യുദ്ധങ്ങൾ സാധാരണയായി വിജയികളെയും പരാജിതരെയും സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ സാമ്പത്തികമായി നോക്കുമ്പോൾ യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത, എല്ലാവരും എന്തെങ്കിലും വില കൊടുക്കേണ്ടിവരുന്നു എന്നതാണ്. 2026ലെ അമേരിക്ക-ഇറാൻ യുദ്ധവും അതിന് അപവാദമല്ല. യുദ്ധഭൂമിയിൽ മിസൈലുകൾ പറന്നത് ഏതാനും ആഴ്ചകൾ മാത്രമായിരുന്നുവെങ്കിലും അതിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ പതിറ്റാണ്ടുകളോളം തുടരുമെന്നാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ചെലവ് ആരാണ് വഹിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഒരൊറ്റ ഉത്തരമില്ല. അമേരിക്കൻ നികുതിദായകരും ഇറാനിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളും ആഗോള ഉപഭോക്താക്കളും വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ വില നൽകുകയാണ്.

അമേരിക്ക: സൈനിക വിജയം, സാമ്പത്തിക ഭാരം

യുദ്ധത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ചെലവ് മാത്രം 29 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം എത്തിയെന്നാണ് വിവിധ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മിസൈലുകൾ, യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ, സൈനിക വിന്യാസങ്ങൾ, രഹസ്യാന്വേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വൻതുക ചെലവഴിക്കേണ്ടിവന്നു. എന്നാൽ യഥാർഥ ആഘാതം സാധാരണ അമേരിക്കക്കാരുടെ ജീവിതത്തിലാണ് പ്രകടമായത്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഇന്ധനവില കുത്തനെ ഉയർന്നു. പെട്രോൾ, ഡീസൽ വിലവർധന മാത്രം അമേരിക്കൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് 40 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം അധികഭാരമുണ്ടാക്കിയെന്നാണ് കണക്കുകൾ. ശരാശരി ഒരു കുടുംബം നൂറുകണക്കിന് ഡോളറുകളുടെ അധിക ചെലവ് വഹിക്കേണ്ടിവന്നു. അതിനുപുറമെ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത സൈനികരുടെ ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യപരിചരണ ചെലവുകൾ, വൈകല്യ പെൻഷനുകൾ, കടബാധ്യതകൾ എന്നിവ അമേരിക്കൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ദീർഘകാലം പിന്തുടരും.

ഇറാൻ: തകർന്ന അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, നഷ്ടപ്പെട്ട വർഷങ്ങൾ

ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൗതിക നാശനഷ്ടം സംഭവിച്ചത് ഇറാനിലാണ്. വിമാനത്താവളങ്ങൾ, എണ്ണശുദ്ധീകരണശാലകൾ, വ്യവസായ സമുച്ചയങ്ങൾ, സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഗുരുതര നാശനഷ്ടമുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളും യുദ്ധച്ചെലവുകളും ചേർന്ന് ഇറാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കി. യുദ്ധത്തിന് നഷ്ടപരിഹാരമായി നൂറുകണക്കിന് ബില്യൺ ഡോളർ ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും അമേരിക്ക അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. അതിനാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യ-സാമ്പത്തിക നഷ്ടം നേരിടുന്നത് ഇറാനിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളാണ്. വിലക്കയറ്റം, തൊഴിലില്ലായ്മ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ തകർച്ച എന്നിവയുടെ ഭാരം അവർ വർഷങ്ങളോളം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.

300 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ പുനർനിർമാണ പദ്ധതി

യുദ്ധാനന്തര കരാറിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഘടകം 300 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ പുനർനിർമാണ പദ്ധതിയാണ്. ആദ്യനോട്ടത്തിൽ ഇത് അമേരിക്ക ഇറാന് നൽകുന്ന നഷ്ടപരിഹാരമാണെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും യാഥാർഥ്യം അതല്ല. ഈ തുക അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ഖജനാവിൽ നിന്ന് നൽകുന്നതല്ല. സ്വകാര്യ നിക്ഷേപകരും ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ നിക്ഷേപ ഫണ്ടുകളുമാണ് പ്രധാനമായും ഈ ഫണ്ട് സമാഹരിക്കുന്നത്. അതായത് ഇത് സഹായധനമല്ല; വായ്പകളും നിക്ഷേപങ്ങളും വികസന പദ്ധതികളുമാണ്. ഇറാൻ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചാൽ മാത്രമേ ഈ പണം ഘട്ടംഘട്ടമായി ലഭിക്കൂ.

ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ: യുദ്ധത്തിന്റെ ഇരയിൽ നിന്ന് സമാധാനത്തിന്റെ ധനസഹായകരിലേക്ക്

ഖത്തർ, കുവൈത്ത്, ബഹ്റൈൻ, യുഎഇ തുടങ്ങിയ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളാണ് ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുഭവിച്ച മറ്റൊരു വിഭാഗം. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടഞ്ഞതോടെ അവരുടെ എണ്ണ-വാതക കയറ്റുമതിക്ക് വലിയ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളും സുരക്ഷാ പ്രതിസന്ധികളും വ്യാപാരത്തെ ബാധിച്ചു. അതിനാൽ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുകയും മേഖലയിൽ സ്ഥിരത പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അവരുടെ സ്വന്തം സാമ്പത്തിക താൽപര്യവുമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പുനർനിർമാണ ഫണ്ടിന്റെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക താങ്ങായി ഗൾഫ് നിക്ഷേപങ്ങൾ മാറുകയാണ്.

യഥാർഥ വിജയി ആരാണ്?

ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ ചോദ്യം ഇതാണ്. യുദ്ധം നടത്തിയ അമേരിക്കയാണ് ചെലവിന്റെ ഒരു ഭാഗം വഹിക്കുന്നത്. യുദ്ധം നടന്ന ഇറാനാണ് ഏറ്റവും വലിയ നാശനഷ്ടം അനുഭവിക്കുന്നത്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളാണ് പുനർനിർമാണത്തിനുള്ള ധനസഹായത്തിന്റെ വലിയൊരു വിഹിതം നൽകുന്നത്. എന്നാൽ പുനർനിർമാണ പദ്ധതികളിലൂടെ കരാറുകളും നിക്ഷേപാവസരങ്ങളും ലഭിക്കുന്നത് ആഗോള സ്വകാര്യ കമ്പനികൾക്കാണ്. അതിനാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വിജയിയെക്കുറിച്ച് തർക്കമുണ്ടാകാമെങ്കിലും സാമ്പത്തികമായി ഏറ്റവും വലിയ അവസരം ലഭിക്കുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപകരും നിർമാണ-ഊർജ കമ്പനികളുമാണെന്ന നിരീക്ഷണവും ഉയരുന്നുണ്ട്.

അന്തിമ കണക്ക് കൂട്ടുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. ബോംബുകൾ വർഷിച്ചത് സൈന്യങ്ങളാണ്, പക്ഷേ ചെലവ് വഹിക്കുന്നത് സാധാരണ ജനങ്ങളാണ്. അമേരിക്കയിൽ അത് ഉയർന്ന ഇന്ധനവിലയുടെ രൂപത്തിലാണ്. ഇറാനിൽ അത് തകർന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെയും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളുടെയും രൂപത്തിലാണ്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ അത് സുരക്ഷയ്ക്കും സ്ഥിരതയ്ക്കുമായി ചെലവിടുന്ന ബില്യൺ ഡോളറുകളായാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. യുദ്ധം അവസാനിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ അതിന്റെ സാമ്പത്തിക ബിൽ അടുത്ത നിരവധി വർഷങ്ങളിലേക്കും തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കും.