ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 20-

ഭോപ്പാൽ നഗരസഭയും ഡോ. സുഭാഷ് സി. പാണ്ഡെയും മറ്റുള്ളവരും തമ്മിലുള്ള അപ്പീലുകളിൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18-നാണ് ജസ്റ്റിസുമാരായ എസ്.വി.എൻ. ഭട്ടി, എൻ.വി. അഞ്ജാരിയ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് രാജ്യവ്യാപക നിർദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ഭോപ്പാൽ നഗരസഭയ്ക്കായി വൻഷജ ശുക്ലയും വിവിധ എതിർകക്ഷികൾക്കും കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന അധികൃതർക്കുമായി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഭിഭാഷകരും ഹാജരായി.

ആറാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ എല്ലാ വൻകിട മാലിന്യ ഉൽപാദകരെയും കണ്ടെത്തണം

തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ഓരോ ജില്ലയിലെയും വൻകിട മാലിന്യ ഉൽപാദകരെ ആറാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ കണ്ടെത്താൻ ജില്ലാ കളക്ടർമാർക്ക് കോടതി നിർദേശം നൽകി. വലിയ ഹോട്ടലുകൾ, വ്യാപാരസമുച്ചയങ്ങൾ, ആശുപത്രികൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, വലിയ പാർപ്പിടസമുച്ചയങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ പരിധിയിൽ വരാം.

ഓരോ സ്ഥാപനത്തിനും മാലിന്യം തരംതിരിക്കാനും സൂക്ഷിക്കാനും അംഗീകൃത സംവിധാനത്തിന് കൈമാറാനുമുള്ള ബാധ്യത എഴുതി അറിയിക്കണം. ആവശ്യമായ സംസ്കരണസൗകര്യം ഒരുക്കിയശേഷം തദ്ദേശസ്ഥാപനത്തിന് ഓൺലൈനായി അനുസരണ റിപ്പോർട്ട് നൽകാനും നിർദേശമുണ്ട്.

നിയമലംഘനം തുടർന്നാൽ കളക്ടറുടെ പ്രത്യേകസംഘത്തിന് വിച്ഛേദന നടപടി

അറിയിപ്പ് ലഭിച്ചിട്ടും ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ പാലിക്കാത്ത സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വൈദ്യുതിയോ ജലവിതരണമോ താൽക്കാലികമായി വിച്ഛേദിക്കാം. ജില്ലാ കളക്ടറുടെ പ്രത്യേകസംഘത്തിന്റെ ഉത്തരവിലൂടെയായിരിക്കും നടപടി.

സ്ഥാപനം ചട്ടങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതായി സാക്ഷ്യപത്രം സമർപ്പിച്ചാൽ മാത്രമേ വിച്ഛേദിച്ച സേവനം പുനഃസ്ഥാപിക്കൂ. അതിനാൽ ഇത് സ്ഥിരമായ വിച്ഛേദനമല്ല; നിയമാനുസരണം ഉറപ്പാക്കാനുള്ള നിർബന്ധന നടപടിയാണെന്നാണ് ഉത്തരവിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.

മാലിന്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നവർക്കും നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം

മാലിന്യപരിപാലനം തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുടെയോ ശുചീകരണത്തൊഴിലാളികളുടെയോ മാത്രം ചുമതലയല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വൻകിട മാലിന്യ ഉൽപാദകർ ഉറവിടത്തിൽത്തന്നെ മാലിന്യം വേർതിരിക്കുകയും ആവശ്യമായ സംസ്കരണസൗകര്യം ഒരുക്കുകയും വേണം.

വാർഡ് ജനപ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കാനും ഓരോ മേഖലയിലും ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നതും കണക്കിൽപ്പെടുന്നതും കണക്കിൽപ്പെടാത്തതുമായ മാലിന്യത്തിന്റെ വിവരം തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനും നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വിദ്യാർഥികൾ കുടുംബതല മാലിന്യപരിപാലനത്തിന് വഴികാട്ടികളാകും

സ്കൂൾ, ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ പാഠ്യപദ്ധതികളിൽ ഖരമാലിന്യ പരിപാലനത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ പഠനം ഉടൻ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. അധ്യാപകർക്ക് പരിശീലനം നൽകുകയും വിദ്യാർഥികൾ കുടുംബങ്ങളിൽ ചട്ടപാലനത്തിന് വഴികാട്ടികളാകുകയും വേണം.

ജില്ലാ വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പുകൾ ഇടയ്ക്കിടെ പരിശോധന നടത്തി ജില്ലാ കളക്ടർമാർക്ക് റിപ്പോർട്ട് നൽകണം. മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളുടെ ഭൂസ്ഥാനവിവരമുള്ള ചിത്രങ്ങളും പ്രതിമാസ അനുസരണ റിപ്പോർട്ടുകളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഡിജിറ്റൽ നിരീക്ഷണസംവിധാനവും അധികൃതരുടെ പരിഗണനയിലുണ്ട്.

ഭോപ്പാലിൽ തുടങ്ങിയ കേസ് രാജ്യവ്യാപക ചട്ടനടപ്പാക്കലിലേക്ക്

2016-ലെ ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ ഭോപ്പാൽ നഗരസഭ പാലിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണൽ ഉത്തരവുകളിൽനിന്നാണ് രണ്ട് അപ്പീലുകൾ ഉണ്ടായത്. ഇതിനിടെ 2026-ലെ പുതിയ ചട്ടങ്ങൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതോടെ കോടതി നടപടിയുടെ പരിധി രാജ്യത്താകെ വ്യാപിപ്പിച്ചു. അപ്പീലുകളിൽ അന്തിമ തീർപ്പായിട്ടില്ല; തുടർ മേൽനോട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് പുതിയ നിർദേശങ്ങൾ.

പരിസ്ഥിതിനിയമം സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും വ്യക്തികൾക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമെന്ന് സന്ദേശം

നിയമതലത്തിൽ വൻകിട മാലിന്യ ഉൽപാദകരുടെ ബാധ്യത നടപ്പാക്കാൻ ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന് ശക്തമായ സംവിധാനം ലഭിക്കും. സാമൂഹികതലത്തിൽ ഉറവിടത്തിലെ മാലിന്യവേർതിരിക്കലും പൗരപങ്കാളിത്തവും വർധിപ്പിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. ജുഡീഷ്യറി തലത്തിൽ, 2026-ലെ ചട്ടങ്ങളുടെ രാജ്യവ്യാപക നടപ്പാക്കൽ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കുന്ന സുപ്രീംകോടതി നിർദേശമാണിത്; അന്തിമവിധിയല്ല.