ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 22-

സിവിൽ ജഡ്ജി ജൂനിയർ ഡിവിഷൻ നിയമനത്തിന് ആവശ്യമായ അഭിഭാഷക പ്രാക്ടീസിന് പകരമായി നിയമത്തിലെ ബിരുദാനന്തര പഠനകാലം കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21നാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് അഗസ്റ്റിൻ ജോർജ് മസീഹ്, ജസ്റ്റിസ് കെ. വിനോദ് ചന്ദ്രൻ എന്നിവരുടെ മൂന്നംഗ ബെഞ്ച് വിധി പറഞ്ഞത്. ഭുമിക ട്രസ്റ്റ് നൽകിയ ഹർജിയും 2025 മേയ് 20ലെ മൂന്നുവർഷ പ്രാക്ടീസ് നിബന്ധന പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന ഹർജികളും അനുബന്ധ അപേക്ഷകളുമാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്. ഹർജിക്കാർക്കും പുനഃപരിശോധനാ ഹർജിക്കാർക്കും വേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകരായ പിങ്കി ആനന്ദ്, വിഭ മഖിജ, കോളിൻ ഗോൺസാൽവസ് എന്നിവർ ഹാജരായി. സിദ്ധാർഥ് ഭട്നാഗർ അമിക്കസ് ക്യൂറിയായും കോടതിയെ സഹായിച്ചു.

ബിരുദാനന്തര നിയമപഠനം കോടതിയിലെ പ്രവൃത്തിപരിചയത്തിന് തുല്യമല്ല

മൂന്നുവർഷ പ്രാക്ടീസ് നിബന്ധന കണക്കാക്കുമ്പോൾ ഉന്നത നിയമപഠനത്തിന് ചെലവഴിച്ച കാലവും ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്നായിരുന്നു അനുബന്ധ അപേക്ഷകളിലെ ആവശ്യം. എന്നാൽ സിവിൽ ജഡ്ജിയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് കോടതികളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി പ്രായോഗിക പരിചയം അനിവാര്യമാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമത്തിലെ ബിരുദാനന്തര പഠനം ഈ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റുന്ന കോടതിപരിചയത്തിന് പകരമാകില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് അപേക്ഷ തള്ളിയത്.

മൂന്നുവർഷ പ്രാക്ടീസ് നിബന്ധനയിൽ ഇളവ്; 2027 മാർച്ച് വരെ പുതുബിരുദധാരികൾക്കും അവസരം

അതേസമയം, 2025 മേയ് 20ലെ വിധിയിലൂടെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന മൂന്നുവർഷ പ്രാക്ടീസ് നിബന്ധന നടപ്പാക്കുന്ന രീതിയിൽ സുപ്രീംകോടതി വലിയ മാറ്റം വരുത്തി. 2025 മേയ് 20ന് ശേഷം 2027 മാർച്ച് 31 വരെ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന സിവിൽ ജഡ്ജി ജൂനിയർ ഡിവിഷൻ നിയമന വിജ്ഞാപനങ്ങളിൽ എല്ലാ നിയമബിരുദധാരികൾക്കും അപേക്ഷിക്കാം. ഇവർക്ക് മൂന്നുവർഷത്തെ മുൻ പ്രാക്ടീസ് നിർബന്ധമല്ല. ഈ കാലയളവിലെ അപേക്ഷകർക്ക് ഒരുവർഷത്തെ പ്രാക്ടീസ് പൂർത്തിയാക്കിയതായി കണക്കാക്കുമെന്നും അതിന് പ്രത്യേകം പ്രാക്ടീസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകേണ്ടതില്ലെന്നും ഭൂരിപക്ഷ വിധി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് കെ. വിനോദ് ചന്ദ്രൻ ഈ ഇളവിനോട് വിയോജിച്ചു.

തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് രണ്ടുവർഷം പരിശീലനവും ലോ ക്ലർക്ക്ഷിപ്പും

ഈ ഇടക്കാല സംവിധാനത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവരെ ആദ്യം ട്രെയിനി ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാരായാണ് നിയമിക്കുക. സംസ്ഥാന ജുഡീഷ്യൽ അക്കാദമിയിൽ ഒരുവർഷത്തെ നിർബന്ധിത പരിശീലനം നൽകും. തുടർന്ന് ഒരുവർഷത്തെ ക്രമബദ്ധമായ ലോ ക്ലർക്ക്ഷിപ്പും പൂർത്തിയാക്കണം. ആദ്യ ആറുമാസം പ്രിൻസിപ്പൽ ജില്ലാ ജഡ്ജി, ജില്ലാ സെഷൻസ് ജഡ്ജി അല്ലെങ്കിൽ ഹയർ ജുഡീഷ്യൽ സർവീസ് അംഗത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലും ശേഷിക്കുന്ന ആറുമാസം ബന്ധപ്പെട്ട ഹൈക്കോടതിയിലെ സിറ്റിങ് ജഡ്ജിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുമാകും ക്ലർക്ക്ഷിപ്പ്. ഈ പരിശീലനവും ക്ലർക്ക്ഷിപ്പും ഓരോ വർഷത്തെ പ്രാക്ടീസിന് തുല്യമായി കണക്കാക്കും.

പരിശീലനകാലത്ത് പകുതി വേതനം; വിലയിരുത്തലിന് ശേഷം സ്ഥിരനിയമനം

ജുഡീഷ്യൽ അക്കാദമിയിലെ പരിശീലനകാലത്ത് ബന്ധപ്പെട്ട സംസ്ഥാനത്തെ ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് ഫസ്റ്റ് ക്ലാസിന് ലഭിക്കുന്ന വേതനത്തിന്റെ പകുതിക്ക് തുല്യമായ നിശ്ചിത പ്രതിഫലമാണ് ട്രെയിനികൾക്ക് ലഭിക്കുക. ലോ ക്ലർക്ക്ഷിപ്പ് കാലത്തും ഇതേ പ്രതിഫലം തുടരും. ക്ലർക്ക്ഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി യുക്തിസഹമായ വിലയിരുത്തൽ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കണം. വിലയിരുത്തൽ തൃപ്തികരമായാൽ മാത്രമാണ് സ്ഥിരം ജുഡീഷ്യൽ തസ്തികയിലേക്കുള്ള നിയമനവും സാധാരണ ശമ്പളവും സേവനാനുകൂല്യങ്ങളും ലഭിക്കുക.

2027 ഏപ്രിൽ മുതൽ പരീക്ഷ എഴുതാൻ ഒരുവർഷത്തെ യഥാർഥ പ്രാക്ടീസ് നിർബന്ധം

2027 ഏപ്രിൽ ഒന്നുമുതൽ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന നിയമന വിജ്ഞാപനങ്ങൾക്ക് പുതിയ വ്യവസ്ഥ ബാധകമാകും. സിവിൽ ജഡ്ജി ജൂനിയർ ഡിവിഷൻ പരീക്ഷ എഴുതാൻ കുറഞ്ഞത് ഒരുവർഷത്തെ യഥാർഥ പ്രാക്ടീസ് വേണം. ജില്ലാ കോടതികളിലെ പ്രാക്ടീസ് പൂർത്തിയാക്കിയതിന്റെ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം നൽകണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. കോടതിയിലെ ഫലപ്രദമായ നടപടികളിൽ സ്ഥാനാർഥിയുടെ സാന്നിധ്യവും പങ്കാളിത്തവും രേഖപ്പെടുത്തുന്ന സംവിധാനം ഹൈക്കോടതികൾ തയ്യാറാക്കണം. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് ഇതിനുശേഷവും ഒരുവർഷത്തെ ജുഡീഷ്യൽ അക്കാദമി പരിശീലനവും ഒരുവർഷത്തെ ലോ ക്ലർക്ക്ഷിപ്പും നിർബന്ധമായിരിക്കും.

മൂന്നുവർഷ നിബന്ധന പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചെത്തിയത് ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കിയെന്ന് കോടതി

2025 മേയ് 20ലെ വിധിയാണ് സിവിൽ ജഡ്ജി നിയമനത്തിന് മൂന്നുവർഷത്തെ അഭിഭാഷക പ്രാക്ടീസ് വീണ്ടും നിർബന്ധമാക്കിയത്. എന്നാൽ രണ്ടുദശാബ്ദത്തിലേറെയായി നിയമബിരുദം നേടിയ ഉടൻ പരീക്ഷ എഴുതാമെന്ന സാഹചര്യത്തിൽ തയ്യാറെടുത്ത ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് നിബന്ധന പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കിയെന്ന് ഇപ്പോഴത്തെ വിധി വിലയിരുത്തി. പ്രായോഗിക പരിചയം ആവശ്യമാണ് എന്ന മുൻവിധിയുടെ അടിസ്ഥാന നിലപാട് കോടതി മാറ്റിയിട്ടില്ല. പകരം പ്രാക്ടീസ്, സ്ഥാപനപരമായ പരിശീലനം, മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ക്ലർക്ക്ഷിപ്പ് എന്നിവ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലേക്കാണ് സംവിധാനം മാറ്റിയത്.

സംസ്ഥാനങ്ങളും ഹൈക്കോടതികളും മൂന്നുമാസത്തിനകം നിയമങ്ങൾ മാറ്റണം

പുതിയ സംവിധാനം നടപ്പാക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ ബന്ധപ്പെട്ട ഹൈക്കോടതികളുമായി ആലോചിച്ച് സേവനചട്ടങ്ങളിൽ ആവശ്യമായ ഭേദഗതികൾ വരുത്തണം. വിധി വന്ന 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 മുതൽ പരമാവധി മൂന്നുമാസത്തിനകം ഭേദഗതികൾ ഔദ്യോഗികമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്യണമെന്നാണ് നിർദേശം. കേസിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഇടക്കാല ഉത്തരവുകളും കോടതി പിൻവലിച്ചു. പുതിയ സംവിധാനം അഞ്ചുവർഷത്തേക്ക് പ്രാബല്യത്തിലുണ്ടാകും; തുടർന്ന് അതിന്റെ പ്രവർത്തനം സുപ്രീംകോടതി വീണ്ടും പരിശോധിക്കും.

സിവിൽ ജഡ്ജി നിയമനത്തിന് രാജ്യവ്യാപകമായി പുതിയ പരിശീലന മാതൃക

സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശങ്ങൾ രാജ്യത്തെ സിവിൽ ജഡ്ജി ജൂനിയർ ഡിവിഷൻ നിയമന വിജ്ഞാപനങ്ങൾക്കാണ് ബാധകമാകുന്നത്. നിയമത്തിലെ ബിരുദാനന്തര പഠനം മാത്രം പ്രാക്ടീസായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്നത് വ്യക്തമായതോടെ അക്കാദമിക് പഠനവും കോടതിയിലെ പ്രായോഗിക പരിചയവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കോടതി നിലനിർത്തി. അതേസമയം മൂന്നുവർഷത്തെ മുൻ പ്രാക്ടീസ് എന്ന ഏക മാനദണ്ഡത്തിന് പകരം പ്രാക്ടീസ്, ജുഡീഷ്യൽ അക്കാദമി പരിശീലനം, മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ലോ ക്ലർക്ക്ഷിപ്പ് എന്നിവ ചേർന്ന മാതൃകയാണ് ഭൂരിപക്ഷ വിധി മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനഫലം പിന്നീട് സുപ്രീംകോടതി തന്നെ വിലയിരുത്തും.