ഗ്വാളിയർ, ജൂലൈ 25-

2026 ജൂലൈ 25-ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയിലെ ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് രമേഷ് ഫഡ്കെ അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ച്, ശിവ്പുരി ജില്ലയിലെ രാധാ ഗോപാൽജി ശ്രീറാം ജാൻകിജി ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിയായിരുന്ന പരേതനായ നാരായൺ ദാസിന്റെ നിയമാവകാശികൾ നൽകിയ ഹർജി അനുവദിച്ചു. ഹർജിക്കാർക്ക് വേണ്ടി സീനിയർ അഭിഭാഷകൻ വി. കെ. ഭാർദ്വാജും അഭിഭാഷകൻ ആനന്ദ് വി. ഭാർദ്വാജും ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിന് വേണ്ടി സർക്കാർ അഭിഭാഷകൻ ഷിറാസ് ഖുറേഷി ഹാജരായി. ജീർണാവസ്ഥയിലായ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് വിഗ്രഹങ്ങൾ സമീപത്തെ പ്രവർത്തനസജ്ജമായ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മാറ്റി പൂജ തുടർന്നത് അച്ചടക്കലംഘനമോ ചുമതല ഉപേക്ഷിക്കലോ അല്ലെന്നും, അതിന്റെ പേരിൽ പൂജാരിയെ നീക്കിയ കളക്ടറുടെ നടപടി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്നും കോടതി വിധിച്ചു.

വിഗ്രഹം മാറ്റിയത് ആരാധന മുടങ്ങാതിരിക്കാനെന്ന് കോടതി

ക്ഷേത്രം പൂർണമായും ജീർണാവസ്ഥയിലായതിനാൽ ആരാധന മുടങ്ങാതിരിക്കാൻ വിഗ്രഹങ്ങൾ സമീപത്തെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മാറ്റിയ നടപടിയെ തെറ്റായി വിശേഷിപ്പിക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ദേവതയുടെയും ഭക്തരുടെയും താൽപര്യം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധമാണ് അതിലൂടെ പ്രകടമായതെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

തെളിവില്ലാതെ പൂജാരിക്കെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കാനാവില്ല

ക്ഷേത്രസ്വത്തോ വരുമാനമോ ദുരുപയോഗം ചെയ്തതായി തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളൊന്നും കളക്ടറുടെ ഉത്തരവിൽ ഇല്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. നാട്ടുകാരുടെ പരാതികൾ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി പതിറ്റാണ്ടുകളായി ക്ഷേത്രം നടത്തിവരുന്ന പാരമ്പര്യ പൂജാരിയെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കാനാകില്ലെന്നും വിശ്വസനീയമായ തെളിവ് നിർബന്ധമാണെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

വരുമാന രേഖകളിലെ എൻട്രി മാത്രം സർക്കാരിന് ഉടമസ്ഥാവകാശം നൽകില്ല

1951 മുതൽ 1961 വരെയുള്ള വരുമാന രേഖകളിൽ ദേവതയെ ഭൂമിയുടെ ഉടമയായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും, 1976-77-ൽ കളക്ടറുടെ പേര് മാനേജരായി ചേർത്തത് മാത്രം സംസ്ഥാനത്തിന് ഉടമസ്ഥാവകാശം നൽകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതുകൊണ്ട് ആ രേഖയെ ആശ്രയിച്ച് പൂജാരിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കാനാകില്ലെന്നും വിധിയിൽ പറയുന്നു.

അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ട് തള്ളിയ കളക്ടറുടെ നടപടി ഏകപക്ഷീയമെന്ന് വിലയിരുത്തൽ

ഉപവിഭാഗ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ സ്ഥലപരിശോധനയിൽ ക്രമക്കേടോ ഭൂമി കൈയേറ്റമോ സാമ്പത്തിക ദുരുപയോഗമോ കണ്ടെത്തിയിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രം പുനർനിർമിക്കാൻ ധനസഹായവും ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു. ഈ റിപ്പോർട്ട് തള്ളാൻ മതിയായ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താതെയാണ് കളക്ടർ പൂജാരിയെ നീക്കിയതെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ കളക്ടറുടെയും പിന്നീട് അപ്പീൽ തള്ളിയ ഡിവിഷണൽ കമ്മിഷണറുടെയും ഉത്തരവുകൾ നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് വിധിച്ചു.

പൂജാരിയുടെ നീക്കം റദ്ദാക്കി ഹർജി അനുവദിച്ചു

കളക്ടറുടെ ഉത്തരവും അതിനെ ശരിവെച്ച ഡിവിഷണൽ കമ്മിഷണറുടെ ഉത്തരവും റദ്ദാക്കി ഹൈക്കോടതി ഹർജി അനുവദിച്ചു. ക്ഷേത്രനിർവഹണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങൾ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കണം വിലയിരുത്തേണ്ടതെന്നും കോടതി ആവർത്തിച്ചു.

പാരമ്പര്യ ക്ഷേത്രനിർവഹണ തർക്കങ്ങളിൽ തെളിവിന്റെ പ്രാധാന്യം വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കി

ഈ വിധി മധ്യപ്രദേശിലെ ക്ഷേത്രനിർവഹണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനതല നിയമവ്യാഖ്യാനത്തിന് പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. പൂജാരിക്കെതിരായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ വ്യക്തമായ തെളിവും ന്യായമായ കാരണവും നിർബന്ധമാണെന്നും, ആരാധന തുടരാൻ സ്വീകരിച്ച യുക്തിസഹമായ നടപടിയെ മാത്രം അച്ചടക്കലംഘനമായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.