21 ജൂലായ് 2026

ട്രോജൻ യുദ്ധം കഴിഞ്ഞു. ജയം സ്വന്തമാക്കി. പക്ഷേ വിജയിയെ കാത്തിരുന്നത് ആഘോഷമല്ല, വീട്ടിലേക്കുള്ള മടങ്ങിവരവിന്റെ നീണ്ട വേദനയായിരുന്നു. രാജാവായ ഒഡീസ്യസ് സ്വന്തം ഭാര്യ പെനലോപ്പിനെയും മകൻ ടെലമക്കസിനെയും കാണാൻ പത്ത് വർഷം അലഞ്ഞു. ദൈവങ്ങളും കടലും കൊടുങ്കാറ്റുകളും രാക്ഷസന്മാരും മനുഷ്യന്റെ അത്യാഗ്രഹവും അയാളെ പരീക്ഷിച്ചു. മൂവായിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഹോമർ രചിച്ച ഈ കഥ ഇന്ന് വീണ്ടും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രേക്ഷകരെ തിയേറ്ററുകളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നത് അതിന്റെ യുദ്ധരംഗങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല. വീട്ടിലെത്താൻ കൊതിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പ് കൊണ്ടാണ്. ക്രിസ്റ്റഫർ നോളന്റെ ദി ഒഡീസി ആ പഴയ മഹാകാവ്യത്തെ ആധുനിക സിനിമാഭാഷയിൽ പുനരവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ യുദ്ധവിജയം അല്ല, കുറ്റബോധവും നഷ്ടവും മോചനത്തിനായുള്ള മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക യാത്രയുമാണ്.

ഹോമറുടെ ഒഡീസി ഒരു സാഹസിക കഥ മാത്രമല്ല. ലോകസാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ “വീട്ടിലേക്കുള്ള മടങ്ങിവരവിന്റെ കഥ”യാണ് അത്. ഇന്നത്തെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, യുദ്ധം കഴിഞ്ഞ് പി.ടി.എസ്.ഡി.യുമായി (Post Traumatic Stress) ജീവിക്കുന്ന ഒരു സൈനികന്റെ മാനസിക പോരാട്ടത്തിന്റെ കഥയുമാണത്. ഒഡീസ്യസ് വഴിയിൽ സൈക്ലോപ്സിനെയും സൈറൻസിനെയും സർസെയെയും കാലിപ്സോയെയും നേരിടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, യഥാർത്ഥ ശത്രു അയാളുടെ ഉള്ളിലുള്ള യുദ്ധസ്മരണകളാണ്. നോളന്റെ സിനിമയും ഈ മനഃശാസ്ത്രപരമായ വായനയ്ക്കാണ് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. വിജയിച്ച യോദ്ധാവിനേക്കാൾ, യുദ്ധം തകർത്ത മനുഷ്യനെയാണ് അദ്ദേഹം തിരശ്ശീലയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത്.

ഈ മഹാകാവ്യത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ കഥാപാത്രം പലർക്കും ഒഡീസ്യസ് അല്ല, പെനലോപ്പാണ്. ഭർത്താവ് മരിച്ചുവെന്ന വാർത്തയില്ല, ജീവനോടെയുണ്ടെന്ന ഉറപ്പുമില്ല. എന്നിട്ടും ഇരുപത് വർഷം അവൾ കാത്തിരിക്കുന്നു. വിവാഹം കഴിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്ന രാജകുമാരന്മാരെ പകൽ നെയ്ത്തും രാത്രി അഴിച്ചുമാറ്റലും കൊണ്ട് അവൾ വഞ്ചിക്കുന്നു. സമയം നീട്ടുകയാണ് അവളുടെ പ്രതിരോധം. അധികാരമില്ലാത്ത ഒരാളുടെ ബുദ്ധിശക്തി അധികാരമുള്ളവരെ തോൽപ്പിക്കുന്ന അപൂർവ നിമിഷമാണത്. നോളന്റെ സിനിമയിലും പെനലോപ്പിനെ വെറും കാത്തിരിക്കുന്ന സ്ത്രീയായി അല്ല, സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങളുള്ള വ്യക്തിത്വമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി നിരൂപകർ വിലയിരുത്തുന്നു.

അതുപോലെ തന്നെ ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന മറ്റൊരു ബന്ധമാണ് അച്ഛനെയും മകനെയും തമ്മിലുള്ളത്. ടെലമക്കസ് തന്റെ അച്ഛനെ ഒരിക്കലും ശരിക്കും അറിയുന്നില്ല. കുഞ്ഞായിരിക്കുമ്പോൾ യുദ്ധത്തിന് പോയ അച്ഛനെക്കുറിച്ച് കേട്ടുകേൾവികൾ മാത്രമാണ് അവന്റെ ലോകം. അവൻ വളരുമ്പോൾ ഒരു ചോദ്യം മാത്രം, “അച്ഛൻ തിരികെ വരുമോ?” നൂറ്റാണ്ടുകൾ മാറിയിട്ടും യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോയ സൈനികരുടെ മക്കളുടെ അതേ ചോദ്യമാണത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഒഡീസി ഒരു ഗ്രീക്ക് കഥയെന്നതിലുപരി എല്ലാ കാലത്തെയും കുടുംബങ്ങളുടെ കഥയായി മാറുന്നത്. നോളൻ ഈ അച്ഛൻ, മകൻ ബന്ധത്തിന് സിനിമയിൽ കൂടുതൽ വൈകാരിക പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ സിനിമയും മഹാകാവ്യവും ഒരുപോലെയല്ല. ഹോമറുടെ കാവ്യത്തിൽ ദൈവങ്ങളുടെ ഇടപെടൽ വളരെ ശക്തമാണ്. അഥീനയും പോസിഡണും സ്യൂസും മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിൽ നേരിട്ട് ഇടപെടുന്നു. സിനിമയിൽ ഇതിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ഒഴിവാക്കുകയോ പ്രതീകാത്മകമാക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കഥയുടെ വ്യാപ്തി ചുരുക്കാൻ നൗസിക്ക പോലുള്ള പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെയും ചില അധ്യായങ്ങളെയും നോളൻ ഒഴിവാക്കി. മറുവശത്ത് ട്രോജൻ കുതിരയുടെ ചരിത്രത്തിനും ഒഡീസ്യസിന്റെ കുറ്റബോധത്തിനും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകി. ഹോമറുടെ നായകൻ വിജയിയായ യോദ്ധാവാണെങ്കിൽ, നോളന്റെ നായകൻ സ്വന്തം വിജയത്തിന്റെ വിലകൊടുത്ത് തകർന്ന മനുഷ്യനാണ്.

ഹോമറുടെ കൃതിയിൽ ഏറ്റവും വികാരനിർഭരമായ രംഗങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒഡീസ്യസ് ഭിക്ഷക്കാരന്റെ വേഷത്തിൽ സ്വന്തം കൊട്ടാരത്തിലെത്തുന്നത്. ആരും അയാളെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. വർഷങ്ങളായി കാത്തിരുന്ന ഭാര്യ പോലും അല്ല. എന്നാൽ വയസ്സായ നായ അർഗോസ് മാത്രം യജമാനനെ തിരിച്ചറിയുന്നു. വാൽ ഒന്നു ചലിപ്പിച്ച ശേഷം അത് മരിക്കുന്നു. സാഹിത്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയഭേദകമായ മൗനരംഗങ്ങളിലൊന്നായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. അതുപോലെ ഒഡീസ്യസും പെനലോപ്പും തമ്മിലുള്ള “കിടക്കയുടെ രഹസ്യം” ഉപയോഗിച്ചുള്ള തിരിച്ചറിയൽ പരീക്ഷണവും ദാമ്പത്യവിശ്വാസത്തിന്റെ അപൂർവ പ്രതീകമാണ്. സിനിമ ഈ രംഗങ്ങളെ പൂർണമായി ആവർത്തിക്കാതെ പുതിയ ദൃശ്യഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഹോമറുടെ ഒഡീസി ഇന്നും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം അതിലെ രാക്ഷസന്മാരോ ദൈവങ്ങളോ അല്ല. മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാന വികാരങ്ങളാണ്. വീട് നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം, പ്രിയപ്പെട്ടവർ തിരികെ വരുമോ എന്ന കാത്തിരിപ്പ്, യുദ്ധത്തിന്റെ മുറിവുകൾ, കുറ്റബോധം, ക്ഷമ, സ്നേഹം, പുനർമിലനം. അതുകൊണ്ടാണ് ക്രിസ്റ്റഫർ നോളൻ ഒരിക്കൽ ഹോമറെ “തന്റെ കാലത്തെ മാർവൽ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇന്നത്തെ സൂപ്പർഹീറോകൾ ചെയ്യുന്ന കാര്യം അന്നത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് ഹോമറുടെ കഥകളായിരുന്നു. പക്ഷേ ആ കഥകൾ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത് അത്ഭുതങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല. മനുഷ്യഹൃദയത്തെ ഇന്നും അതേപോലെ വായിക്കാൻ അവയ്ക്ക് കഴിയുന്നതുകൊണ്ടാണ്.