മണിപ്പൂർ സംഘർഷത്തെക്കുറിച്ച് പുറത്തുള്ള ലോകം കൂടുതലും കേട്ടത് മെയ്തെയ്-കുക്കി ഏറ്റുമുട്ടലിനെക്കുറിച്ചാണ്. 2023 മേയിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട അക്രമം ഇന്നും പൂർണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ 2026 ജൂണിൽ ആ സംഘർഷം മറ്റൊരു ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങി. ഇത്തവണ വാർത്തകളിൽ നിറഞ്ഞത് നാഗ-കുക്കി ബന്ധമാണ്. ആറു നാഗ സിവിലിയൻമാരെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി കൊലപ്പെടുത്തിയ സംഭവത്തെ തുടർന്ന് കുക്കി-സോ കൗൺസിൽ പരസ്യമായി ഖേദം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മാപ്പ് പറയുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, നാഗ സംഘടനകൾ അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. “മാപ്പ് മാത്രം പോരാ, നീതി വേണം” എന്ന നിലപാടാണ് അവർ സ്വീകരിച്ചത്. അതോടെ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലെ അവിശ്വാസം വീണ്ടും പരസ്യമായി.

പക്ഷേ, ഇത് ഇന്നലെയോ ഇന്നോ തുടങ്ങിയ ശത്രുതയല്ല

നാഗ-കുക്കി ബന്ധത്തിലെ വിള്ളൽ 2023ലെ മെയ്തെയ്-കുക്കി സംഘർഷത്തിന്റെ ഉപോൽപ്പന്നമല്ല. അതിന്റെ വേരുകൾ 1990കളിലെ രൂക്ഷമായ നാഗ-കുക്കി സംഘർഷങ്ങളിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. അന്ന് ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം, പരമ്പരാഗത അതിർത്തികൾ, വിവിധ വിമതസംഘടനകളുടെ സ്വാധീനമേഖലകൾ, സ്വയംഭരണ ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവയെ ചൊല്ലി നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾ കുടിയിറക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വെടിയൊച്ചകൾ കുറഞ്ഞെങ്കിലും, അവിശ്വാസവും ചരിത്രമുറിവുകളും ഒരിക്കലും പൂർണമായി മാഞ്ഞില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പുതിയൊരു അക്രമസംഭവം ഉണ്ടായപ്പോൾ പഴയ ഓർമകളും വൈരാഗ്യവും വീണ്ടും ഉയർന്നു.

മെയ്തെയ്-കുക്കി സംഘർഷത്തിനിടയിലും നാഗകൾ വേറിട്ട നിലപാടിലായിരുന്നു

2023ൽ മെയ്തെയ്-കുക്കി സംഘർഷം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ നാഗ സമൂഹം അതിലെ പ്രധാന കക്ഷിയായിരുന്നില്ല. പല നാഗ സംഘടനകളും സമാധാനത്തിനാണ് ആഹ്വാനം ചെയ്തത്. എന്നാൽ സംഘർഷം നീണ്ടതോടെ മലനിരകളിലെ നിയന്ത്രണം, പ്രധാന ദേശീയപാതകളുടെ സുരക്ഷ, വിവിധ ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ സ്വാധീനമേഖലകൾ, അതിർത്തി ഗ്രാമങ്ങളിലെ സുരക്ഷ എന്നിവയെ ചൊല്ലിയുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണമായി. ഒരേ മലപ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന നാഗ, കുക്കി സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രാദേശിക തർക്കങ്ങൾ പഴയ മുറിവുകളെ വീണ്ടും ഉണർത്താൻ തുടങ്ങി. അതിനിടെ നാഗ സിവിലിയൻമാരുടെ കൊലപാതകം നടന്നതോടെ, നേരത്തേ അടങ്ങിയിരുന്ന നാഗ-കുക്കി സംഘർഷം വീണ്ടും പൊട്ടിപ്പുറത്തുവന്നു.

ഹൈവേകൾ പുതിയ യുദ്ധമുഖമായി മാറിയത് എന്തുകൊണ്ട്?

ഇപ്പോൾ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ദേശീയപാതകളാണ് പുതിയ സംഘർഷഭൂമിയായി മാറിയത്. കുക്കി സംഘടനകൾ നാഗ വിഭാഗങ്ങൾ പ്രധാനപാതകളിൽ ഉപരോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്നാണ് ആരോപിക്കുന്നത്. മറുവശത്ത്, നാഗ സംഘടനകൾ സുരക്ഷാ ആശങ്കകളും നീതിക്കായുള്ള ആവശ്യങ്ങളും ഉന്നയിക്കുന്നു. ഈ ഉപരോധങ്ങൾ കാരണം അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ വിതരണം തടസ്സപ്പെടുകയും വിലക്കയറ്റം രൂക്ഷമാകുകയും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം പ്രതിസന്ധിയിലാകുകയും ചെയ്യുകയാണ്. യഥാർത്ഥ നഷ്ടം അനുഭവിക്കുന്നത് ഒരു വിഭാഗമല്ല, മുഴുവൻ മണിപ്പൂരാണെന്ന് പ്രാദേശിക നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

പ്രശ്നം മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അധികാരസമവാക്യമായി മാറിയോ?

മണിപ്പൂരിലെ രാഷ്ട്രീയം ഇനി മെയ്തെയ്-കുക്കി എന്ന രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളുടെ സംഘർഷം മാത്രമല്ല. താഴ്വരയിൽ മെയ്തെയ് സമൂഹം, മലനിരകളിൽ കുക്കി-സോ വിഭാഗവും നാഗ വിഭാഗവും, ഇവരുടെ ഭൂമിയവകാശ ആവശ്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധിത്വവും സുരക്ഷാഭീതിയും ഒരേസമയം സജീവമാണ്. അതിനാൽ ഒരു വിഭാഗവും മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക സഖ്യകക്ഷിയല്ല. സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ബന്ധങ്ങൾ മാറുകയും പുതിയ സംഘർഷങ്ങൾ രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന സങ്കീർണ അവസ്ഥയാണിപ്പോൾ.

ക്ഷമാപണം സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള ആദ്യപടിയാകാം; പക്ഷേ അത് മാത്രം മതിയാകില്ല

കുക്കി-സോ കൗൺസിലിന്റെ ഖേദപ്രകടനം സമീപകാല സംഘർഷത്തിൽ അപൂർവമായ ഒരു നീക്കമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ നാഗ സംഘടനകൾ അതുകൊണ്ട് മാത്രം വിഷയം അവസാനിക്കില്ലെന്നും കുറ്റക്കാർക്കെതിരെ നിയമനടപടിയും സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണവും വേണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ഇന്ന് മണിപ്പൂരിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ചോദ്യം, “ആരാണ് ആദ്യം ആക്രമിച്ചത്?” എന്നതല്ല. “പതിറ്റാണ്ടുകളായി കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന അവിശ്വാസം എങ്ങനെ അവസാനിപ്പിക്കാം?” എന്നതാണ്. കാരണം, ചരിത്രമുറിവുകൾക്ക് മുകളിൽ ഓരോ പുതിയ അക്രമസംഭവവും വീഴുമ്പോൾ, സംഘർഷത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ വീണ്ടും മാറുകയാണ്. അതാണ് ഇന്ന് മണിപ്പൂർ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി.