ലഖ്‌നൗ, ഓഗസ്റ്റ് 8-

സേവനം സ്ഥിരപ്പെടുത്താനുള്ള നടപടി ജീവനക്കാരന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടെ പരിഗണിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാകില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. റിഫാഖത് ഹുസൈന്റെ മകൻ ഹസൻ അഹമ്മദ് നൽകിയ ഹർജിയിൽ ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദ്രജീത് ശുക്ല 2026 ഓഗസ്റ്റ് 6-നാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. ഉത്തർപ്രദേശ് ഗ്രാമീണ എൻജിനീയറിങ് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിയും ഡയറക്ടർ–ചീഫ് എൻജിനീയറും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അതുൽ കുമാർ സിങ് പർമാറും സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി വിജയ് കുമാർ ബാജ്പായിയും ഹാജരായി. അൻഷുമാൻ സിങ് റാത്തോഡും ഹർജിക്കാരന്റെ അഭിഭാഷകനായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

1985-ൽ ജോലിയിൽ; സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ പട്ടികയിൽ അമ്പത്തിയെട്ടാം സ്ഥാനം

ഉത്തർപ്രദേശ് ഗ്രാമീണ എൻജിനീയറിങ് വകുപ്പിന്റെ ഹർദോയ് ബ്ലോക്കിലെ വർക്ക് ചാർജ് വിഭാഗത്തിൽ ജൂനിയർ അസിസ്റ്റന്റായി റിഫാഖത് ഹുസൈൻ 1985 നവംബർ ഒന്നിനാണ് ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. പതിനെട്ടുവർഷത്തിലധികം അദ്ദേഹം വകുപ്പിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.

ജീവനക്കാരെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 2005 ജൂലൈ 7-ന് തയ്യാറാക്കിയ സീനിയോറിറ്റി പട്ടികയിൽ റിഫാഖത് ഹുസൈന്റെ പേര് അമ്പത്തിയെട്ടാം സ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്നു. ദിവസവേതന, വർക്ക് ചാർജ് ജീവനക്കാരെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 172 മൂന്നാംവിഭാഗ തസ്തികകൾ സൃഷ്ടിച്ച് 2012 ജൂൺ 21-ന് സർക്കാർ ഉത്തരവിറക്കി. ഇതിനായി തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയും രൂപീകരിച്ചു.

സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ സമിതി യോഗത്തിന് പത്തൊമ്പത് ദിവസം മുമ്പ് മരണം

രേഖകൾ പരിശോധിച്ചശേഷം ജീവനക്കാരെ 2012 ഓഗസ്റ്റ് 30-ന് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിക്ക് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാനായിരുന്നു തീരുമാനം. എന്നാൽ റിഫാഖത് ഹുസൈൻ 2012 ഓഗസ്റ്റ് 11-ന് മരിച്ചു. പിന്നീട് സമാന സാഹചര്യത്തിലുള്ള മറ്റ് ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ 2013 ജനുവരിയിൽ പൂർത്തിയായി.

മരണം സംഭവിച്ചതിനാൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ പരിഗണിക്കാനാകില്ലെന്ന നിലപാടാണ് വകുപ്പ് സ്വീകരിച്ചത്. വർക്ക് ചാർജ് ജീവനക്കാരന്റെ ആശ്രിതന് സർവീസിലിരിക്കെയുള്ള മരണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിയമനം നൽകാൻ 1974-ലെ ചട്ടങ്ങളിൽ വ്യവസ്ഥയില്ലെന്നും അധികൃതർ അറിയിച്ചു.

ഒരേ കാരണം ആവർത്തിച്ച് അപേക്ഷ തള്ളിയത് കോടതി ഉത്തരവുകളോടുള്ള ധിക്കാരം

റിഫാഖത് ഹുസൈന്റെ ഭാര്യ സാഹിദ ബീഗം 2017-ൽ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചിരുന്നു. ആദ്യം ഭർത്താവിന്റെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ പരിശോധിക്കാനും അതിൽ അനുകൂല തീരുമാനമുണ്ടായാൽ ആശ്രിതനിയമന അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാനും 2018 മാർച്ച് 23-ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. എന്നാൽ മരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി വകുപ്പ് അപേക്ഷ തള്ളി.

ഈ തീരുമാനം പിന്നീട് കോടതി റദ്ദാക്കി. മരിച്ച ജീവനക്കാരനെക്കാൾ താഴെയുള്ളവർ സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതേ ആനുകൂല്യം അദ്ദേഹത്തിനും നൽകണമെന്ന് വീണ്ടും നിർദേശിച്ചു. എന്നിട്ടും ഡയറക്ടറും ചീഫ് എൻജിനീയറും 2023 മാർച്ച് 17-ന് പഴയ കാരണം ആവർത്തിച്ച് അപേക്ഷ വീണ്ടും തള്ളി.

നിരവധി കോടതി ഉത്തരവുകളിലൂടെ തള്ളിക്കളഞ്ഞ കാരണംതന്നെ ആവർത്തിച്ചുള്ള ഈ ഉത്തരവ് അധികൃതരുടെ കടുംപിടിത്തത്തിന്റെ സ്മാരകമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിമർശിച്ചു. കോടതിയുടെ അധികാരത്തെ ധിക്കരിക്കാനുള്ള ശ്രമമായതിനാൽ നടപടി പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കോടതിയലക്ഷ്യ സ്വഭാവമുള്ളതാണെന്നും ഉത്തരവിൽ പറയുന്നു.

ജൂനിയർ ജീവനക്കാരൻ സ്ഥിരപ്പെട്ടോ എന്നത് വ്യക്തിഗത അവകാശത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമല്ല

റിഫാഖത് ഹുസൈനെക്കാൾ താഴെയുള്ള ആരും സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന വകുപ്പിന്റെ വാദവും കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. അവസാനമായി സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയ ജീവനക്കാരന്റെ പേരോ സീനിയോറിറ്റി പട്ടികയിലെ സ്ഥാനമോ വകുപ്പിന്റെ ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ജൂനിയർ ജീവനക്കാരൻ സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്നതിൽനിന്ന് സ്വതന്ത്രമായാണ് ഓരോ യോഗ്യനായ ജീവനക്കാരന്റെയും സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ പരിഗണിക്കേണ്ടത്. യോഗ്യത നേടിയ ജീവനക്കാരന്റെ അവകാശം അധികൃതരുടെ ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങൾക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മരണശേഷവും സാങ്കൽപ്പിക സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ നടത്തി ആനുകൂല്യങ്ങൾ കണക്കാക്കാം

ജീവനക്കാരന്റെ ജീവിതകാലത്തുതന്നെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ നടപടി ആരംഭിക്കുകയും അവകാശം രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ, മരണം സംഭവിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം പരിശോധന അവസാനിപ്പിക്കാനാകില്ല. ആവശ്യമെങ്കിൽ രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ നടത്തി ലഭിക്കേണ്ട സാമ്പത്തികവും സേവനപരവുമായ ആനുകൂല്യങ്ങൾ കണക്കാക്കണമെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

റിഫാഖത് ഹുസൈൻ അർഹത നേടിയ തീയതി മുതൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കാനാണ് നിർദേശം. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള എല്ലാ സാമ്പത്തിക–സേവന ആനുകൂല്യങ്ങളും നിയമാവകാശികൾക്ക് കൈമാറണം. എന്നാൽ എല്ലാ ജീവനക്കാരുടെയും മരണശേഷം സ്വമേധയാ സ്ഥിരപ്പെടുത്തണമെന്ന പൊതുനിയമമല്ലിത്; ജീവനക്കാരന്റെ ജീവിതകാലത്ത് നിയമപരമായ സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ നടപടി ആരംഭിക്കുകയും അവകാശം രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് വിധി.

മകന്റെ ആശ്രിതനിയമന അപേക്ഷ രണ്ടുമാസത്തിനകം തീർപ്പാക്കണം

ഹസൻ അഹമ്മദിന്റെ ആശ്രിതനിയമന അപേക്ഷ 1974-ലെ ചട്ടപ്രകാരം ഡയറക്ടറും ചീഫ് എൻജിനീയറും പരിഗണിക്കണം. കാലതാമസമോ അധികാരപരിധിയോ കാരണം തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ അപേക്ഷ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് അയയ്ക്കണം. വിധിയുടെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് ഹാജരാക്കുന്ന തീയതി മുതൽ രണ്ടുമാസത്തിനകം മുഴുവൻ നടപടിയും പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു.

ഹർജി അനുവദിച്ച കോടതി, അധികൃതരുടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള നിയമലംഘനം കാരണം ഹസൻ അഹമ്മദിന് അമ്പതിനായിരം രൂപ ചെലവ് നൽകാനും ഉത്തരവിട്ടു. വിധി ഗ്രാമീണ എൻജിനീയറിങ് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിക്കും ഡയറക്ടർ–ചീഫ് എൻജിനീയർക്കും ഇരുപത്തിനാല് മണിക്കൂറിനകം കൈമാറാൻ രജിസ്ട്രാർക്ക് നിർദേശവും നൽകി.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ സമാന സേവനാവകാശ തർക്കങ്ങളിൽ കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസം

നിയമപരമായി, ജീവിതകാലത്ത് രൂപപ്പെട്ട സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ അവകാശവും അതിൽനിന്നുള്ള സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യങ്ങളും ജീവനക്കാരന്റെ മരണത്തോടെ ഇല്ലാതാകില്ലെന്ന സംസ്ഥാനതല വ്യാഖ്യാനമാണ് വിധി നൽകുന്നത്. സാമൂഹികമായി, നടപടി വൈകിച്ചതിന്റെ നഷ്ടം ജീവനക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങളിലേക്കു മാറ്റുന്നത് തടയുന്നു. ജുഡീഷ്യറി തലത്തിൽ, ഒരിക്കൽ റദ്ദാക്കിയ കാരണം ആവർത്തിച്ച് അവകാശം നിഷേധിക്കുന്ന സർക്കാർ നടപടികൾക്കെതിരെ കർശനമായ സമീപനവും ഉറപ്പിക്കുന്നു.