2 ആഗസ്ത് 2026

വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിയ ഛത്തീസ്ഗഡിലെ കാട്ടുപോത്തുകളെ രക്ഷിക്കാൻ അസമിൽ നിന്ന് 1900 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ച ‘ജീവന്റെ യാത്ര’.

ഒരു കാലത്ത് ഛത്തീസ്ഗഡിലെ കാടുകളിൽ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന കാട്ടുപോത്തുകൾ ഇന്ന് അതേ കാട്ടിൽ ജീവിച്ചുനിൽക്കാൻ മറ്റൊരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സഹായം തേടേണ്ടിവന്നിരിക്കുന്നു. കേൾക്കുമ്പോൾ വിചിത്രമായി തോന്നാം. പക്ഷേ ഇത് ഒരു കഥയല്ല; ഇന്ത്യയിലെ വന്യജീവി സംരക്ഷണ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ രക്ഷാദൗത്യങ്ങളിലൊന്നാണ്.

അസമിലെ കാടുകളിൽ നിന്ന് പിടികൂടിയ ഏതാനും കാട്ടുപോത്തുകളെ ഏകദേശം 1900 കിലോമീറ്റർ ദൂരം സുരക്ഷിതമായി കൊണ്ടുവന്ന് ഛത്തീസ്ഗഡിൽ പുതിയൊരു ജീവിതം ആരംഭിപ്പിക്കുകയാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരും വനവകുപ്പും ചെയ്തത്. ലക്ഷ്യം ഒന്ന് മാത്രം—ഒരു ജീവിവർഗം ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാകുന്നത് തടയുക.

കാട്ടുപോത്തുകൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇല്ലാതായി?

വനനശീകരണമാണ് ആദ്യ കാരണം. ഒരുകാലത്ത് വിശാലമായ കാടുകളിലായിരുന്നു കാട്ടുപോത്തുകളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ. എന്നാൽ കൃഷി, റോഡുകൾ, ഖനനം, മനുഷ്യവാസം എന്നിവ വ്യാപിച്ചതോടെ അവയുടെ ലോകം ചെറുതായി.

അതിനൊപ്പം വേട്ടയും വലിയ ഭീഷണിയായി. മാംസത്തിനും കൊമ്പിനും വേണ്ടിയുള്ള വേട്ട പല പ്രദേശങ്ങളിലും കാട്ടുപോത്തുകളുടെ എണ്ണം കുറച്ചു.

പക്ഷേ ഏറ്റവും അപകടകരമായ ഭീഷണി ഇതൊന്നുമല്ല.

വളർത്തുപോത്തുകളുമായുള്ള സമ്പർക്കമാണ് പിന്നീട് കാട്ടുപോത്തുകളുടെ ഭാവി തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചത്. മനുഷ്യർ കന്നുകാലികളെ കാട്ടിന്റെ അതിർത്തിയിലേക്ക് മേയിക്കാൻ വിട്ടപ്പോൾ കാട്ടുപോത്തുകളും വളർത്തുപോത്തുകളും തമ്മിൽ ഇണചേർന്നു. അതോടെ യഥാർഥ കാട്ടുപോത്തിന്റെ ജനിതക ശുദ്ധി നഷ്ടപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

ഇതാണ് ശാസ്ത്രലോകം ഇന്ന് ഏറ്റവും ഗൗരവത്തോടെ കാണുന്ന പ്രശ്നം.

Hybridisation എന്ന നിശ്ശബ്ദ ഭീഷണി

ഒരു ജീവിവർഗം പൂർണമായും ഇല്ലാതാകണമെന്നില്ല. പക്ഷേ അതിന്റെ യഥാർഥ ജനിതക സവിശേഷതകൾ ഇല്ലാതായാൽ അതും ഒരു തരത്തിലുള്ള വംശനാശമാണ്.

ഇതിനെയാണ് Hybridisation എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

കാട്ടുപോത്തുകളും വളർത്തുപോത്തുകളും തമ്മിൽ ഇണചേരുമ്പോൾ ജനിക്കുന്ന സന്തതികൾ പുറമേ നോക്കുമ്പോൾ കാട്ടുപോത്തുകളെപ്പോലെ തോന്നിയാലും അവയുടെ ജനിതക ഘടന മാറിയിരിക്കും.

ഇത് തുടർന്നാൽ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം “ശുദ്ധമായ” കാട്ടുപോത്ത് എന്ന ജീവിവർഗം തന്നെ ഇല്ലാതാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

അതുകൊണ്ടാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ എണ്ണം കൂട്ടുന്നതിലുപരി “ശരിയായ ജീനുകളെ” സംരക്ഷിക്കുകയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യമാക്കിയത്.

കാട്ടുപോത്തും വളർത്തുപോത്തും ഒരേ പ്രദേശത്ത് മേയുന്നത്. Hybridisation വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിലെ വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.

ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ വലിയ Wild Buffalo Translocation ദൗത്യം

ഇവിടെയാണ് അസമിന്റെ പങ്ക് ആരംഭിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും ആരോഗ്യമുള്ള കാട്ടുപോത്ത് ജനസംഖ്യയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ് അസം.

അവിടെ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുത്ത കാട്ടുപോത്തുകളെ വെറ്ററിനറി വിദഗ്ധരുടെ നിരീക്ഷണത്തിൽ പിടികൂടി. ആരോഗ്യപരിശോധന നടത്തി. പ്രത്യേക ട്രാൻസ്പോർട്ട് ക്രേറ്റുകളിൽ സുരക്ഷിതമായി കയറ്റി.

തുടർന്ന് നിരവധി ദിവസങ്ങൾ നീണ്ട യാത്ര.

ഓരോ മണിക്കൂറിലും അവയുടെ ആരോഗ്യനില പരിശോധിച്ചു. ഭക്ഷണം, വെള്ളം, സമ്മർദം—എല്ലാം നിരീക്ഷിച്ചു.

അവസാനം അവ ഛത്തീസ്ഗഡിലെ പുതിയ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെത്തി.

ഇത് മൃഗങ്ങളെ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മാറ്റിയതല്ല; ഒരു ജീവിവർഗത്തിന്റെ ഭാവിയെ മാറ്റാനുള്ള ശാസ്ത്രീയ ഇടപെടലായിരുന്നു.

ശാസ്ത്രജ്ഞർ ജീനുകളെ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു?

ഇന്നത്തെ വന്യജീവി സംരക്ഷണം എണ്ണം എണ്ണുന്ന പരിപാടിയല്ല.

• ഓരോ കാട്ടുപോത്തിന്റെയും ജനിതക വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു.
• അവയുടെ പ്രജനനം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
• ചില മൃഗങ്ങൾക്ക് സാറ്റലൈറ്റ് കോളർ ഘടിപ്പിച്ച് സഞ്ചാരപാതകൾ പഠിക്കുന്നു.
• ആരാണ് ആരുമായി ഇണചേരുന്നത്?
• ജനിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ജനിതക ഘടന എങ്ങനെയാണ്?
• രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടോ?

ഇങ്ങനെ ഓരോ ഘട്ടവും ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തിയാണ് പുതിയ തലമുറയെ വളർത്തുന്നത്.

റേഡിയോ/സാറ്റലൈറ്റ് കോളർ ധരിച്ച കാട്ടുപോത്ത്. ആധുനിക സാങ്കേതിക വിദ്യ വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.

അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷം എന്ത് മാറ്റം സംഭവിച്ചു?

ആദ്യകാലത്ത് ഈ പദ്ധതി വിജയിക്കുമോയെന്ന സംശയം പലർക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു.

പക്ഷേ പിന്നീട് പ്രതീക്ഷ നൽകിയ വാർത്തകളാണ് പുറത്തുവന്നത്.

പുതിയ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിച്ചു.

കാട്ടുപോത്തുകൾ പുതിയ ആവാസവ്യവസ്ഥയുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു.

ജനിതക വൈവിധ്യം മെച്ചപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

ഇത് വന്യജീവി സംരക്ഷണ രംഗത്ത് വലിയ ആത്മവിശ്വാസം നൽകി.

ഒരു ജീവിവർഗത്തെ രക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ ശരിയായ ശാസ്ത്രീയ ഇടപെടൽ എത്രമാത്രം ഫലപ്രദമാണെന്ന് ഈ പദ്ധതി തെളിയിച്ചു.

ഇപ്പോൾ കൻഹയിലേക്കും ഈ മാതൃക വ്യാപിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

ഛത്തീസ്ഗഡിലെ അനുഭവം മറ്റൊരു വലിയ പദ്ധതിക്ക് വഴിയൊരുക്കി.

ഇപ്പോൾ മധ്യപ്രദേശിലെ കൻഹ ദേശീയോദ്യാനത്തിലേക്കും കാട്ടുപോത്തുകളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതികൾ മുന്നേറുകയാണ്.

ഒരിടത്ത് വിജയിച്ച മാതൃക മറ്റിടത്തും പ്രയോഗിക്കാമെന്ന ആത്മവിശ്വാസമാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ.

ഒരു പ്രദേശത്ത് മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ വനമേഖലകളിൽ ആരോഗ്യകരമായ കാട്ടുപോത്ത് ജനസംഖ്യ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

ഇത് ഭാവിയിൽ മറ്റ് വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾക്കും മാതൃകയാകാം.

പുതിയ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന കാട്ടുപോത്ത്. സംരക്ഷണത്തിന്റെ അടുത്ത അധ്യായം ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് വനങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിന് ഈ മാതൃക നൽകുന്ന പാഠങ്ങൾ

ഒരു ജീവിവർഗത്തെ രക്ഷിക്കുന്നത് നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടു മാത്രം സാധിക്കില്ല.

• ആവാസവ്യവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കണം.
• ജനിതക വൈവിധ്യം നിലനിർത്തണം.
• ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണം വേണം.
• സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിൽ സഹകരണം വേണം.
• ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, പ്രകൃതിക്ക് നഷ്ടമായത് തിരികെ നൽകാനുള്ള മനസ്സുണ്ടാകണം.

ഛത്തീസ്ഗഡിലെ കാട്ടുപോത്തുകളുടെ കഥ പറയുന്നത് അതാണ്.

ഇത് ഏതാനും മൃഗങ്ങളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ച കഥയല്ല. ഇന്ത്യയിലെ വന്യജീവി സംരക്ഷണം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നതിന്റെ കഥയാണ്. സ്വന്തം കാട്ടിൽ ജീവിക്കാൻ ഒരു സംസ്ഥാനം മറ്റൊരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സഹായം തേടിയപ്പോൾ, അതിൽ ജയിച്ചത് മനുഷ്യനല്ല—പ്രകൃതിയാണ്.