ന്യൂഡൽഹി, ജൂലൈ 21-

1996-ലെ സമ്ലേട്ടി ബസ് ബോംബ് സ്ഫോടനക്കേസിൽ വധശിക്ഷ ലഭിച്ച ഡോ. അബ്ദുൽ ഹമീദിനെതിരായ കുറ്റവിചാരണ നടപടികൾ ന്യായമായിരുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ സുപ്രീംകോടതി, 2026 ജൂലൈ 21-ന് വധശിക്ഷയും കുറ്റവിമർശനം ശരിവെച്ചിരുന്ന രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി വിധിയുടെ പ്രസക്ത ഭാഗവും റദ്ദാക്കി. ജസ്റ്റിസുമാരായ വിക്രം നാഥ്, സഞ്ജയ് കരോൾ, സന്ദീപ് മേത്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. അബ്ദുൽ ഹമീദാണ് അപ്പീലിൽ ഹർജിക്കാരൻ. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരാണ് എതിർകക്ഷി. പ്രതിക്ക് ഫലപ്രദമായ നിയമസഹായം ലഭിച്ചില്ലെന്ന കണ്ടെത്തലിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കോടതി പുതുവിചാരണയ്ക്ക് ഉത്തരവിട്ടത്.

ന്യായമായ നിയമസഹായം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ വിചാരണ നിലനിൽക്കില്ല

വിചാരണക്കിടെ പ്രതിക്ക് ഫലപ്രദമായ നിയമസഹായം ഉറപ്പാക്കിയില്ലെങ്കിൽ അതൊരു ന്യായമായ വിചാരണയാകില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ കുറ്റവിമർശനവും വധശിക്ഷയും നിലനിർത്താനാകില്ലെന്നും, കേസ് തുടക്കം മുതൽ വീണ്ടും വിചാരണ ചെയ്യണമെന്നും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.

പ്രത്യേക അതിവേഗ കോടതിയിൽ ഒരു വർഷത്തിനകം പുതുവിചാരണ

സംഭവം നടന്നിട്ട് മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് പിന്നിട്ട സാഹചര്യത്തിൽ, കുറഞ്ഞത് ഏഴ് വർഷത്തെ സെഷൻസ് കോടതി പരിചയമുള്ള ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർ അധ്യക്ഷനായ പ്രത്യേക അതിവേഗ കോടതി നിയോഗിക്കാൻ രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയോട് സുപ്രീംകോടതി അഭ്യർഥിച്ചു. പുതുവിചാരണ പരമാവധി ഒരു വർഷത്തിനകം പൂർത്തിയാക്കാൻ ശ്രമിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു.

പഴയ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ സ്വാധീനമില്ലാതെ തെളിവുകൾ വീണ്ടും വിലയിരുത്തണം

ഈ വിധിയിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ വിചാരണയുടെ ന്യായതയെക്കുറിച്ചുള്ളതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രത്യേക കോടതി പുതിയതായി ഹാജരാക്കുന്ന തെളിവുകൾ സ്വതന്ത്രമായി വിലയിരുത്തി, ഈ വിധിയിലെ അഭിപ്രായങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടാതെ കേസ് തീർപ്പാക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു.

മറ്റ് പ്രതികൾക്കുള്ള നടപടികളിലും സുപ്രീംകോടതിയുടെ തീരുമാനം

കേസിലെ മറ്റൊരു പ്രതിയായ പപ്പു അഥവാ സലീമിനെ സുപ്രീംകോടതി കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ജാവേദ് ഖാനും അബ്ദുൽ ഗനിയും കുറ്റവിമുക്തരാക്കിയിരുന്ന വിധിക്കെതിരായ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ അപ്പീലുകളും കോടതി തള്ളി. പപ്പു അഥവാ സലീമിന് അനുവദിച്ച സ്ഥിരം പരോളിനെതിരായ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഹർജിയും നിരസിച്ചു.

ന്യായമായ വിചാരണാവകാശത്തിന് രാജ്യവ്യാപക പ്രാധാന്യമുള്ള വിധി

ഫലപ്രദമായ നിയമസഹായം ലഭിക്കാത്ത വിചാരണ ഭരണഘടനാപരമായ നീതിന്യായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നതാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ വിധി നൽകുന്നത്. ന്യായമായ വിചാരണ ഉറപ്പാക്കേണ്ട ബാധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഈ നിലപാട് രാജ്യത്തെ സമാന ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ മാർഗദർശകമായി പരിഗണിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.