23 -ആഗസ്ത് -2026

മനുഷ്യൻ സമൂഹം കെട്ടിപ്പടുത്തത് വെറും കെട്ടിടങ്ങളും നിയമങ്ങളും കൊണ്ടല്ല. പണം, ബാങ്ക്, രാഷ്ട്രം, ജനാധിപത്യം, വിപണി, മാധ്യമം, മതം തുടങ്ങി നമ്മൾ തമ്മിൽ വിശ്വസിക്കാൻ പഠിച്ച വലിയൊരു സംവിധാനമാണ് ആധുനിക ലോകം. ചരിത്രകാരനും ചിന്തകനുമായ യുവര നോഹ ഹരാരി ഈ മനുഷ്യനിർമിത സ്ഥാപനങ്ങളെ വ്യത്യസ്തമായ കണ്ണിലൂടെ വായിച്ച വ്യക്തിയാണ്.

സാപിയൻസ്, ഹോമോ ഡിയസ്, നെക്സസ് തുടങ്ങിയ കൃതികളിലൂടെ അദ്ദേഹം വിവരവും അധികാരവും വിശ്വാസവും മനുഷ്യസമൂഹത്തെ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തിയെന്ന് പരിശോധിച്ചു. ഇപ്പോൾ എഐയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശങ്കയും അതേ ചിന്തയുടെ തുടർച്ചയാണ്. 2026 ഓഗസ്റ്റിലെ പുതിയ അഭിമുഖത്തിൽ ഹരാരി പറയുന്നത്, എഐയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം തൊഴിൽ നഷ്ടത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ലെന്നും മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിഭവമായ വിശ്വാസത്തെയാണ് അത് മാറ്റിമറിക്കാൻ പോകുന്നതെന്നും ആണ്.

1. പണം വിശ്വാസമാണെങ്കിൽ, നാളെ ആരെ വിശ്വസിക്കും?

ഹരാരിയുടെ ചിന്തയിൽ പണം എന്നത് വെറും കറൻസി നോട്ടല്ല. പരിചയമില്ലാത്ത രണ്ടുപേർക്കിടയിൽ പോലും ഇടപാട് സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു വലിയ വിശ്വാസസംവിധാനമാണ്.

ബാങ്കിനെയും വിപണിയെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങളെയും മനുഷ്യർ വിശ്വസിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ മനുഷ്യനേക്കാൾ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്ന എഐ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് കൈമാറിയാൽ, എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു സാമ്പത്തിക തീരുമാനം ഉണ്ടായതെന്ന് മനുഷ്യന് തന്നെ മനസ്സിലാകാത്ത അവസ്ഥ വരാമെന്നാണ് ഹരാരിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.

2. എഐ ജോലി മാത്രം എടുത്തുകളയില്ല, മനുഷ്യന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രസക്തിയും ചോദ്യം ചെയ്യും

ഹോമോ ഡിയസ് മുതൽ ഹരാരി ഉയർത്തുന്ന വലിയ ചോദ്യം ഇതാണ്: യന്ത്രങ്ങൾ മനുഷ്യരെക്കാൾ കാര്യക്ഷമമായി ജോലി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയാൽ മനുഷ്യന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം എന്തായിരിക്കും? എഐ വിപുലമായ മേഖലകളിലെ തീരുമാനങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ വലിയൊരു ജനവിഭാഗം തൊഴിൽ വിപണിയിൽ നിന്ന് പുറത്താകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. പ്രശ്നം തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിൽ മാത്രം അല്ല. വരുമാനമില്ലാത്ത മനുഷ്യന് രാഷ്ട്രീയമായി എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ശേഷിക്കും? എന്നതാണ് അതിനപ്പുറത്തെ ചോദ്യം.

3. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം വിവരമാണ്

ഹരാരിയുടെ നെക്സസ് ചിന്തയിൽ വിവരവും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ് കേന്ദ്രത്തിൽ. ജനാധിപത്യത്തിൽ ആരാണ് എന്ത് വിവരം കാണുന്നത്, ആരാണ് അത് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്, എന്താണ് സത്യമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് എന്നിവ നിർണായകമാണ്.

എഐ ഓരോ വ്യക്തിക്കും വ്യത്യസ്തമായ വിവരലോകം സൃഷ്ടിച്ചാൽ പൊതുസമൂഹത്തിന് ഒരേ യാഥാർഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ പോലും കഴിയാത്ത അവസ്ഥ വരാം. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രതിസന്ധി അപ്പോൾ വോട്ടെടുപ്പിൽ അല്ല, പൊതുസത്യത്തിന്റെ തകർച്ചയിലാണ്.

4. മനുഷ്യനെ മനസ്സിലാക്കുന്ന യന്ത്രം മനുഷ്യനെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്യും

മനുഷ്യന്റെ താൽപര്യങ്ങളും ഭയങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും വ്യക്തിപരമായ ദൗർബല്യങ്ങളും എഐക്ക് കൂടുതൽ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന കാലമാണ് വരുന്നത്. മനുഷ്യർ സ്വന്തം സുഹൃത്തുക്കളേക്കാൾ എഐയോട് വ്യക്തിപരമായ കാര്യങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അതിന് മനുഷ്യരുടെ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാനുള്ള ശക്തിയും വർധിക്കും. അതുകൊണ്ട് എഐയുടെ അപകടം തെറ്റായ വിവരം നൽകുന്നതിൽ മാത്രം അല്ല, ശരിയായ വിവരം ഉപയോഗിച്ച് മനുഷ്യനെ കൃത്യമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും ആണെന്ന് ഹരാരി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

5. സാമ്പത്തിക സംവിധാനം എഐ നിയന്ത്രിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ വെറും ഉപയോക്താവാകുമോ?

ഹരാരി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. മനുഷ്യനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വിശകലനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന എഐക്ക് നിക്ഷേപവും വിപണിയും സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം സാങ്കേതികമായി സങ്കൽപ്പിക്കാനാവുന്നതാണ്. അപ്പോൾ ഒരു മനുഷ്യന് ജോലി കിട്ടിയതെന്തുകൊണ്ട്, മറ്റൊരാൾക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടതെന്തുകൊണ്ട് എന്നുപോലും മനസ്സിലാകാതെ വരാം. നമ്മുടെ ജീവിതം നിയന്ത്രിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് നമുക്കുതന്നെ അറിവില്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ് ഹരാരി ഭയപ്പെടുന്നത്.

6. എഐ വെറും ഉപകരണമല്ല, തീരുമാനമെടുക്കുന്ന ഏജന്റാകുന്നു

കാൽക്കുലേറ്ററിന് കണക്കുകൂട്ടാം. ചുറ്റികയ്ക്ക് തീരുമാനമെടുക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ പുതിയ തലമുറയിലെ എഐ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് പഠിക്കാനും പുതിയ തന്ത്രങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും തീരുമാനമെടുക്കാനും കഴിയും. അതാണ് വ്യത്യാസം.

യന്ത്രം മനുഷ്യൻ നൽകിയ നിർദേശം മാത്രം പാലിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് സ്വന്തം വഴികൾ കണ്ടെത്തുന്ന സംവിധാനത്തിലേക്ക് മാറുമ്പോൾ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ചോദ്യം കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളതാകുന്നു.

7. മനുഷ്യൻ നിർമ്മിച്ച നിയമസ്ഥാപനങ്ങൾ എഐയെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണോ?

ഒരു എഐക്ക് പണം കൈകാര്യം ചെയ്യാനാകുമോ? ഒരു കമ്പനി നടത്താനാകുമോ? സ്വതന്ത്രമായി കരാറിൽ ഏർപ്പെടാനാകുമോ? ഭാവിയിൽ എഐ സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ എന്തുചെയ്യും? മനുഷ്യർക്കായി നിർമ്മിച്ച നിയമസംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഇതിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരങ്ങളില്ല. ഹരാരി അതുകൊണ്ട് എഐയ്ക്ക് നിയമപരമായ അവകാശം നൽകുന്ന കാര്യത്തിൽ വളരെ നേരത്തെ തന്നെ ജാഗ്രത വേണമെന്ന് പറയുന്നു. എഐ മനുഷ്യരെപ്പോലെ തന്നെ വാദിക്കാൻ തുടങ്ങുന്ന ഘട്ടത്തിലെത്തിയ ശേഷം നിയമം തയ്യാറാക്കുന്നത് വൈകിപ്പോകാം.

8. ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം: നിയന്ത്രണം ആരുടെ കൈയിൽ?

ഹരാരിയുടെ ചിന്തയെ ഒറ്റവരിയിൽ ചുരുക്കണമെങ്കിൽ അത് ഇതാണ്: എഐ മനുഷ്യരാശിയുടെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മനുഷ്യർ എഐയുടെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യ സ്വയം നല്ലതോ ചീത്തയോ അല്ല. എന്നാൽ അതിന് സാമ്പത്തിക ശക്തിയും വിവരശക്തിയും രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനവും ഒരുമിച്ച് ലഭിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നിർമ്മിച്ച സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം പതുക്കെ മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് മാറാം. അതുകൊണ്ട് എഐയുടെ വേഗതയെക്കുറിച്ചല്ല ഹരാരിയുടെ പ്രധാന ആശങ്ക. മനുഷ്യന്റെ നിയന്ത്രണശേഷി അതേ വേഗത്തിൽ വളരുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്.

ഹരാരി യഥാർഥത്തിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത് യന്ത്രത്തെയല്ല

ഹരാരിയുടെ വാദം “എഐ വരുന്നു, മനുഷ്യൻ തീർന്നു” എന്ന ലളിതമായ പ്രവചനമല്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രവായനയിൽ മനുഷ്യർ എപ്പോഴും കൂട്ടായ വിശ്വാസങ്ങളിലൂടെയാണ് വലിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ആദ്യമായി മനുഷ്യനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ വിവരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും പുതിയ ആശയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും മനുഷ്യരുമായി നേരിട്ട് ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പുതിയ ബുദ്ധിശക്തിയാണ് മുന്നിൽ.

അതിനാൽ ചോദ്യം “എഐ എത്ര ബുദ്ധിമാനാകും?” എന്നതല്ല.

“എഐ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമാനാകുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ തന്റെ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും തീരുമാനങ്ങളുടെയും നിയന്ത്രണം എങ്ങനെ നിലനിർത്തും?”

അതാണ് ഹരാരിയുടെ ചിന്തയുടെ യഥാർഥ പ്രാധാന്യം.

സ്രോതസുകൾ

Yuval Noah Harari Official Website – Nexus
Yuval Noah Harari Official Website – Homo Deus
World Economic Forum – An Honest Conversation on AI and Humanity
Tsinghua University – Harari on Human Choices in the Age of AI
Centre for the Study of Existential Risk – AI and Humanity Discussions