അറ്റ്ലാന്റ (അമേരിക്ക), 2026 ഒക്ടോബർ 31 –

അമേരിക്കയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിൽ നടന്ന ജി20 വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിൽ പതിവുള്ള ഔദ്യോഗിക കൂട്ടഫോട്ടോ ഒഴിവാക്കി. ഒക്ടോബർ 30 വെള്ളിയാഴ്ച നടന്ന യോഗത്തിലാണ് അസാധാരണ സംഭവം. റഷ്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സെർജി ലാവ്‌റോവിനൊപ്പം ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നതിനെ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ എതിർത്തതോടെയാണ് അമേരിക്കൻ സംഘാടകർ കൂട്ടഫോട്ടോ ഒഴിവാക്കിയത്. യുക്രെയ്നെതിരായ റഷ്യയുടെ യുദ്ധം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് പ്രതിഷേധം. ഓസ്ട്രേലിയയും കാനഡയും എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ച രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.

ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയ്ക്ക് ക്ഷണമില്ല; അതിഥിയായി പോളണ്ട്

യോഗത്തിൽ ജി20 അംഗരാജ്യമായ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയെ ക്ഷണിക്കാതിരുന്നതും വിവാദമായി. അതേസമയം, സ്ഥിരാംഗത്വം ആവശ്യപ്പെടുന്ന പോളണ്ടിനെ അമേരിക്ക അതിഥിയായി ക്ഷണിച്ചു. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയ്ക്ക് ക്ഷണം നിഷേധിക്കുകയും പോളണ്ടിന് പങ്കെടുക്കാൻ അവസരം നൽകുകയും ചെയ്തതോടെ ജി20 അധ്യക്ഷരാജ്യത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ശക്തമായി.

2025 ഡിസംബർ മൂന്നിനാണ് അമേരിക്കൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയെ ക്ഷണിക്കില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ആഭ്യന്തര നയങ്ങളെയും ജി20 അധ്യക്ഷസ്ഥാനത്തിരുന്നപ്പോൾ സ്വീകരിച്ച നിലപാടുകളെയും അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചിരുന്നു. പൊതുധാരണ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചെന്നായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ ആരോപണം.

അമേരിക്കയുടെ ആരോപണം തള്ളി ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക

അമേരിക്കയുടെ ആരോപണം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി റൊണാൾഡ് ലമോള തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ജി20യിലെ ഒരു അംഗരാജ്യത്തെ ഒഴിവാക്കാൻ മറ്റൊരു അംഗരാജ്യത്തിന് ഏകപക്ഷീയമായി അധികാരമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ആഫ്രിക്കയുടെയും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെയും ആവശ്യങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയതാണ് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ അധ്യക്ഷകാലത്തെ പ്രവർത്തനമെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.

ജി20 അധ്യക്ഷരാജ്യത്തിന് യോഗങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാനും അതിഥികളെ ക്ഷണിക്കാനും അധികാരമുണ്ട്. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള അംഗരാജ്യത്തെ സംഘടനയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കാനുള്ള ഏകപക്ഷീയ അധികാരമില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അറ്റ്ലാന്റ യോഗത്തിൽ ക്ഷണം ലഭിക്കാതിരുന്നത് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ സ്ഥിരാംഗത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നതിന് തെളിവല്ല.

ജി20യിൽ സ്ഥിരാംഗത്വം ആവശ്യപ്പെട്ട് പോളണ്ട്

പോളണ്ടിന് ജി20യിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച കണക്കിലെടുത്ത് സ്ഥിരാംഗത്വത്തിന് അർഹതയുണ്ടെന്ന് മാർക്കോ റൂബിയോ നേരത്തെ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് അറ്റ്ലാന്റ യോഗത്തിൽ പോളണ്ടിനെ അതിഥിയായി പങ്കെടുപ്പിച്ചത്.

പോളണ്ടിന് സ്ഥിരാംഗത്വം നൽകണമെന്ന നിർദേശം അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് പോളിഷ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി റഡോസ്വാവ് സിക്കോർസ്കി വ്യക്തമാക്കി. ഇതിനായി പോളണ്ട് നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ പോളണ്ടിന്റെ സ്ഥിരാംഗത്വത്തെ റഷ്യ എതിർക്കുകയാണ്. അതിഥിയായി പങ്കെടുക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം പോളണ്ടിന് സ്ഥിരാംഗത്വം ലഭിക്കില്ല. മറ്റ് അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ സമ്മതവും ആവശ്യമാണ്.

ജി20യിൽ നിലവിൽ 21 അംഗങ്ങൾ

ലോകത്തിലെ പ്രധാന വികസിത, വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക സഹകരണ വേദിയാണ് ജി20. 1999ൽ ഏഷ്യൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിക്ക് പിന്നാലെയാണ് സംഘടന രൂപീകരിച്ചത്. 2008ലെ ആഗോള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയോടെ രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരുടെ യോഗങ്ങളും ആരംഭിച്ചു. വ്യാപാരം, ധനകാര്യം, ഊർജം, വികസനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് സംഘടന പ്രധാനമായും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്.

ജി20 എന്ന പേരിലാണെങ്കിലും സംഘടനയിൽ നിലവിൽ 21 അംഗങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 19 രാജ്യങ്ങളും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയനുമാണ് അംഗങ്ങൾ. സംഘടനയ്ക്ക് സ്ഥിരം സെക്രട്ടേറിയറ്റോ സ്ഥാപക ഭരണഘടനയോ ഇല്ല. ഓരോ വർഷവും അധ്യക്ഷസ്ഥാനം മാറുന്ന രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തനം. അധ്യക്ഷരാജ്യമാണ് യോഗങ്ങളുടെ മുൻഗണനകളും അതിഥി രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയും തീരുമാനിക്കുന്നത്.

ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന് അംഗത്വം നൽകിയ ഇന്ത്യയുടെ മാതൃക

2023ൽ ഇന്ത്യയുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന ജി20 ഉച്ചകോടിയിലാണ് ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന് സ്ഥിരാംഗത്വം നൽകിയത്. സെപ്റ്റംബർ ഒമ്പതിന് നടന്ന യോഗത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയാണ് ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന്റെ അംഗത്വം സംബന്ധിച്ച നിർദേശം അവതരിപ്പിച്ചത്. അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ സമ്മതത്തോടെ ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയനെ സ്ഥിരാംഗമായി സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ജി20യിലെ അംഗത്വം വിപുലീകരിക്കാൻ കൂട്ടായ ധാരണ ആവശ്യമാണെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായിരുന്നു ഈ തീരുമാനം. ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന്റെ അംഗത്വവും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ദേശീയ അംഗത്വവും വ്യത്യസ്തമാണ്. ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന് അംഗത്വം ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ അംഗത്വം ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യയുടെ അധ്യക്ഷകാലത്ത് സ്വീകരിച്ച തീരുമാനത്തിനും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ഡിസംബറിൽ മയാമിയിൽ നേതാക്കളുടെ ഉച്ചകോടി

ജി20 രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഭിന്നതകൾ വ്യാപാരം, ഊർജവിതരണം, സമുദ്രഗതാഗതം, വിതരണ ശൃംഖലകൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലെ ചർച്ചകളെയും ബാധിക്കുമോയെന്ന ആശങ്ക നിലനിൽക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തുടരുമ്പോഴും സാമ്പത്തിക സഹകരണം നിലനിർത്തേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ നിലപാട്. ഇന്ത്യ, ബ്രസീൽ, ഇന്തോനേഷ്യ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള സഹകരണത്തിനും ജർമനി പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ഡിസംബറിൽ അമേരിക്കയിലെ മയാമിയിലാണ് ജി20 രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരുടെ ഉച്ചകോടി നടക്കുന്നത്. അറ്റ്ലാന്റ യോഗത്തിലെ തീരുമാനങ്ങളും മയാമി ഉച്ചകോടിയിലേക്കുള്ള ക്ഷണപ്പട്ടികയും ഇനി നിർണായകമാകും. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ പങ്കാളിത്തവും പോളണ്ടിന്റെ സ്ഥിരാംഗത്വ ആവശ്യവും സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമുണ്ടാകുമോയെന്നാണ് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്.