ന്യൂഡൽഹി, 2026 ജൂലൈ 22

ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ തൊഴിൽരഹിതർക്ക് സൗജന്യ പരിശീലനവും വായ്പാ സഹായവും തുടർ മാർഗനിർദേശവും നൽകി ചെറുസംരംഭകരാക്കി മാറ്റുകയാണ് ഗ്രാമീണ സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങൾ. ദീൻദയാൽ അന്ത്യോദയ യോജന–ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യത്തിന് കീഴിൽ രാജ്യത്തെ 33 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ, 18 മുതൽ 50 വയസുവരെയുള്ള ഗ്രാമീണർക്കാണ് പ്രായോഗിക പരിശീലനം നൽകുന്നത്. 2009 മുതൽ 2026 ഫെബ്രുവരി വരെ 60.63 ലക്ഷം പേർക്ക് പരിശീലനം ലഭിച്ചു.

തുന്നൽക്കടയിലൂടെ ജീവിതം മാറ്റിയ വിഷ്ണു ബായി

സാധാരണ കർഷക കുടുംബത്തിലാണ് വിഷ്ണു ബായി ജനിച്ചത്. എട്ടാം ക്ലാസോടെ പഠനം അവസാനിച്ചു. ചെറുപ്പത്തിൽ വിവാഹിതയായെങ്കിലും ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബം സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലായതോടെ ഒന്നര വർഷത്തിനകം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. സഹോദരന്മാർ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകാതിരുന്നതോടെ വീട്ടിലിരുന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾ തുന്നാൻ തുടങ്ങി.

ശ്രീറാം സ്വയംസഹായ സംഘത്തിലൂടെയാണ് ഭോപ്പാലിലെ ഗ്രാമീണ സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലന സ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ച് വിഷ്ണു ബായി അറിഞ്ഞത്. മറ്റു സ്ത്രീകൾക്കൊപ്പം തയ്യൽ പഠിക്കണമെന്നായിരുന്നു ആഗ്രഹം. എന്നാൽ ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തുപോകാൻ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് പരിശീലനം ഗ്രാമത്തിൽത്തന്നെ നടത്തണമെന്ന് അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സ്ഥാപനം ആവശ്യം അംഗീകരിച്ചതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഭവൻ പരിശീലന കേന്ദ്രമായി. തയ്യലിനൊപ്പം ചെറിയൊരു സ്ഥാപനം നടത്തുന്നതിനുള്ള അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങളും സ്ത്രീകൾ പഠിച്ചു. പരിശീലനശേഷം വിഷ്ണു ബായി ഗ്രാമത്തിൽ ചെറിയ തുന്നൽക്കട തുറന്നു. പിന്നീട് പുരുഷന്മാരുടെ വസ്ത്രങ്ങളും തുന്നിത്തുടങ്ങി. സ്കൂൾ യൂണിഫോം നിർമിക്കാനുള്ള സർക്കാർ കരാർ ലഭിച്ചതോടെ സ്ഥിരമായ വരുമാനമായി. വ്യാവസായിക തയ്യൽ യന്ത്രങ്ങൾ വാങ്ങിയ അവർ സ്വന്തം സംരംഭത്തിലൂടെ സുരക്ഷിതമായ ഉപജീവനം കണ്ടെത്തി.

പരിശീലനത്തിനൊപ്പം വായ്പയും മാർഗനിർദേശവും

ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയം, സംസ്ഥാന–കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശ സർക്കാരുകൾ, സഹായം നൽകുന്ന ബാങ്കുകൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് ഗ്രാമീണ സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ജില്ലാ തലത്തിൽ സൗജന്യവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ പ്രായോഗിക താമസപരിശീലനമാണ് നൽകുന്നത്.

കൃഷി, ഉൽപ്പാദനം, സേവനമേഖല, സംരംഭകത്വം എന്നിവയിലായി ദേശീയ നൈപുണ്യ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന 73 കോഴ്സുകളുണ്ട്. പരിശീലനം നേടിയവർക്ക് സംരംഭം തുടങ്ങാൻ സഹായിക്കുന്ന വായ്പ ലഭ്യമാക്കുന്നതിൽ ബാങ്കുകൾ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. പരിശീലനം ക്ലാസ് മുറിയിൽ അവസാനിക്കാതെ യഥാർഥ വരുമാനമാർഗമായി മാറുന്നതിനാണ് തുടർ മാർഗനിർദേശവും വായ്പാ പിന്തുണയും നൽകുന്നത്.

ദിവസക്കൂലിക്കാരനിൽനിന്ന് തൊഴിൽദാതാവായി ഉമേഷ്

സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിന്ന കുടുംബത്തിലെ ഉമേഷ് ശിവാജി ഇംഗ്‌ളെയ്ക്ക് പത്താം ക്ലാസ് വരെ മാത്രമാണ് പഠിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്. അഞ്ചുവർഷത്തോളം നൂഡിൽസ് നിർമാണശാലയിൽ ദിവസക്കൂലിക്കാരനായി ജോലി ചെയ്തു. ദീർഘനേരം ജോലി ചെയ്തിട്ടും കുടുംബച്ചെലവിന് മതിയായ വരുമാനം ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.

സുഹൃത്തിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ഗ്രാമീണ സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലന സ്ഥാപനത്തിന്റെ സംരംഭകത്വ വികസന പരിപാടിയിൽ ചേർന്നു. പരിശീലനശേഷം പഴയ യന്ത്രവും അടിസ്ഥാന ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ചെറിയ നൂഡിൽസ് യൂണിറ്റ് ആരംഭിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ദിവസം ആയിരം മുതൽ ആയിരത്തി ഇരുനൂറ് കിലോഗ്രാം വരെ നൂഡിൽസ് നിർമിച്ചു.

ആവശ്യം വർധിച്ചതോടെ പ്രതിമാസം ഏകദേശം മുപ്പതിനായിരം രൂപ ലാഭം ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാക്ക സാഹചര്യത്തിലുള്ള നാല് സ്ത്രീകൾക്ക് ജോലി നൽകുകയും ചെയ്തു. ബാങ്കിൽനിന്ന് എട്ടുലക്ഷം രൂപ വായ്പ ലഭിച്ചതോടെ അകോലയിലെ വ്യവസായ വികസന കോർപ്പറേഷൻ മേഖലയിലുള്ള വലിയ യൂണിറ്റിലേക്ക് പ്രവർത്തനം മാറ്റി. ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിച്ച ഉമേഷ് ദിവസക്കൂലിക്കാരനിൽനിന്ന് തൊഴിൽ നൽകുന്ന സംരംഭകനായി മാറി.

ഫോട്ടോഗ്രഫിയിൽനിന്ന് സിനിമയിലേക്ക് സഞ്ജയ് മലഗി

ധാർവാഡിലെ സഞ്ജയ് മലഗി ഇലക്ട്രിക്കൽ എൻജിനിയറിങ്ങിൽ ഡിപ്ലോമ നേടിയശേഷം ബെംഗളൂരുവിലെ ഒരു ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനിയിൽ ജോലി ചെയ്തു. ജോലിയിൽ സംതൃപ്തി ലഭിക്കാതായതോടെ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ സമയത്താണ് ധാർവാഡിലെ ഗ്രാമീണ സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലന സ്ഥാപനം നടത്തുന്ന ഫോട്ടോഗ്രഫി കോഴ്സിനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞത്.

പരിശീലനത്തിൽ ചേർന്നതോടെ ഫോട്ടോഗ്രഫിയോടുള്ള താൽപര്യം സംരംഭക ആശയമായി വളർന്നു. 2019-ൽ സിനിവിങ്ക്സ് എന്ന സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. ദൃശ്യചിത്രീകരണം, എഡിറ്റിങ്, സംവിധാനം എന്നിവയിലൂടെ വിവിധ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ സൃഷ്ടികൾ തയ്യാറാക്കി. കുടിയേറ്റം, രാഷ്ട്രീയം, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ദുരുപയോഗം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് സിനിമകളിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്.

നെയ്ത്തുകാരുടെ ജീവിതപ്രതിസന്ധികൾ അവതരിപ്പിച്ച ‘തമസോമ ജ്യോതിർഗമയ’ എന്ന സിനിമയ്ക്ക് രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചു. ‘ഹിന്നോട്ട’ എന്ന ചിത്രത്തിന് 2020–21ലെ കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര ഹ്രസ്വചിത്രമേളയിൽ മികച്ച സംവിധായകനുള്ള പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. പിന്നീട് പത്തോളം പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി. സ്ഥാപനം വിവിധ നഗരങ്ങളിലേക്ക് പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിക്കുകയും നാട്ടിൽ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

60.63 ലക്ഷം പേർക്ക് പരിശീലനം

2026 മാർച്ചിലെ കണക്കുപ്രകാരം രാജ്യത്തെ 33 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 632 ഗ്രാമീണ സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. 619 ജില്ലകളിലാണ് ഇവയുടെ സേവനം ലഭിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ 25 ബാങ്കുകളാണ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നത്.

2009 മുതൽ 2026 ഫെബ്രുവരി വരെ 60.81 ലക്ഷം പേരെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ഇതിൽ 99.7 ശതമാനം പൂർത്തിയാക്കി 60.63 ലക്ഷം പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകി. പരിശീലനം നേടിയവരിൽ 43.89 ലക്ഷം പേർ സ്ഥിരമായ ഉപജീവനമാർഗം കണ്ടെത്തി. 22.52 ലക്ഷം ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് ബാങ്ക് വായ്പ ലഭിച്ചു.

2024–25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകിയത്. ആ വർഷം 6.21 ലക്ഷം പേർ പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി. ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചെറിയ സംരംഭങ്ങൾ പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം ആളുകളുടെ ആത്മവിശ്വാസവും അന്തസ്സും തിരിച്ചുനൽകുകയാണെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.