മുംബൈ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21-

തൊഴിലിടങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ ലൈംഗികാതിക്രമം തടയൽ നിയമപ്രകാരം പരാതിസമിതിയുടെ തീരുമാനത്തിനെതിരായ അപ്പീൽ കേൾക്കാൻ തൊഴിലുടമയ്ക്ക് സ്വന്തം നിലയിൽ അപ്പീൽ അതോറിറ്റി രൂപീകരിക്കാൻ അധികാരമില്ലെന്ന് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ ജി.എസ്. കുൽക്കർണി, ഡോ. നീല ഗോഖലെ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. യൂണിയൻ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അശോക് ഉപാധ്യായ നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് വിധി. യൂണിയൻ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി സഞ്ജയ് കേൽക്കർ, ഓംകാർ കേൽക്കർ എന്നിവരും ബാങ്കിനുവേണ്ടി അശോക് ഡി. ഷെട്ടി, റിത കെ. ജോഷി എന്നിവരും ഹാജരായി.

ബാങ്ക് സ്വന്തം നിലയിൽ രൂപീകരിച്ച അപ്പീൽ അതോറിറ്റിക്ക് നിയമാധികാരമില്ല

നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 18-ഉം ചട്ടം 11-ഉം തൊഴിലുടമയ്ക്ക് ഇഷ്ടാനുസരണം അപ്പീൽ അതോറിറ്റി രൂപീകരിക്കാൻ അധികാരം നൽകുന്നില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ബാധകമായ സർവീസ് ചട്ടങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ അതനുസരിച്ചുള്ള കോടതിയിലോ ട്രൈബ്യൂണലിലോ അപ്പീൽ നൽകണം. അത്തരം ചട്ടങ്ങളില്ലെങ്കിൽ നിയമത്തിൽ നിർദേശിച്ച അപ്പീൽ സംവിധാനമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. യൂണിയൻ ബാങ്ക് രൂപീകരിച്ച ആഭ്യന്തര അപ്പീൽ അതോറിറ്റിക്ക് നിയമപരമായ അധികാരമുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ബാങ്കിന് കഴിഞ്ഞില്ല.

ആദ്യ അന്വേഷണത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തൻ; രണ്ടാം അന്വേഷണത്തിൽ കുറ്റക്കാരനായി

2023 ഏപ്രിൽ 3-ന് അശോക് ഉപാധ്യായക്കെതിരെ തൊഴിലിടത്തിലെ ലൈംഗികാതിക്രമം ആരോപിച്ച് പരാതി നൽകിയിരുന്നു. ആഭ്യന്തര പരാതിസമിതി അന്വേഷണം നടത്തി 2023 ഏപ്രിൽ 20-ന് അദ്ദേഹത്തെ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഇതിനെതിരെ പരാതിക്കാരി ബാങ്കിന്റെ അപ്പീൽ അതോറിറ്റിയെ സമീപിച്ചു. അശോക് ഉപാധ്യായയ്ക്ക് നോട്ടീസ് നൽകുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം കേൾക്കുകയോ ചെയ്യാതെ 2023 ജൂൺ 6-ന് പുനരന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിട്ടെന്നാണ് ഹർജിയിലെ പരാതി. പുതിയ പരാതിസമിതി നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ 2023 ജൂൺ 30-ന് അദ്ദേഹത്തെ കുറ്റക്കാരനായി കണ്ടെത്തി.

നിയമവിരുദ്ധ അപ്പീൽ ഉത്തരവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പുനരന്വേഷണവും നിലനിൽക്കില്ല

നിയമപരമായ അധികാരമില്ലാത്ത അപ്പീൽ അതോറിറ്റിയാണ് പുതിയ അന്വേഷണം നടത്താൻ നിർദേശിച്ചതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അശോക് ഉപാധ്യായയ്ക്ക് നോട്ടീസോ വാദം കേൾക്കാനുള്ള അവസരമോ നൽകാതെയാണ് നടപടി സ്വീകരിച്ചതെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ രണ്ടാം അന്വേഷണം മുതൽ തുടർന്നുണ്ടായ ശിക്ഷാനടപടികൾ വരെ നിയമവിരുദ്ധമായ നടപടിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

ഉദ്യോഗസ്ഥനെ രണ്ട് ഗ്രേഡ് താഴ്ത്തിയ ബാങ്കിന്റെ ശിക്ഷ റദ്ദാക്കി

രണ്ടാം അന്വേഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2023 സെപ്റ്റംബർ 4-ന് അശോക് ഉപാധ്യായയെ എസ്.എം.ജി.എസ് അഞ്ച് ഗ്രേഡിൽ നിന്ന് എസ്.എം.ജി.എസ് മൂന്ന് ഗ്രേഡിലേക്ക് താഴ്ത്തിയിരുന്നു. ഈ ശിക്ഷയ്‌ക്കെതിരായ വകുപ്പുതല അപ്പീൽ 2024 ഫെബ്രുവരി 3-ന് തള്ളുകയും ചെയ്തു. നിയമവിരുദ്ധമായി രൂപീകരിച്ച അപ്പീൽ അതോറിറ്റിയുടെ നടപടിയാണ് തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിന്റെയും ശിക്ഷയുടെയും അടിസ്ഥാനമെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി 2023 സെപ്റ്റംബർ 4-ലെയും 2024 ഫെബ്രുവരി 3-ലെയും ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി.

പരാതിക്കാരിക്ക് ആറാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ശരിയായ അപ്പീൽ സംവിധാനത്തെ സമീപിക്കാം

ആദ്യ പരാതിസമിതി 2023 ഏപ്രിൽ 20-ന് നൽകിയ റിപ്പോർട്ടിൽ പരാതിക്കാരിക്ക് എതിർപ്പുണ്ടെങ്കിൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള ശരിയായ അപ്പീൽ സംവിധാനത്തെ സമീപിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വിധി വന്ന തീയതി മുതൽ ആറാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ അത്തരമൊരു നടപടി സ്വീകരിച്ചാൽ കാലതാമസത്തിന്റെ പേരിൽ അത് തള്ളരുതെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. അതിനാൽ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ശിക്ഷ റദ്ദാക്കിയെങ്കിലും പരാതിക്കാരിയുടെ നിയമപരമായ അപ്പീൽ അവകാശം കോടതി സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.

തെറ്റായ അപ്പീൽ സംവിധാനം പരാതിക്കാരിയെയും ഉദ്യോഗസ്ഥനെയും ബാധിച്ചെന്ന് കോടതി

യൂണിയൻ ബാങ്ക് കേസ് കൈകാര്യം ചെയ്ത രീതിയിൽ ഹൈക്കോടതി അതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി. തെറ്റായ നിയമവ്യാഖ്യാനം കാരണം പരാതിക്കാരി നിയമപരമല്ലാത്ത അതോറിറ്റിക്ക് മുന്നിൽ അപ്പീൽ നൽകേണ്ടിവന്നപ്പോൾ, ആദ്യം കുറ്റവിമുക്തനായ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നിയമാധികാരമില്ലാത്ത അതോറിറ്റിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം വീണ്ടും അന്വേഷണം നേരിടേണ്ടിവന്നു. പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ നിയമവ്യവസ്ഥകൾ വ്യാഖ്യാനിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പുലർത്തണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

തൊഴിലിട പരാതികളിലെ അപ്പീൽ സംവിധാനം ഇനി നിയമം പറയുന്ന വഴിയിൽ തന്നെ

ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിയുടെ പ്രധാന നിയമഫലം തൊഴിലുടമയ്ക്ക് സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം ആഭ്യന്തര അപ്പീൽ അതോറിറ്റി രൂപീകരിച്ച് ലൈംഗികാതിക്രമ പരാതിസമിതിയുടെ തീരുമാനങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നതാണ്. നിയമവും ബാധകമായ സർവീസ് ചട്ടങ്ങളും നിർദേശിക്കുന്ന അപ്പീൽ സംവിധാനമാണ് പിന്തുടരേണ്ടത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇത്തരം പരാതികളിലെ അപ്പീൽ സംവിധാനം നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ ഈ നിയമവ്യാഖ്യാനം നിർണായകമാകും.