ന്യൂഡൽഹി, 2026 ജൂലൈ 18:

പാർലമെന്റിന്റെ വർഷകാല സമ്മേളനത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് പ്രതിപക്ഷനിരയിലെ രണ്ട് വലിയ പിളർപ്പുകൾക്ക് ലോക്‌സഭയിൽ ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം. ഉദ്ധവ് താക്കറെ നേതൃത്വം നൽകുന്ന ശിവസേനയിലെ ആറു ലോക്‌സഭാംഗങ്ങൾ ഏക്‌നാഥ് ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിൽ ലയിച്ച നടപടി ലോക്‌സഭാ സ്പീക്കർ ഓം ബിർള അംഗീകരിച്ചു. തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൽനിന്ന് വിട്ടുനിന്ന 20 അംഗങ്ങൾക്ക് സഭയിൽ പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം അനുവദിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു.

രണ്ട് തീരുമാനങ്ങളുടെയും സ്വഭാവം വ്യത്യസ്തമാണ്. ശിവസേനയുടെ കാര്യത്തിൽ ആറുപേരുടെ പാർട്ടി ലയനമാണ് അംഗീകരിച്ചത്. തൃണമൂൽ വിമതരുടെ കാര്യത്തിൽ പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം മാത്രമാണ് ഇപ്പോൾ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്. അവർ പ്രഖ്യാപിച്ച പാർട്ടി ലയനത്തിന് ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം ലഭിച്ചുവെന്ന് ഇതുകൊണ്ട് അർഥമില്ല.

ഉദ്ധവിനൊപ്പം ഒമ്പതുപേർ; ആറുപേരും ഒന്നിച്ച് ഷിൻഡെ പക്ഷത്തേക്ക്

2024ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഉദ്ധവ് ബാലാസാഹേബ് താക്കറെ ശിവസേനയ്ക്ക് ഒമ്പത് അംഗങ്ങളാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇവരിൽ ആറുപേരാണ് 2026 ജൂണിൽ വിമതനീക്കം ആരംഭിച്ചത്. നാഗേഷ് പാട്ടീൽ അഷ്ടികർ, ഓംരാജെ നിംബാൽക്കർ, സഞ്ജയ് ദിന പാട്ടീൽ, സഞ്ജയ് ദേശ്മുഖ്, സഞ്ജയ് ജാധവ്, ഭാവുസാഹേബ് വാക്ചൗരെ എന്നിവരാണ് ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിൽ ചേർന്നത്.

ആറുപേരും ചേർന്ന് ലോക്‌സഭാ സ്പീക്കറെ കണ്ട് പ്രത്യേക സംഘമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുമതി തേടിയിരുന്നു. പിന്നീട് 2026 ജൂൺ 22ന് ഏക്‌നാഥ് ഷിൻഡെയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവർ ഔദ്യോഗികമായി ഷിൻഡെ ശിവസേനയിൽ ചേർന്നു. പാർട്ടി നടത്തിയ നീക്കത്തിന് ‘ഓപ്പറേഷൻ ടൈഗർ’ എന്നാണ് ഷിൻഡെ വിഭാഗം പേരിട്ടത്.

ആറുപേരുടെ ലയനം 2026 ജൂലൈ 18ന് സ്പീക്കർ അംഗീകരിച്ചതോടെ പാർലമെന്റിലെ രേഖകളിലും ഇവർ ഷിൻഡെ നയിക്കുന്ന ശിവസേനയുടെ അംഗങ്ങളായി പരിഗണിക്കപ്പെടും.

ഷിൻഡെ സേനയ്ക്ക് 13 അംഗങ്ങൾ; ഉദ്ധവ് പക്ഷം മൂന്നായി ചുരുങ്ങി

ആറുപേർകൂടി എത്തിയതോടെ ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിന്റെ ലോക്‌സഭയിലെ അംഗബലം 13 ആയി. ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗം അരവിന്ദ് സാവന്ത്, അനിൽ ദേശായി, രാജാഭാവു വാജെ എന്നീ മൂന്നുപേരിലേക്ക് ചുരുങ്ങി.

ഏക്‌നാഥ് ഷിൻഡെയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പാർലമെന്റിലെ രാഷ്ട്രീയശക്തി വർധിപ്പിക്കുന്ന നേട്ടമാണിത്. ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യത്തിനുള്ളിലും ശിവസേനയുടെ പ്രാധാന്യം ഉയരും. അതേസമയം, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ തദ്ദേശതിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും ഭാവിയിലെ നിയമസഭാ രാഷ്ട്രീയവും മുന്നിൽക്കണ്ട് ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗത്തിന് വലിയ സംഘടനാപരമായ തിരിച്ചടിയുമാണ്.

മൂന്നിൽ രണ്ട് എന്ന കണക്ക് വിമതർക്ക് നൽകിയ നിയമകവചം

ഭരണഘടനയുടെ പത്താം പട്ടികയിലാണ് കൂറുമാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകൾ. ഒരു രാഷ്ട്രീയകക്ഷിയുടെ നിയമസഭാ വിഭാഗത്തിലെ മൂന്നിൽ രണ്ടിൽ കുറയാത്ത അംഗങ്ങൾ മറ്റൊരു കക്ഷിയിൽ ലയിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചാൽ, ലയനവ്യവസ്ഥയുടെ സംരക്ഷണം ആവശ്യപ്പെടാനാകും.

ഉദ്ധവ് വിഭാഗത്തിന് ഒമ്പത് ലോക്‌സഭാംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ആറുപേർ കൃത്യമായി മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷമാണ്. ഈ കണക്ക് മുൻനിർത്തിയാണ് തങ്ങളെ അയോഗ്യരാക്കാനാകില്ലെന്ന് വിമതർ വാദിച്ചത്.

എന്നാൽ നിയമസഭാകക്ഷിയിലെ അംഗങ്ങൾ മാത്രം തീരുമാനിച്ചാൽ ലയനം പൂർത്തിയാകുമോ, അതോ യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയകക്ഷിയും ലയിക്കേണ്ടതുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ഉദ്ധവ് വിഭാഗം ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. പാർട്ടിയുടെ അനുമതിയില്ലാതെ എം.പിമാർക്ക് സ്വന്തം നിലയിൽ ലയനം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് അവരുടെ വാദം.

സ്പീക്കറുടെ അംഗീകാരത്തോടെ തർക്കം അവസാനിച്ചിട്ടില്ല

ലോക്‌സഭാ രേഖകളിലും സഭയുടെ പ്രവർത്തനത്തിലും ആറുപേരെയും ഷിൻഡെ ശിവസേനയുടെ ഭാഗമായി പരിഗണിക്കാൻ സ്പീക്കറുടെ തീരുമാനം വഴിയൊരുക്കും. വിപ്പ്, പാർലമെന്ററി യോഗങ്ങൾ, സഭയിലെ ഇരിപ്പിടം, ചർച്ചകൾക്കുള്ള സമയം എന്നിവയിൽ ഇതിന്റെ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകും.

എന്നാൽ സ്പീക്കറുടെ തീരുമാനം കോടതിപരിശോധനയ്ക്ക് അതീതമല്ല. ലയനത്തിന്റെ ഭരണഘടനാസാധുത ചോദ്യംചെയ്ത് ഉദ്ധവ് വിഭാഗത്തിന് നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കാം. അത്തരമൊരു ഹർജി വന്നാൽ പത്താം പട്ടികയിലെ ലയനവ്യവസ്ഥ എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കണമെന്നത് കോടതിയുടെ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകും.

തൃണമൂൽ വിമതർക്ക് പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം; ലയനം ഇപ്പോഴും മറ്റൊരു ചോദ്യം

തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൽനിന്ന് വിട്ടുനിന്ന 20 ലോക്‌സഭാംഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം അനുവദിച്ചതാണ് രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന തീരുമാനം. കാകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാർ, സുദീപ് ബന്ദോപാധ്യായ, ശതാബ്ദി റോയ്, മാല റോയ് എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന സംഘമാണ് പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം ആവശ്യപ്പെട്ടത്.

തൃണമൂലിന് ലോക്‌സഭയിൽ 28 അംഗങ്ങളാണുണ്ടായിരുന്നത്. 20 പേർ വിമതപക്ഷത്തായതിനാൽ മൂന്നിൽ രണ്ടിലേറെ അംഗങ്ങളുടെ പിന്തുണയുണ്ടെന്നാണ് ഇവരുടെ വാദം. ത്രിപുര ആസ്ഥാനമായ നാഷണലിസ്റ്റ് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചെന്നും ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യവുമായി സഹകരിക്കുമെന്നും വിമതർ നേരത്തേ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം അനുവദിച്ചതോടെ സഭയ്ക്കുള്ളിൽ വിമതർക്ക് തൃണമൂൽ അംഗങ്ങളിൽനിന്ന് വേർപെട്ട് ഒരു സംഘമായി ഇരിക്കാം. എന്നാൽ അവരുടെ പാർട്ടി ലയനത്തിനോ ‘യഥാർഥ തൃണമൂൽ’ എന്ന അവകാശവാദത്തിനോ സ്പീക്കർ അന്തിമ അംഗീകാരം നൽകിയതായി ഈ തീരുമാനം വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല.

പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം അംഗീകാരത്തിന്റെ ആദ്യപടി; നിയമപരിരക്ഷയുടെ ഉറപ്പല്ല

ഇരിപ്പിടം അനുവദിക്കുന്നത് സഭയുടെ നടത്തിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണപരമായ തീരുമാനമാണ്. അത് അംഗങ്ങളുടെ അയോഗ്യത സംബന്ധിച്ച അന്തിമ വിധിയല്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ തൃണമൂൽ വിമതർക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥലം ലഭിച്ചെങ്കിലും പത്താം പട്ടികപ്രകാരമുള്ള നിയമപരമായ തർക്കം തുടരാം.

പ്രത്യേക വിമതവിഭാഗത്തിന് ഭരണഘടനയിൽ സ്വതന്ത്രമായ സംരക്ഷണമില്ലെന്നാണ് മമത ബാനർജി പക്ഷത്തിന്റെ നിലപാട്. രാഷ്ട്രീയകക്ഷിയുടെ ഔദ്യോഗിക അനുമതിയില്ലാതെ നിയമസഭാകക്ഷിക്ക് മറ്റൊരു പാർട്ടിയിൽ ലയിക്കാനാകില്ലെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു.

കിർതി ആസാദും സാഗരിക ഘോഷും തൃണമൂൽ നേതൃത്വത്തിന്റെ കത്ത് സ്പീക്കർക്ക് കൈമാറിയിരുന്നു. പാർട്ടിയെ വിഭജിക്കാനാകാത്ത ഏകഘടകമായി പരിഗണിക്കണമെന്നും വിമതസംഘത്തിന് അംഗീകാരം നൽകരുതെന്നുമായിരുന്നു ആവശ്യം.

കാകോലി ചീഫ് വിപ്പ്; വിമതസംഘത്തിന് പാർലമെന്ററി ഇടപെടലിന് വഴി

കാകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാറിനെ വിമതർ ചേർന്ന പുതിയ സംഘത്തിന്റെ ചീഫ് വിപ്പായി പരിഗണിച്ചിട്ടുണ്ട്. സുദീപ് ബന്ദോപാധ്യായ പാർലമെന്ററി നേതാവാകുമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. വർഷകാല സമ്മേളനത്തിനു മുന്നോടിയായുള്ള കക്ഷിനേതാക്കളുടെ യോഗത്തിലേക്കും വിമതസംഘത്തിന് ക്ഷണം ലഭിച്ചു.

ഇതോടെ പ്രത്യേക ഇരിപ്പിടം മാത്രമല്ല, സഭയിലെ ചർച്ചകൾ, കക്ഷിനേതാക്കളുടെ യോഗങ്ങൾ, വിപ്പ് നൽകൽ തുടങ്ങിയ പാർലമെന്ററി നടപടികളിലും സംഘം വേറിട്ട നിലപാട് സ്വീകരിക്കും. ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുമെന്ന പ്രഖ്യാപനം നടപ്പാക്കിയാൽ ഭരണപക്ഷത്തിന്റെ അംഗബലവും രാഷ്ട്രീയ ആത്മവിശ്വാസവും വർധിക്കും.

മഹാരാഷ്ട്രയിലും ബംഗാളിലും പാർട്ടി പേരിനായുള്ള പോരാട്ടം ശക്തമാകും

മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ‘യഥാർഥ ശിവസേന’ ആരെന്ന തർക്കത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ തീരുമാനം. പാർട്ടിയുടെ പേരും ചിഹ്നവും നേരത്തേ ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഉദ്ധവ് വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും നിയമപരവുമായ പോരാട്ടം തുടരുകയാണ്.

പശ്ചിമബംഗാളിൽ വിമതർ തൃണമൂലിന്റെ പേരിനും ‘രണ്ട് പൂക്കൾ’ ചിഹ്നത്തിനും അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ പോരാട്ടം പാർലമെന്റിലെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ അവസാനിക്കില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, സ്പീക്കർ, ഹൈക്കോടതി, സുപ്രീംകോടതി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കു നീളാവുന്ന നിയമയുദ്ധത്തിനാണ് സാധ്യത.

ഇരിപ്പിടങ്ങൾ മാറുമ്പോൾ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ കണക്കും മാറുന്നു

ആറു ശിവസേനാംഗങ്ങൾ ഷിൻഡെ പക്ഷത്തേക്കും 20 തൃണമൂൽ വിമതർ ഭരണസഖ്യവുമായി സഹകരിക്കുന്ന നിലയിലേക്കും മാറുന്നത് പ്രതിപക്ഷനിരയുടെ പാർലമെന്ററി കണക്കിനെ ബാധിക്കും. നിർണായക ബില്ലുകൾ, പ്രമേയങ്ങൾ, അവിശ്വാസനീക്കങ്ങൾ, സംയുക്ത പാർലമെന്ററി സമിതികൾ എന്നിവയിൽ ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക ഫലം പ്രകടമാകാം.

എന്നാൽ അംഗബലത്തിലെ മാറ്റത്തേക്കാൾ വലിയ ചോദ്യം കൂറുമാറ്റനിയമത്തിന്റെ പ്രയോഗമാണ്. മൂന്നിൽ രണ്ട് അംഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ചാൽ മാത്രം പാർട്ടിയുടെ തീരുമാനം മറികടക്കാനാകുമോ എന്ന വിഷയത്തിൽ വ്യക്തമായ നിയമപരിഹാരം ലഭിക്കാതെ ഇത്തരം തർക്കങ്ങൾ വീണ്ടും ഉയരാനിടയുണ്ട്.