അമരാവതി, ഓഗസ്റ്റ് 18-

കുറ്റാരോപിതന് ചോദ്യം ചെയ്യലിൽ മൗനം പാലിക്കാനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശമുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ പേരിൽ നിയമാനുസൃത അന്വേഷണത്തിൽ ഹാജരാകാതിരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ആന്ധ്രപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. അതേസമയം വ്യക്തമായ ആവശ്യവും സമയപരിധിയുമില്ലാതെ പൊലീസ് ഒരാളെ ആവർത്തിച്ച് വിളിച്ചുവരുത്താനും പാടില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് വൈ. ലക്ഷ്മണ റാവു വ്യക്തമാക്കി. മുൻ നിയമസഭാ കൗൺസിൽ അംഗം ദുവ്വാഡ ശ്രീനിവാസ് നൽകിയ 2026ലെ 17890-ാം നമ്പർ റിട്ട് ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. ശ്രീനിവാസിനുവേണ്ടി ജി.എൽ. നാഗേശ്വര റാവുവും സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി ആഭ്യന്തര വകുപ്പിന്റെ ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡറുമാണ് ഹാജരായത്. അന്വേഷണം റദ്ദാക്കാതെ, ഹാജരാകേണ്ട തീയതിയും സമയവും മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച് അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു.

മൗനം പാലിക്കാം; അന്വേഷണത്തിന് ഹാജരാകാതിരിക്കാനാവില്ല

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 20(3) പ്രകാരം സ്വന്തം കുറ്റം തെളിയിക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകാതിരിക്കാനുള്ള അവകാശം പ്രതിക്കുണ്ടെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ ഈ അവകാശവും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ മുന്നിൽ നിയമപ്രകാരം ഹാജരാകാനുള്ള ബാധ്യതയും രണ്ടാണ്. തിരിച്ചറിയൽ, വ്യക്തത വരുത്തൽ, ഇതിനകം ശേഖരിച്ച തെളിവുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിശോധന തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിളിച്ചാൽ ഹാജരാകണം. മൗനാവകാശത്തിന്റെ പേരിൽ അന്വേഷണത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള എല്ലാ നിയമബാധ്യതകളിൽ നിന്നും ഒഴിവാകാനാവില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

ഒമ്പതര മണിക്കൂർ ചോദ്യം ചെയ്തെന്ന് ശ്രീനിവാസ്; സഹകരിച്ചില്ലെന്ന് സർക്കാർ

അന്വേഷണവുമായി ഇതിനകം സഹകരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഏകദേശം ഒമ്പതര മണിക്കൂർ ചോദ്യം ചെയ്യലിന് വിധേയനായെന്നും ദുവ്വാഡ ശ്രീനിവാസ് കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി വീണ്ടും വീണ്ടും നേരിട്ട് ഹാജരാകാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് അനാവശ്യമാണെന്നും വാദിച്ചു. എന്നാൽ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകിയിട്ടില്ലെന്നും കൂടുതൽ ചോദ്യം ചെയ്യൽ ആവശ്യമാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനുണ്ടെന്നും സംസ്ഥാന സർക്കാർ വാദിച്ചു.

നോട്ടീസ് ആവർത്തിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം പൊലീസ് നടപടി തെറ്റാകില്ല

ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ വകുപ്പ് 35(3) പ്രകാരം വീണ്ടും നോട്ടീസ് നൽകിയെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ അത് ദുരുദ്ദേശ്യപരമോ നിയമവിരുദ്ധമോ ആകില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. അന്വേഷണത്തിൽ ഇനി എന്ത് വിവരമാണ് വേണ്ടത്, എന്തിൽ വ്യക്തത വേണം, ശേഖരിച്ച തെളിവുകളിൽ എന്താണ് പ്രതിയോട് ചോദിക്കേണ്ടത് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന് തീരുമാനമെടുക്കാം. എന്നാൽ ഈ അധികാരം അനന്തമായി വിളിച്ചുവരുത്താനുള്ള അനുമതിയല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കാരണമില്ലാതെ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചുവരുത്തരുത്

പ്രതി ഇതിനകം കാര്യമായി അന്വേഷണവുമായി സഹകരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യമില്ലാതെ ആവർത്തിച്ച് വിളിച്ചുവരുത്തുന്നത് ശരിയല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രത്യേകിച്ച് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ പോലുള്ള യഥാർഥ സാഹചര്യങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ ശേഷിക്കുന്ന അന്വേഷണം മാനുഷികമായും സമയബന്ധിതമായും കേസിന്റെ ആവശ്യത്തിന് ആനുപാതികമായും നടത്തണം. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 നൽകുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ വേഗത്തിലും നീതിപൂർവമായും അന്വേഷണം പൂർത്തിയാകാനുള്ള അവകാശവും ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

ഇനി വിളിക്കണമെങ്കിൽ തീയതിയും സമയവും മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണം

ശ്രീനിവാസിനെ ഇനി ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആദ്യം വ്യക്തമായ സമയക്രമം തയ്യാറാക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഏതൊക്കെ തീയതികളിലും സമയങ്ങളിലുമാണ് ഹാജരാകേണ്ടതെന്ന് മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണം. ഹാജരാകുമ്പോൾ നിയമസഹായ അഭിഭാഷകന്റെ സാന്നിധ്യവും കോടതി അനുവദിച്ചു. ഇതിലൂടെ പ്രതിയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ നിയമപരമായ അധികാരം നിലനിർത്താനാകുമെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

അന്വേഷണം നിർത്തിയില്ല; ശ്രീനിവാസും സഹകരിക്കണം

അന്വേഷണം റദ്ദാക്കണമെന്നോ തുടർചോദ്യം ചെയ്യൽ പൂർണമായി തടയണമെന്നോ കോടതി ഉത്തരവിട്ടില്ല. പകരം ശ്രീനിവാസ് അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കണമെന്നും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അനാവശ്യമായ ആവർത്തിച്ചുള്ള വിളിച്ചുവരുത്തൽ ഒഴിവാക്കി ന്യായമായ സമയത്തിനുള്ളിൽ അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു. അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ബന്ധപ്പെട്ട മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള തുടർനടപടി സ്വീകരിക്കാനും നിർദേശം നൽകി. ഇതോടെ ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് ഉത്തരവില്ലാതെ റിട്ട് ഹർജി തീർപ്പാക്കി.

പ്രതിയുടെ അവകാശവും പൊലീസിന്റെ അന്വേഷണാധികാരവും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിച്ച് ഹൈക്കോടതി

ഈ വിധി ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ അന്വേഷണങ്ങളിൽ പ്രതിയുടെ മൗനാവകാശത്തിന്റെയും പൊലീസിന്റെ ചോദ്യം ചെയ്യൽ അധികാരത്തിന്റെയും പരിധി കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മൗനാവകാശം അന്വേഷണത്തിൽ ഹാജരാകാതിരിക്കാനുള്ള അവകാശമല്ല; അതേസമയം അന്വേഷണാധികാരം കാരണമില്ലാതെ ഒരാളെ തുടർച്ചയായി വിളിച്ചുവരുത്താനുള്ള അധികാരവുമല്ല. അതിനാൽ സമാന സാഹചര്യങ്ങളിൽ അന്വേഷണം സമയബന്ധിതവും ആവശ്യത്തിന് ആനുപാതികവുമായിരിക്കണമെന്ന ഹൈക്കോടതിയുടെ വ്യാഖ്യാനം സംസ്ഥാനത്തെ അന്വേഷണ നടപടികളിൽ പ്രസക്തമാകും.