ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 5
രാജ്യത്ത് ജോലിക്കായി യാത്ര ചെയ്യുന്നവരിൽ 42.6 ശതമാനവും പ്രധാനമായി ആശ്രയിക്കുന്നത് ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളെ. വീടുകളിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട് രാത്രി തങ്ങുന്ന യാത്രകളിൽ ബസുകളുടെ വിഹിതം 55.8 ശതമാനവും നഗരങ്ങൾക്കിടയിലെ ട്രെയിനുകളുടെ വിഹിതം 17.7 ശതമാനവുമാണ്. കേന്ദ്ര സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് ആൻഡ് പ്രോഗ്രാം ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ മന്ത്രാലയത്തിനു കീഴിലുള്ള ദേശീയ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് ഓഫീസ് നടത്തിയ ആദ്യ ദേശീയ കുടുംബയാത്രാ സർവേയിലാണ് ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ. 2025 ജൂലൈ മുതൽ 2026 ജൂൺ വരെ നടത്തിയ സർവേയുടെ പ്രധാന വിവരങ്ങൾ ഒക്ടോബർ അഞ്ചിന് വൈകിട്ട് നാലിന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. രാജ്യത്തെ 14,274 ഗ്രാമങ്ങളും 10,377 നഗര ബ്ലോക്കുകളും സർവേയിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. 4,92,023 കുടുംബങ്ങളിലെ 20,34,371 പേരിൽനിന്നാണ് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചത്.
വിദ്യാർഥികളിൽ കൂടുതൽ പേരും നടന്നും ബസിലും യാത്ര ചെയ്യുന്നു
ആറു വയസ്സും അതിനു മുകളിലും പ്രായമുള്ള വിദ്യാർഥികളിൽ 66.4 ശതമാനം പേർ പഠിക്കുന്ന സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് കുറഞ്ഞത് ഒരു കിലോമീറ്റർ ദൂരമുള്ള യാത്ര നടത്തുന്നുണ്ട്. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഇത് 65.6 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 68.1 ശതമാനവുമാണ്. ഒരു കിലോമീറ്ററിൽ താഴെയുള്ള യാത്രകൾ സർവേയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.
പതിനഞ്ചു മുതൽ 29 വയസ്സുവരെയുള്ള വിദ്യാർഥികളിലാണ് പഠനസ്ഥാപനത്തിലേക്കുള്ള പതിവുയാത്ര ഏറ്റവും കൂടുതൽ. ഈ പ്രായവിഭാഗത്തിൽ ദേശീയതലത്തിൽ 77 ശതമാനം പേർ ഇത്തരം യാത്ര നടത്തുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിൽ 79.1 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 73.3 ശതമാനവുമാണ് നിരക്ക്.
പഠനസ്ഥാപനത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്ന വിദ്യാർഥികളിൽ 37 ശതമാനം പേർ നടന്നുപോകുന്നു. 29.5 ശതമാനം പേർ ബസും 15.8 ശതമാനം പേർ സൈക്കിളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഓട്ടോറിക്ഷ ഉപയോഗിക്കുന്നവർ 10.5 ശതമാനമാണ്. നഗരങ്ങളിൽ ഈ വിഹിതം 14.4 ശതമാനമാകും. ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളുടെ ദേശീയ വിഹിതം 6.7 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിലെ വിഹിതം 11.5 ശതമാനവുമാണ്.
അസം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിദ്യാർഥികളുടെ ശരാശരി യാത്രാസമയം താരതമ്യേന കുറവാണ്. ഇവിടെ ഇത് 15 മുതൽ 19 മിനിറ്റ് വരെയാണ്.
പഠനസ്ഥാപനത്തിലേക്ക് യാത്ര നടത്തുന്ന വിദ്യാർഥികളുടെ പ്രായവും ലിംഗവും തിരിച്ചുള്ള ശതമാനം:
യാത്ര നടത്തുന്ന വിദ്യാർഥികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന യാത്രാമാർഗങ്ങളുടെ ശതമാനം:
ജോലിക്കുള്ള യാത്രയിൽ ഇരുചക്രവാഹനങ്ങൾക്ക് മേൽക്കൈ
പതിനഞ്ചു വയസ്സും അതിനു മുകളിലും പ്രായമുള്ള തൊഴിലാളികളിൽ 57.6 ശതമാനം പേർ സ്ഥിരമോ സ്ഥിരമല്ലാത്തതോ ആയ ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ഒരു കിലോമീറ്ററിലധികം ദൂരം യാത്ര ചെയ്യുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഇത് 54.5 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 64.1 ശതമാനവുമാണ്.
പുരുഷ തൊഴിലാളികളിൽ 61.9 ശതമാനം പേർ ഇത്തരം യാത്ര നടത്തുമ്പോൾ സ്ത്രീ തൊഴിലാളികളിൽ 41.9 ശതമാനമാണ് നിരക്ക്. ജോലിക്കായി യാത്ര ചെയ്യുന്നവരുടെ പ്രധാന യാത്രാമാർഗത്തിൽ ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളാണ് മുന്നിൽ. ഗ്രാമങ്ങളിൽ 37.1 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 52.3 ശതമാനവും പേർ ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
രാജസ്ഥാൻ, ഗുജറാത്ത്, മധ്യപ്രദേശ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ശരാശരി യാത്രാസമയം ഏകദേശം 20 മുതൽ 23 മിനിറ്റ് വരെയാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ യാത്രാസമയം കൂടുതലാണ്.
നഗരങ്ങളിലെ തൊഴിലാളികളുടെ യാത്രയിൽ മോണോറെയിൽ, മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ, ട്രാം എന്നിവയുടെ ആകെ വിഹിതം അഞ്ചു ശതമാനമാണ്. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഇത് 20.7 ശതമാനവും പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ 16.5 ശതമാനവും ഡൽഹിയിൽ 14.4 ശതമാനവുമാണ്.
ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് യാത്ര നടത്തുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ പ്രായവും ലിംഗവും തിരിച്ചുള്ള ശതമാനം:
ജോലിക്കായി യാത്ര ചെയ്യുന്നവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന യാത്രാമാർഗങ്ങളുടെ ശതമാനം:
അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നവർ കൂടുതൽ; നഗരങ്ങളിൽ ചെലവും ഉയരം
വിദ്യാർഥികൾക്ക് പഠനസ്ഥാപനത്തിലെത്താൻ ശരാശരി 23 മിനിറ്റാണ് വേണ്ടത്. ഗ്രാമങ്ങളിൽ 23 മിനിറ്റും നഗരങ്ങളിൽ 22 മിനിറ്റുമാണ് ശരാശരി. സ്ഥിരം ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ ശരാശരി യാത്രാസമയം 25 മിനിറ്റാണ്. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഇത് 23 മിനിറ്റും നഗരങ്ങളിൽ 27 മിനിറ്റുമാണ്.
വിദ്യാർഥികളിൽ 87.6 ശതമാനം പേർ 30 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ പഠനസ്ഥാപനത്തിലെത്തുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിൽ 86.6 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 89.6 ശതമാനവുമാണ് ഈ നിരക്ക്. സ്ഥിരം ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്ന തൊഴിലാളികളിൽ 83.4 ശതമാനം പേർ അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ എത്തുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഇത് 86.1 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 79.3 ശതമാനവുമാണ്. തൊഴിലാളികളിൽ 13.7 ശതമാനം പേർക്ക് 30 മുതൽ 60 മിനിറ്റ് വരെ വേണ്ടിവരുന്നു.
വിദ്യാർഥികളിൽ 82 ശതമാനം പേരും രാവിലെ ഏഴിനും പത്തിനുമിടയിലാണ് യാത്ര തുടങ്ങുന്നത്. രാവിലെ എട്ടിനും ഒൻപതിനുമിടയിൽ 35.7 ശതമാനം പേരും ഏഴിനും എട്ടിനുമിടയിൽ 26.6 ശതമാനം പേരും ഒൻപതിനും പത്തിനുമിടയിൽ 19.7 ശതമാനം പേരും പുറപ്പെടുന്നു.
സ്ഥിരം ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്ന തൊഴിലാളികളിൽ 94.9 ശതമാനം പേരും രാവിലെ പത്തിനു മുമ്പ് പുറപ്പെടുന്നു. രാവിലെ എട്ടിനും പത്തിനുമിടയിൽ 56.5 ശതമാനം പേരും ആറിനും എട്ടിനുമിടയിൽ 33.7 ശതമാനം പേരും യാത്ര തുടങ്ങുന്നു. രാവിലെ ആറിനു മുമ്പ് പുറപ്പെടുന്നവർ 4.7 ശതമാനമാണ്.
പഠനസ്ഥാപനത്തിലേക്കും തിരിച്ചുമുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ഒരു വിദ്യാർഥിയുടെ ശരാശരി മാസച്ചെലവ് 443 രൂപയാണ്. നഗരങ്ങളിൽ 617 രൂപയും ഗ്രാമങ്ങളിൽ 361 രൂപയുമാണ് ചെലവ്. സ്ഥിരം ജോലിസ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ ശരാശരി മാസച്ചെലവ് 785 രൂപയാണ്. നഗരങ്ങളിൽ ഇത് 1,044 രൂപയും ഗ്രാമങ്ങളിൽ 612 രൂപയുമാണ്.
പുരുഷ തൊഴിലാളികൾ സ്ഥിരം ജോലിസ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്ക് മാസം ശരാശരി 835 രൂപ ചെലവിടുന്നു. സ്ത്രീ തൊഴിലാളികളുടെ ശരാശരി ചെലവ് 533 രൂപയാണ്.
രാത്രി തങ്ങുന്ന യാത്രകളിൽ സാമൂഹികവും മതപരവുമായ ആവശ്യങ്ങൾ മുന്നിൽ
കുടുംബങ്ങളുടെ രാത്രി തങ്ങുന്ന യാത്രകളിൽ 73.5 ശതമാനവും ബസിനെയും ട്രെയിനിനെയും ആശ്രയിച്ചാണ്. ബസുകളുടെ വിഹിതം 55.8 ശതമാനവും നഗരങ്ങൾക്കിടയിലെ ട്രെയിനുകളുടെ വിഹിതം 17.7 ശതമാനവുമാണ്. കാറുകളുടെ വിഹിതം 15.1 ശതമാനവും ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളുടെ വിഹിതം 8.8 ശതമാനവുമാണ്.
നഗരകുടുംബങ്ങളുടെ രാത്രി തങ്ങുന്ന യാത്രകളിൽ ട്രെയിനുകളുടെ ഉപയോഗം 22.7 ശതമാനമാണ്. ഗ്രാമകുടുംബങ്ങളിൽ ഇത് ഏകദേശം 14 ശതമാനമാണ്.
സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ, ആശയവിനിമയം, മതപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് രാത്രി തങ്ങുന്ന യാത്രകളിൽ 70.2 ശതമാനവും. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഈ വിഹിതം 69.7 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിൽ 70.9 ശതമാനവുമാണ്.
സാംസ്കാരിക ആവശ്യങ്ങൾ, വിനോദം, കായികപ്രവർത്തനങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാരം എന്നിവയ്ക്കുള്ള യാത്രകൾ 7.4 ശതമാനമാണ്. നഗരങ്ങളിൽ ഇത് 9.3 ശതമാനമാണ്. സ്വയംപരിചരണത്തിനും പരിപാലനത്തിനുമുള്ള യാത്രകൾ 6.5 ശതമാനമാണ്. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഈ വിഹിതം 7.6 ശതമാനമാണ്.
വിദ്യാഭ്യാസവും ജോലിയും ഒഴികെയുള്ള, ഒരേ യാത്രാദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു യാത്രകളിൽ ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളുടെ വിഹിതം 32.2 ശതമാനമാണ്. നടത്തം 24.9 ശതമാനം, ഓട്ടോറിക്ഷ 18.9 ശതമാനം, സൈക്കിൾ 12.6 ശതമാനം, ബസ് 8.5 ശതമാനം എന്നിങ്ങനെയാണ് മറ്റു പ്രധാന മാർഗങ്ങളുടെ വിഹിതം.
ആറു വയസ്സും അതിനു മുകളിലും പ്രായമുള്ളവരിൽ ഇത്തരം യാത്രകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തവരുടെ യാത്രാ ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചുള്ള ശതമാനം:
പട്ടികകളിലെ ചില കണക്കുകൾ പൂജ്യമായി നൽകിയിരിക്കുന്നത് വളരെ ചെറിയ മൂല്യങ്ങൾ റൗണ്ട് ചെയ്തതിനാലാണ്.
ഗതാഗത ആസൂത്രണത്തിന് അടിത്തറയാകുന്ന ആദ്യ കുടുംബയാത്രാ സർവേ
ആളുകൾ എങ്ങനെ, എപ്പോൾ, എന്തിനാണ് യാത്ര ചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയാണ് സർവേയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ആഭ്യന്തര യാത്രകളുടെ രീതിയും സ്വഭാവവും സംബന്ധിച്ച കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രാദേശിക ഗതാഗത ആസൂത്രണത്തിനും അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനത്തിനും തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള നയരൂപീകരണത്തിനും ഉപയോഗിക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ജോലി, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക കൂടിച്ചേരലുകൾ, സാംസ്കാരിക-വിനോദ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാരം, വീട്ടുജോലികൾ, പരിചരണം തുടങ്ങിയ യാത്രാ ആവശ്യങ്ങൾ സർവേയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. വിവിധ ജനവിഭാഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന യാത്രാമാർഗങ്ങൾ, യാത്രയ്ക്ക് വേണ്ട ശരാശരി സമയം, സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൂരം എന്നിവയും ശേഖരിച്ചു. പതിവുയാത്രകളുടെ ആവൃത്തി, ശരാശരി ചെലവ്, അനുബന്ധ വിവരങ്ങൾ എന്നിവയും രേഖപ്പെടുത്തി.
റെയിൽവേ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രത്യേക വിവരാവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനൊപ്പം നിലവിലുള്ള ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളിലെ വിടവുകൾ കണ്ടെത്താനും ഈ കണക്കുകൾ സഹായിക്കും. യാത്രാസൗകര്യങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രാപ്യത വിലയിരുത്താനും റൂട്ടുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും സർവീസുകളുടെ ആവൃത്തിയും സമയക്രമവും ക്രമീകരിക്കാനും വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനാകും. അടിസ്ഥാനസൗകര്യ നിക്ഷേപത്തിനും ഗതാഗത നയങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിനും കണ്ടെത്തലുകൾ തെളിവായി ഉപയോഗിക്കാം.
രാജ്യത്തെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും സർവേയിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. കുടുംബങ്ങളുടെ യാത്രാസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാനുള്ള സമഗ്രമായ അടിസ്ഥാനരേഖയായാണ് ഇതിനെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയതലത്തിലെ ഗ്രാമ-നഗര കണക്കുകൾ അനുബന്ധ പട്ടികകളിലും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
സർവേയുടെ പരിചയഭാഗത്ത് ഒരു കിലോമീറ്ററിലധികം ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നതിനെ യാത്രയായി നിർവചിക്കുന്നു. അനുബന്ധത്തിലെ വിശദമായ നിർവചനത്തിൽ ഒരു കിലോമീറ്ററോ അതിലധികമോ ദൂരമുള്ള യാത്രകളാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒരു കിലോമീറ്ററിൽ താഴെയുള്ള യാത്രകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.
ഒരു യാത്രയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദൂരം പിന്നിടാൻ ഉപയോഗിച്ച വാഹനമോ മാർഗമോ ആണ് പ്രധാന യാത്രാമാർഗം. ഒരൊറ്റ മാർഗം മാത്രമാണ് ഉപയോഗിച്ചതെങ്കിൽ അതുതന്നെയാണ് പ്രധാന മാർഗമായി കണക്കാക്കുന്നത്.
ഒരു ദിവസത്തെ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണി മുതൽ അടുത്ത ദിവസത്തെ പുലർച്ചെ 2.59 വരെയാണ് സർവേയിലെ ഒരു യാത്രാദിനം. ഏതെങ്കിലും യാത്രാദിനത്തിൽ അവസാനിക്കുകയും കുടുംബാംഗത്തെ വീട്ടിൽനിന്ന് 24 മണിക്കൂറിലധികം അകറ്റിനിർത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന യാത്രയാണ് യാത്രാദിനത്തിനുള്ളിലെ യാത്ര. ഇത്തരം യാത്രകൾ പരമാവധി തുടർച്ചയായ രണ്ടു യാത്രാദിനങ്ങളിലായി നീളാം.
വീട്ടിൽനിന്ന് 24 മണിക്കൂറിലധികം അകറ്റിനിർത്തുന്ന യാത്രയാണ് രാത്രി തങ്ങുന്ന യാത്രയായി കണക്കാക്കുന്നത്. യാത്രാസമയവും ഇടയ്ക്ക് താമസിക്കുന്ന സമയവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. എന്നാൽ 50 കിലോമീറ്ററിൽ താഴെയുള്ള യാത്രകൾ, 24 മണിക്കൂറിലധികം വീട്ടിൽനിന്ന് മാറിനിന്നാലും, ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.
പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും റിപ്പോർട്ടുകളും ലഭിക്കാൻ ക്യൂആർ കോഡും പിഡിഎഫ് സൗകര്യവും അറിയിപ്പിൽ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അറിയിപ്പിന്റെ തിരിച്ചറിയൽ നമ്പർ 2319180 ആണ്. നൽകിയ പകർപ്പിൽ സന്ദർശകരുടെ എണ്ണം 412 എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഹിന്ദി പതിപ്പും വിവിധ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും ഇമെയിലിലൂടെയും പങ്കിടാനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. സമ്രാട്ട് എന്ന പേരും അറിയിപ്പിന്റെ അവസാനം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
