ജമ്മു, ഓഗസ്റ്റ് 20-
മരുന്നിന്റെ ഗുണനിലവാരം വീണ്ടും പരിശോധിക്കാനുള്ള സാമ്പിൾ കാലാവധിക്കുള്ളിൽ സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് ലബോറട്ടറിയിലെത്തിക്കാതെ പ്രതിയുടെ നിയമപരമായ അവകാശം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ കേസിൽ ആൽബർട്ട് ഡേവിഡ് ലിമിറ്റഡിനെതിരായ ക്രിമിനൽ നടപടി ജമ്മു കശ്മീർ-ലഡാക്ക് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ജസ്റ്റിസ് വസീം സാദിഖ് നർഗൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18-നാണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. കമ്പനിക്കായി സീനിയർ അഭിഭാഷകൻ സുനിൽ സേത്തി, അഭിഭാഷകരായ ശിവം മഹാജൻ, സച്ചിൻ ശുക്ല, ശുഭം ശർമ എന്നിവർ ഹാജരായി. ഔദ്യോഗിക എതിർകക്ഷിയായ ജമ്മു കശ്മീർ കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശത്തിനായി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ രമൺ ശർമ ഹാജരായി.

കത്വ ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് 2020 ഫെബ്രുവരി 18-ന് കമ്പനിക്കെതിരെ കുറ്റം പരിഗണിച്ച് നടപടിക്ക് ഉത്തരവിട്ടതും അതിനെ തുടർന്നുള്ള നടപടികളുമാണ് ഹൈക്കോടതി കമ്പനിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം റദ്ദാക്കിയത്. അതേസമയം, സാമ്പിൾ എങ്ങനെ കാണാതായി എന്നതടക്കമുള്ള ഗുരുതര വീഴ്ചകളിൽ അന്വേഷണം നടത്താനും ഉത്തരവിട്ടു. ഹൈക്കോടതി രജിസ്ട്രാർ ജനറൽ കേസ് രേഖകൾ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ ഭരണപരമായ പരിഗണനയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കണം.

വീണ്ടും പരിശോധന ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും സാമ്പിൾ ലാബിലെത്തിയില്ല; 2012-ൽ കാലാവധിയും തീർന്നു

ഡ്രഗ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഒരു കെമിസ്റ്റ് സ്ഥാപനത്തിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ച നാല് മരുന്നുകളുടെ സാമ്പിളുകളിൽ ആൽബർട്ട് ഡേവിഡ് ലിമിറ്റഡ് നിർമിച്ച അഡിസ് നീഡിൽസ് സാമ്പിൾ സ്റ്റെറിലിറ്റി പരിശോധനയിൽ പരാജയപ്പെട്ടതായി സർക്കാർ അനലിസ്റ്റ് റിപ്പോർട്ട് നൽകിയതോടെയാണ് കേസ് തുടങ്ങിയത്. കമ്പനി നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ റിപ്പോർട്ട് തർക്കിക്കുകയും ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് കോസ്മെറ്റിക്സ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 25 പ്രകാരം കൊൽക്കത്തയിലെ സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് ലബോറട്ടറിയിൽ വീണ്ടും പരിശോധന ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

2012 മേയ് 14-നാണ് പരാതി കോടതിയിലെത്തിയത്. സാമ്പിളിന്റെ കാലാവധി 2012 ജൂലൈയിൽ അവസാനിക്കുമായിരുന്നു. വീണ്ടും പരിശോധനയ്ക്ക് സാമ്പിൾ അയച്ചതായി വിചാരണക്കോടതി രേഖപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും 2016 ഒക്ടോബർ 25-ന് സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് ലബോറട്ടറി നൽകിയ മറുപടിയിൽ കത്വ ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽനിന്ന് സാമ്പിൾ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. എന്നിട്ടും 2020 ഫെബ്രുവരി 18-ന് പഴയ സർക്കാർ അനലിസ്റ്റ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കമ്പനിയ്ക്കെതിരെ നടപടി ആരംഭിച്ചു.

വീണ്ടും പരിശോധന വെറും നടപടിക്രമമല്ല; പ്രതിയുടെ നിയമപരമായ സംരക്ഷണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

സർക്കാർ അനലിസ്റ്റിന്റെ റിപ്പോർട്ടിനെ നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ ചോദ്യം ചെയ്താൽ സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് ലബോറട്ടറിയിൽ വീണ്ടും പരിശോധന ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവകാശം വെറും സാങ്കേതിക നടപടിക്രമമല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അത് പ്രതിക്ക് നിയമം നൽകുന്ന പ്രധാന സംരക്ഷണമാണ്. ആ അവകാശം കമ്പനി കൃത്യസമയത്ത് വിനിയോഗിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ സംവിധാനത്തിന്റെ വീഴ്ച കാരണം പിന്നീട് അത് നിഷേധിക്കാനാകില്ലെന്നാണ് വിധി.

വീണ്ടും പരിശോധനയ്ക്കുള്ള നിയമനടപടി ആരംഭിച്ചശേഷം സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് ലബോറട്ടറിയുടെ റിപ്പോർട്ട് ലഭിക്കാതെയും ആ സംവിധാനം പരാജയപ്പെട്ടത് പരിഹരിക്കാതെയും പഴയ സർക്കാർ അനലിസ്റ്റ് റിപ്പോർട്ടിനെ മാത്രം അന്തിമ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രോസിക്യൂഷൻ തുടരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സാമ്പിളിന്റെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞതിനാൽ ഇപ്പോൾ അർഥവത്തായ വീണ്ടും പരിശോധനയും സാധ്യമല്ല.

സാമ്പിൾ അയച്ചെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയാൽ മാത്രം പോരാ; ലാബിലെത്തിയെന്ന് കോടതിയും ഡ്രഗ് ഇൻസ്പെക്ടറും ഉറപ്പാക്കണം

സാമ്പിൾ വീണ്ടും പരിശോധനയ്ക്ക് അയച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതോടെ വിചാരണക്കോടതിയുടെയും ഡ്രഗ് ഇൻസ്പെക്ടറുടെയും ഉത്തരവാദിത്തം അവസാനിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സാമ്പിളിന്റെ കാലാവധി കഴിയുന്നതിനു മുമ്പ് അത് ലബോറട്ടറിയിലെത്തുകയും പരിശോധന നടക്കുകയും റിപ്പോർട്ട് ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ട ബാധ്യത ബന്ധപ്പെട്ട സംവിധാനത്തിനുണ്ട്. വർഷങ്ങളോളം ഓർമപ്പെടുത്തൽ കത്തുകൾ അയച്ചുകൊണ്ട് നിയമനടപടിയെ കടലാസിലെ നടപടിയായി ചുരുക്കാനാകില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

കമ്പനി വീണ്ടും പരിശോധന ആവശ്യപ്പെട്ടത് സാമ്പിളിന് കാലാവധിയുള്ളപ്പോഴാണ്. അതിനാൽ വൈകിയതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം കമ്പനിക്കുമേൽ ചുമത്താനാകില്ല. സാമ്പിൾ എവിടെ നഷ്ടപ്പെട്ടു, ആരുടെ ഭാഗത്താണ് വീഴ്ചയുണ്ടായത് എന്നത് കണ്ടെത്താതെ അതിന്റെ ദോഷഫലം പ്രതി നേരിടേണ്ടിവരുന്നത് അനുവദിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

എട്ടുവർഷത്തെ അനാസ്ഥ കോടതിയുടെ മനസ്സാക്ഷിയെ ഞെട്ടിച്ചു; പഴയ റിപ്പോർട്ടിലെ തുടർനടപടിക്ക് നിയമസാധുതയില്ല

സാമ്പിൾ ലാബിലെത്തിയോ എന്ന് ഫലപ്രദമായി ഉറപ്പാക്കാതെ വർഷങ്ങളോളം റിപ്പോർട്ടിനായി കാത്തിരിക്കുകയും, സാമ്പിൾ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ലബോറട്ടറി അറിയിച്ചിട്ടും കാരണം അന്വേഷിക്കാതെ വീണ്ടും വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോകുകയും ചെയ്ത രീതി കോടതിയുടെ മനസ്സാക്ഷിയെ ഞെട്ടിക്കുന്നതാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് വസീം സാദിഖ് നർഗൽ പറഞ്ഞു. 2012 ജൂലൈയിൽ കാലാവധി കഴിഞ്ഞ സാമ്പിളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2020 വരെ നടപടികൾ തുടർന്ന സാഹചര്യമാണ് കോടതി പ്രത്യേകം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

ഇത് സാധാരണ വിചാരണവൈകൽ മാത്രമല്ലെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. വൈകിയതോടെ സർക്കാർ അനലിസ്റ്റിന്റെ റിപ്പോർട്ട് സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രതിയുടെ തെളിവുസംബന്ധമായ അവസരം തന്നെ ഇല്ലാതായി. ഇത്തരത്തിൽ വർഷങ്ങളോളം പ്രോസിക്യൂഷൻ നിലനിർത്തുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പാക്കുന്ന നീതിയുക്തവും വേഗത്തിലുള്ളതുമായ നടപടിയുടെ ആവശ്യകതയെയും ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

കമ്പനിക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ നടപടി അവസാനിച്ചു; ഒരാഴ്ചയ്ക്കകം അന്വേഷണസമിതി രൂപീകരിക്കണം

കത്വ ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ 2020 ഫെബ്രുവരി 18-ലെ ഉത്തരവും അതിൽനിന്നുണ്ടായ തുടർനടപടികളും ആൽബർട്ട് ഡേവിഡ് ലിമിറ്റഡിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം റദ്ദാക്കിയതോടെ ഈ പരാതിയിലെ കമ്പനിക്കെതിരായ നിലവിലെ പ്രോസിക്യൂഷൻ അവസാനിച്ചു. എന്നാൽ വീഴ്ചയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം കണ്ടെത്താനുള്ള നടപടി തുടരും. ജമ്മു കശ്മീർ ഡ്രഗ് കൺട്രോളർ വിധിദിവസം മുതൽ ഒരാഴ്ചയ്ക്കകം സ്വന്തം നേതൃത്വത്തിൽ സമിതി രൂപീകരിക്കണം. രണ്ട് വിദഗ്ധരെ കൂടി സമിതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം.

സാമ്പിൾ ലാബിലെത്താതിരുന്നതിൽ ഡ്രഗ് ഇൻസ്പെക്ടറുടെയോ മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയോ അനാസ്ഥയുണ്ടോയെന്ന് സമിതി പരിശോധിക്കും. സാമ്പിൾ എത്താതിരിക്കാൻ കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ ആരെങ്കിലും രേഖകളിൽ കൃത്രിമം നടത്തിയോ ഇടപെട്ടോ എന്നും എല്ലാ ബന്ധപ്പെട്ടവർക്കും പറയാനുള്ളത് കേട്ട് അന്വേഷിക്കണം. സമിതി രൂപീകരിച്ചശേഷം നാലാഴ്ചയ്ക്കകം അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കി റിപ്പോർട്ട് മുദ്രവച്ച കവറിൽ ഹൈക്കോടതി രജിസ്ട്രാർ ജുഡീഷ്യലിന് നൽകണം.

മരുന്നുകേസുകളിൽ വീണ്ടും പരിശോധന സമയബന്ധിതമാക്കണം; സംസ്ഥാനത്തെ വിചാരണനടപടികൾക്ക് വിധി വ്യക്തമായ മുന്നറിയിപ്പ്

ഈ വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയമഫലം ജമ്മു കശ്മീർ-ലഡാക്കിലെ മരുന്ന് ഗുണനിലവാര കേസുകളിൽ വീണ്ടും പരിശോധനയ്ക്കുള്ള നിയമാവകാശം സമയബന്ധിതമായി നടപ്പാക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം കൂടുതൽ വ്യക്തമായതാണ്. സാമ്പിളിന് കാലാവധിയുള്ളതിനാൽ കോടതി, കോടതി ജീവനക്കാർ, ഡ്രഗ് ഇൻസ്പെക്ടർ എന്നിവരുടെ ഭാഗത്തെ വൈകൽ പ്രതിയുടെ വീണ്ടും പരിശോധനാവകാശം ഇല്ലാതാക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകരുതെന്നാണ് വിധിയിലെ നിയമനിലപാട്. അതേസമയം, പൊതുജനാരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസാണെന്നത് നീതിയുക്തമായ നടപടിക്രമം ഒഴിവാക്കാനുള്ള കാരണമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സാമൂഹികമായി, നിലവാരമില്ലാത്ത മരുന്നാണോ എന്നത് വേഗത്തിലും വിശ്വസനീയമായും കണ്ടെത്തേണ്ടത് രോഗികളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജുഡീഷ്യറി തലത്തിൽ, സാമ്പിൾ അയയ്ക്കാൻ ഉത്തരവിടുന്നതിൽ കോടതി നടപടിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം അവസാനിക്കുന്നില്ല; സമയപരിധിയുള്ള തെളിവുകൾ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തി നിയമനടപടി പൂർത്തിയായെന്ന് ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ഈ വിധി ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.