരമായ പൊട്ടിത്തെറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ സെക്കൻഡിൽ 9,500 ഘനമീറ്ററിലധികം വെള്ളം ഒഴുകിയെത്താമെന്നാണ് മാതൃകാ പഠനം കണക്കാക്കിയത്. പതിനായിരത്തിലേറെ ആളുകൾ നേരിട്ടുള്ള ഭീഷണിയിലാണെന്നും പഠനം കണ്ടെത്തി.

അപ്പോൾ മെദോഗ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് എങ്ങനെ ഭീഷണിയാകും?

ശാസ്ത്രീയമായി നോക്കുമ്പോൾ ഭീഷണി മൂന്ന് തലത്തിലാണ്. ഒന്നാമത്, ഭൂകമ്പസാധ്യതയുള്ള മേഖലയിൽ അതിവലിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി. രണ്ടാമത്, മണ്ണിടിച്ചിൽ, ഹിമപാളി തകർച്ച, നദി തടയൽ തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ ഒരേ സമയം പരസ്പരം കൂട്ടിയിടിക്കാനുള്ള സാധ്യത. മൂന്നാമത്, അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തുള്ള നദിയുടെ ഒഴുക്ക് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് തത്സമയ വിവരവും മുന്നറിയിപ്പും ലഭിക്കുന്നതിലെ അനിശ്ചിതത്വം. ചൈനീസ് ഭൂഗർഭശാസ്ത്ര ഗവേഷകരുടെ പഠനം മെദോഗ് പദ്ധതിയുടെ അടിത്തറയ്ക്കടിയിൽ സജീവമായ പൈഷെൻ പാളി കണ്ടെത്തിയതായും ചരിവുകളും അടിസ്ഥാനഘടനയും സംബന്ധിച്ച് കൂടുതൽ സുരക്ഷാ നടപടികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

അതുകൊണ്ട് “ചൈനയുടെ ഡാം ഇന്ത്യയെ നശിപ്പിക്കും” എന്ന മുദ്രാവാക്യം ശാസ്ത്രീയ നിഗമനമല്ല. അതുപോലെ “ഡാം സുരക്ഷിതമാണ്, അതിനാൽ ആശങ്ക വേണ്ട” എന്ന നിലപാടും തെളിവുകൾ അവഗണിക്കുന്നതാണ്. യഥാർഥ ചോദ്യം ഇതാണ്: കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഹിമാലയത്തെ കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാക്കുന്ന സമയത്ത്, ഭൂകമ്പവും മണ്ണിടിച്ചിലും ഹിമതടാക വിസ്ഫോടനവും നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഒരു അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തെ മെഗാ ജലപദ്ധതിക്ക് ഇന്ത്യക്ക് എത്രമാത്രം വിവരവും സുരക്ഷാ ഉറപ്പും ലഭിക്കും? അതിന്റെ ഉത്തരം ലഭിക്കാത്തതാണ് യഥാർഥ തന്ത്രപരമായ അപകടം.