ന്യൂഡൽഹി / 2026 / ജൂലൈ 26
രാജ്യത്തെ കോടതികളിൽ കേസുകൾ വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കാനും കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കാനും ഇ-കോടതി പദ്ധതിയുടെ മൂന്നാംഘട്ടം ശക്തമാക്കിയതായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ അറിയിച്ചു. കോടതികളുടെ പ്രവർത്തനം പൂർണമായും ഡിജിറ്റലും കടലാസ് രഹിതവുമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, മികച്ച അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, നിയമപരിഷ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. കേന്ദ്ര നിയമ-നീതി മന്ത്രി അർജുൻ റാം മേഘ്വാൾ ലോക്സഭയിൽ നൽകിയ രേഖാമൂലമുള്ള മറുപടിയിലാണ് വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കിയത്.
7,210 കോടി രൂപയുടെ മൂന്നാംഘട്ടം
വിവിധ കോടതികളിലെ കേസുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നത് ജുഡീഷ്യറിയുടെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന കാര്യമാണ്. എന്നാൽ കേസുകൾ വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ സാഹചര്യം ഒരുക്കാൻ സർക്കാർ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണെന്ന് കേന്ദ്രം വ്യക്തമാക്കി.
ഇ-കോടതി മിഷൻ മോഡ് പദ്ധതി വഴി ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനൊപ്പം കോടതികളുടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും കൂടുതൽ കേസുകൾ ഉണ്ടാകുന്ന മേഖലകളിൽ നയപരവും നിയമപരവുമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
2023 മുതൽ 2027 വരെയുള്ള ഇ-കോടതി പദ്ധതിയുടെ മൂന്നാംഘട്ടത്തിന് 2023 സെപ്റ്റംബർ 13നാണ് അംഗീകാരം നൽകിയത്. പദ്ധതിക്കായി 7,210 കോടി രൂപയാണ് വകയിരുത്തിയത്. കോടതി രേഖകൾ വലിയ തോതിൽ ഡിജിറ്റലാക്കുക, വെർച്വൽ വാദം കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക, വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സംവിധാനങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.
നിർമിതബുദ്ധി, വിവരവിശകലനം, അച്ചടിച്ച രേഖകളിലെ അക്ഷരങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്ന ഒപ്റ്റിക്കൽ കാരക്ടർ റെക്കഗ്നിഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയും മൂന്നാംഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
ഇ-ഫയലിങ് വഴി 1.21 കോടി കേസുകൾ
രാജ്യത്തെ 2,977 കോടതി സമുച്ചയങ്ങളിൽ സെക്കൻഡിൽ പത്ത് മെഗാബിറ്റ് മുതൽ നൂറ് മെഗാബിറ്റ് വരെ വേഗമുള്ള ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇ-ഫയലിങ് സംവിധാനം വഴി ഇതുവരെ 1.21 കോടി കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്തു.
ഇ-പേയ്മെന്റ് സംവിധാനം വഴി 1,594 കോടി രൂപയുടെ കോടതി ഫീസും 97 കോടി രൂപയുടെ പിഴയും അടച്ചു. കൂടുതൽ സ്വകാര്യതാ സുരക്ഷയുള്ള കേസ് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം 4.0 എല്ലാ കോടതികളിലും നടപ്പാക്കി.
ദേശീയ ജുഡീഷ്യൽ ഡേറ്റ ഗ്രിഡ്, ഇ-ഫയലിങ്, വെർച്വൽ കോടതികൾ, വിവിധ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സ്ഥാപനങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനം എന്നിവയുമായും കേസ് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ക്രൈം ആൻഡ് ക്രിമിനൽ ട്രാക്കിങ് നെറ്റ്വർക്ക് ആൻഡ് സിസ്റ്റത്തിൽനിന്ന് 35.57 ലക്ഷത്തിലധികം എഫ്ഐആറുകളും 38.36 ലക്ഷത്തിലധികം കുറ്റപത്രങ്ങളും കോടതികൾക്ക് ഡിജിറ്റലായി ലഭിച്ചു. സമൻസ് ഇ-മെയിൽ വഴി കൈമാറാനുള്ള ഇ-സമൻസ് സംവിധാനവും ആരംഭിച്ചു.
ദേശീയ ജുഡീഷ്യൽ ഡേറ്റ ഗ്രിഡിലൂടെ 32.46 കോടിയിലധികം കേസുകളുടെ വിവരങ്ങളും 39.79 കോടിയിലധികം ഉത്തരവുകളും വിധികളും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പരിശോധിക്കാം. വിചാരണത്തടവുകാർക്കും സാക്ഷികൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും ദൂരസ്ഥമായി പങ്കെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന തരത്തിൽ 4.15 കോടിയിലധികം വാദം കേൾക്കലുകൾ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിങ് വഴി നടത്തി.
734 കോടി പേജുകൾ ഡിജിറ്റലാക്കി
പഴയ രേഖകൾ ഉൾപ്പെടെ കോടതികളിലെ 734 കോടിയിലധികം പേജുകൾ ഡിജിറ്റലാക്കി. കോടതി രേഖകൾ സുരക്ഷിതമായി ദീർഘകാലം സൂക്ഷിക്കുന്നതിന് ‘ജുഡീഷ്യൽ ഡിജിറ്റൽ ട്രസ്റ്റ്വർത്തി റിപ്പോസിറ്ററി’ എന്ന ഡിജിറ്റൽ ശേഖരവും വികസിപ്പിച്ചു.
ജഡ്ജിമാർക്ക് അവരുടെ നീതിന്യായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കാനും നിരീക്ഷിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ജസ്റ്റിസ് ആപ്ലിക്കേഷൻ ഇതുവരെ 22,534 പേർ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്തു. ഗതാഗത നിയമലംഘന കേസുകൾ ഓൺലൈനായി തീർപ്പാക്കാൻ 31 വെർച്വൽ കോടതികളും സ്ഥാപിച്ചു.
അഭിഭാഷകർക്കും കക്ഷികൾക്കും പൊതുജനകേന്ദ്രീകൃത സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി ഹൈക്കോടതികളിലും ജില്ലാ കോടതികളിലുമായി 2,515 ഇ-സേവാ കേന്ദ്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
നിയമഗവേഷണത്തിനും രേഖകളുടെ വിശകലനത്തിനും ജഡ്ജിമാരെ സഹായിക്കുന്ന ‘ലീഗൽ റിസർച്ച് അനാലിസിസ് അസിസ്റ്റന്റ്’ എന്ന നിർമിതബുദ്ധി അധിഷ്ഠിത സംവിധാനവും വികസിപ്പിച്ചു. സുരക്ഷിതവും എല്ലാവർക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നതുമായ വെബ് സൗകര്യം ഉറപ്പാക്കുന്ന എസ് ത്രീ വാസ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ 730 കോടതി വെബ്സൈറ്റുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
അതിവേഗ കോടതികൾ തീർപ്പാക്കിയത് 3.87 ലക്ഷം കേസുകൾ
ബലാത്സംഗം, പോക്സോ നിയമം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത അതിവേഗ പ്രത്യേക കോടതി പദ്ധതിയും നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. 29 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 775 അതിവേഗ പ്രത്യേക കോടതികളാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ഇവയിൽ 398 എണ്ണം പോക്സോ കേസുകൾ മാത്രം പരിഗണിക്കുന്ന പ്രത്യേക കോടതികളാണ്. ഈ കോടതികൾ ചേർന്ന് ഇതുവരെ 3,87,481 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കി.
അഞ്ചുവർഷത്തിലേറെയായി കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകൾ തീർപ്പാക്കാൻ രാജ്യത്തെ 25 ഹൈക്കോടതികളിലും ജില്ലാ കോടതികളിലും കുടിശ്ശിക കേസ് സമിതികൾ രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കേസുകളുടെ കെട്ടിക്കിടപ്പ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി 2023ലെ പുതിയ ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങൾ, 2018ലെ നെഗോഷ്യബിൾ ഇൻസ്ട്രുമെന്റ്സ് ഭേദഗതി നിയമം, വാണിജ്യ കോടതി ഭേദഗതി നിയമം, സ്പെസിഫിക് റിലീഫ് ഭേദഗതി നിയമം എന്നിവയും നടപ്പാക്കി.
കോടതിക്ക് പുറത്തുള്ള തർക്കപരിഹാര മാർഗങ്ങൾക്കും സർക്കാർ പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നു. കോടതികളിൽ നിലവിലുള്ളതോ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പുള്ളതോ ആയ തർക്കങ്ങൾ ഇരുകക്ഷികളുടെയും സമ്മതത്തോടെ രമ്യമായി പരിഹരിക്കാൻ സാധാരണക്കാർക്ക് ലഭ്യമായ പ്രധാന സംവിധാനമാണ് ലോക് അദാലത്തെന്നും കേന്ദ്രം വ്യക്തമാക്കി.
ഹൈക്കോടതികൾക്ക് 2,818.59 കോടി അനുവദിച്ചു
സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഇ-കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് സാമ്പത്തിക വർഷങ്ങളിലായി ഇ-കോടതി പദ്ധതിക്ക് വിവിധ ഹൈക്കോടതികൾക്ക് ആകെ 2,818.59 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു. ഇതിൽ 2,250.22 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു.
2023-24ൽ 678.86 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചതിൽ 611.88 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു. 2024-25ൽ അനുവദിച്ച 1,227.91 കോടി രൂപയിൽ 997.49 കോടി രൂപയും 2025-26ൽ അനുവദിച്ച 911.82 കോടി രൂപയിൽ 640.85 കോടി രൂപയും ചെലവഴിച്ചു.
അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിക്ക് മൂന്നു വർഷങ്ങളിലായി 295.26 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചതിൽ 263.55 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു. ആന്ധ്രപ്രദേശിന് അനുവദിച്ച 98.38 കോടിയിൽ 74.98 കോടിയും ബോംബെ ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 319.66 കോടിയിൽ 231.85 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
കൊൽക്കത്ത ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 80.55 കോടിയിൽ 52.34 കോടിയും ഛത്തീസ്ഗഢിന് അനുവദിച്ച 102.53 കോടിയിൽ 89.67 കോടിയും ഡൽഹിക്ക് അനുവദിച്ച 89.30 കോടിയിൽ 75.33 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
ഗുവാഹത്തി ഹൈക്കോടതിയുടെ അരുണാചൽപ്രദേശ് വിഭാഗത്തിന് അനുവദിച്ച 14.97 കോടിയിൽ 13.79 കോടിയും അസം വിഭാഗത്തിന് അനുവദിച്ച 63.84 കോടിയിൽ 62.46 കോടിയും മിസോറം വിഭാഗത്തിന് അനുവദിച്ച 15.96 കോടിയിൽ 11.39 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു. നാഗാലാൻഡിലെ ഗുവാഹത്തി-കൊഹിമ സംവിധാനത്തിന് അനുവദിച്ച 9.14 കോടിയിൽ 8.74 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു.
ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 151.60 കോടിയിൽ 139.01 കോടിയും ഹിമാചൽ പ്രദേശിന് അനുവദിച്ച 20.66 കോടിയിൽ 19.81 കോടിയും ജമ്മു കശ്മീരിന് അനുവദിച്ച 51.83 കോടിയിൽ 34.38 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
ഝാർഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 57.52 കോടിയിൽ 44.73 കോടിയും കർണാടകയ്ക്ക് അനുവദിച്ച 151.73 കോടിയിൽ 125.85 കോടിയും കേരള ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 109.72 കോടിയിൽ 61.30 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 162.04 കോടിയിൽ 146.28 കോടിയും മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 295.64 കോടിയിൽ 250.24 കോടിയും മണിപ്പൂരിന് അനുവദിച്ച 21.05 കോടിയിൽ 20.68 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
മേഘാലയ ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 18.10 കോടിയിൽ 15.44 കോടിയും ഒഡിഷയ്ക്ക് അനുവദിച്ച 84.36 കോടിയിൽ 74.13 കോടിയും പട്ന ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 209.66 കോടിയിൽ 124.45 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 60.01 കോടിയിൽ 59.36 കോടിയും രാജസ്ഥാന് അനുവദിച്ച 149.69 കോടിയിൽ 101.08 കോടിയും സിക്കിമിന് അനുവദിച്ച 14.72 കോടിയിൽ 13.13 കോടിയും ചെലവഴിച്ചു.
തെലങ്കാന ഹൈക്കോടതിക്ക് അനുവദിച്ച 87.06 കോടിയിൽ 63.02 കോടിയും ത്രിപുരയ്ക്ക് അനുവദിച്ച 20.38 കോടിയിൽ 10.04 കോടിയും ഉത്തരാഖണ്ഡിന് അനുവദിച്ച 63.20 കോടി രൂപ മുഴുവനായും ചെലവഴിച്ചു.
