ഭുവനേശ്വർ, 2026 ജൂലൈ 6 –

ഒഡിഷയിലെ സിമിലിപാൽ കടുവാ സങ്കേതത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ അഭിമാനകരമായ ജനിതക രക്ഷാപദ്ധതിക്ക് (Genetic Rescue Project) വൻ വിജയം. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ തഡോബയിൽ നിന്ന് എത്തിച്ച ‘സീനത്ത്’ എന്ന കടുവ നാല് കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകിയതോടെയാണ് പദ്ധതി ലക്ഷ്യം കണ്ടത്. കഴിഞ്ഞ മെയ് മാസത്തിലായിരുന്നു പ്രസവമെങ്കിലും 2026 ജൂലൈ 6-ന് പുറത്തുവിട്ട ഔദ്യോഗിക റിപ്പോർട്ടിലാണ് ഈ ശുഭവാർത്ത സ്ഥിരീകരിച്ചത്. സിമിലിപാലിലെ കടുവകളുടെ ജനിതക വൈവിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ പദ്ധതിക്ക് തുടക്കമിട്ടത്.

തഡോബയിൽ നിന്ന് സിമിലിപാലിലേക്ക്: ജനിതക മാറ്റത്തിനായുള്ള ദൗത്യം

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ തഡോബ-അന്ധാരി കടുവാ സങ്കേതത്തിൽ നിന്നാണ് സീനത്തിനെയും ജമുന എന്ന മറ്റൊരു കടുവയെയും ഒഡിഷയിലെത്തിച്ചത്. വർഷങ്ങളായി മറ്റ് കടുവാ സങ്കേതങ്ങളുമായി യാതൊരു സമ്പർക്കവുമില്ലാതെ സിമിലിപാലിലെ കടുവകൾ ഒറ്റപ്പെട്ടു കഴിയുകയായിരുന്നു. പുതിയ ജനിതക ഘടകങ്ങൾ എത്താതിരുന്നതോടെ, അടുത്ത ബന്ധമുള്ള കടുവകൾ തമ്മിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്ന (Inbreeding) സാഹചര്യം ഇവിടെയുണ്ടായി. കടുവകളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്ന ഈ പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാനാണ് ആരോഗ്യകരമായ കടുവാ ജനസംഖ്യയുള്ള തഡോബയിൽ നിന്നും ബന്ധമില്ലാത്ത കടുവകളെ ഇവിടേക്ക് മാറ്റിയത്.

ആശങ്ക പടർത്തിയ കറുത്ത കടുവകൾ

2,750 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള സിമിലിപാൽ കാടുകളിൽ നിലവിൽ 32 പ്രത്യേക കടുവകളാണുള്ളത്. ജനിതക വ്യതിയാനം മൂലം ശരീരത്തിൽ കറുത്ത വരകൾ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന ‘സ്യൂഡോ-മെലാനിസ്റ്റിക്’ (Pseudo-melanistic) അഥവാ കറുത്ത കടുവകൾ സ്വാഭാവികമായി ജീവിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ഏക വലിയ പ്രദേശമാണിത്. എന്നാൽ, ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ കൗതുകം തോന്നുമെങ്കിലും ഈ കറുത്ത നിറം ജനിതക വൈവിധ്യം കുറയുന്നതിന്റെ അപകട സൂചനയായാണ് വന്യജീവി സംരക്ഷണ വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നത്. 2023-24 ലെ കടുവ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം സിമിലിപാലിൽ ഇത്തരം 13 കറുത്ത കടുവകളെ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.

നാടകീയ നീക്കങ്ങൾക്കൊടുവിൽ വിജയം

2024 നവംബർ 24-ന് സീനത്തിനെ കാട്ടിലേക്ക് തുറന്നുവിട്ടപ്പോൾ തുടക്കത്തിൽ ദൗത്യം പാളിയിരുന്നു. സിമിലിപാലിൽ നിലയുറപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം അതിർത്തി കടന്ന് ജാർഖണ്ഡ് വഴിയും പിന്നീട് പശ്ചിമ ബംഗാളിലേക്കും കടുവ നീങ്ങി. ഒടുവിൽ 23 ദിവസത്തെ കഠിനശ്രമത്തിനൊടുവിലാണ് വനംവകുപ്പ് അധികൃതർ അവളെ മടക്കിയെത്തിച്ചത്. തുടർന്ന് നേരിട്ട് കാട്ടിലേക്ക് വിടുന്നതിന് പകരം പുതിയ അന്തരീക്ഷവുമായി ഇണങ്ങാൻ വനംവകുപ്പ് പ്രത്യേക സൗകര്യമൊരുക്കി. ജമുന മൈതാനത്ത് എട്ട് ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയുള്ള അടച്ചുപൂട്ടിയ പ്രദേശവും, ഇതിനോടൊപ്പം നാല് ഹെക്ടർ വരുന്ന ‘ബോമ’യും (Enclosure) സജ്ജീകരിച്ചു. വേട്ടയാടി ശീലിക്കാൻ മാൻ അടക്കമുള്ള ഇരകളെയും ഉള്ളിലേക്ക് വിട്ടു. ഈ മുൻകരുതലുകൾ ഫലം കണ്ടതോടെ കടുവ സങ്കേതത്തിനുള്ളിൽ വെച്ച് ഇണചേരുകയായിരുന്നു.

ലക്ഷ്യം ആരോഗ്യകരമായ കടുവാ വംശം

സീനത്തിന്റെ പ്രസവത്തോടെ സിമിലിപാലിലെ കടുവക്കുട്ടികളുടെ എണ്ണം 12-ൽ നിന്ന് 16 ആയി ഉയർന്നു. വന്യജീവി സംരക്ഷണ രംഗത്തെ വലിയൊരു നാഴികക്കല്ലായാണ് ഈ നേട്ടത്തെ കണക്കാക്കുന്നത്. ഈ പദ്ധതിയുടെ ദീർഘകാല ജനിതക ഗുണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ ഇനിയും വർഷങ്ങൾ വേണ്ടി വരുമെങ്കിലും, നിലവിലെ ലക്ഷ്യം ആരോഗ്യകരമായ കടുവാ ജനസംഖ്യ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ്. അടുത്ത അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ പ്രായപൂർത്തിയായ 75 കടുവകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ സിമിലിപാലിന് സാധിക്കുമെന്നാണ് ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൂട്ടൽ. അയൽ വനമേഖലകളെക്കൂടി ബന്ധിപ്പിച്ച് വലിയൊരു സംരക്ഷണ മേഖലയായി നിലനിർത്തിയാൽ വിശാലമായ സിമിലിപാൽ മേഖലയ്ക്ക് 200 കടുവകളെ വരെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ടെന്നും ഉദ്യോഗസ്ഥർ വിലയിരുത്തുന്നു.