മഹാരാഷ്ട്ര, 2026 ഒക്ടോബർ 31 –

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ 3,000 മെഗാവാട്ട് ജലവൈദ്യുതി പദ്ധതിക്കായി 32,400 മരങ്ങൾ മുറിക്കാനുള്ള നീക്കത്തിനെതിരെ അഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ പ്രതിഷേധവുമായി രംഗത്ത്. കർജത്ത് താലൂക്കിലെ പാലി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലാണ് പ്രതിഷേധം ശക്തമായത്. ദസറ ദിനത്തിൽ വനത്തിനുള്ളിൽ മരങ്ങൾ മുറിക്കുന്ന ശബ്ദം കേട്ടെത്തിയ ഗ്രാമവാസികളാണ് വനംവകുപ്പിന്റെ നടപടി കണ്ടെത്തിയത്. പ്രതിഷേധം വ്യാപിച്ചതോടെ മരംമുറിക്കൽ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനകം ആയിരത്തിലധികം മരങ്ങൾ മുറിച്ചുകഴിഞ്ഞു. ഒക്ടോബർ 31ന് പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടിലാണ് വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

13,505 കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതിക്കായി 377 ഹെക്ടർ ഭൂമി

ഗുജറാത്ത് ആസ്ഥാനമായ ടോറന്റ് പവറാണ് 13,505 കോടി രൂപ ചെലവിൽ ജലവൈദ്യുതി പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. ധാക്, പാലി, പോട്ടൽ, അംബോട്ട്, ഭാലിവാഡി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങളെയാണ് പദ്ധതി ബാധിക്കുന്നത്. ആകെ 377 ഹെക്ടർ ഭൂമിയാണ് പദ്ധതിക്ക് ആവശ്യമായിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ 233 ഹെക്ടർ വനംവകുപ്പിന്റേതും 144 ഹെക്ടർ ഗ്രാമങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നതുമാണ്.

മരംമുറിക്കൽ സംബന്ധിച്ച് മുൻകൂട്ടി അറിയിപ്പ് ലഭിച്ചിരുന്നില്ലെന്നാണ് ഗ്രാമവാസികളുടെ ആരോപണം. വനത്തിൽ യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് മരങ്ങൾ മുറിക്കുന്നത് കണ്ടതോടെയാണ് നാട്ടുകാർ സംഘടിച്ചത്. തുടർന്ന് ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തി സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രചരിപ്പിച്ചു. ഇതോടെ പ്രതിഷേധത്തിന് കൂടുതൽ പിന്തുണ ലഭിച്ചു.

വനത്തെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾ ആശങ്കയിൽ

പ്രദേശത്തെ ഭൂരിഭാഗം കുടുംബങ്ങളും കട്കരി ആദിവാസി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. വനത്തിൽനിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന വിറക് പ്രാദേശിക വിപണികളിൽ വിറ്റാണ് പല കുടുംബങ്ങളും ഉപജീവനം നടത്തുന്നത്. ഇതിലൂടെ ഒരു കുടുംബത്തിന് ദിവസം 150 മുതൽ 200 രൂപവരെ വരുമാനം ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും കൃഷി ചെയ്തും ഇവർ ജീവിക്കുന്നു.

വനം ഇല്ലാതായാൽ ജീവിതമാർഗം നഷ്ടപ്പെടുമെന്നാണ് ഗ്രാമവാസികളുടെ ആശങ്ക. പ്രദേശവാസിയായ 62 വയസ്സുള്ള അഞ്ജന മുകാനെ, രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ വനത്തിൽനിന്ന് ശബ്ദം കേട്ടതിനെത്തുടർന്നാണ് സ്ഥലത്തെത്തിയതെന്ന് പറഞ്ഞു. നിരവധി മരങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് മുറിക്കുന്നത് കണ്ടത് ഞെട്ടലുണ്ടാക്കിയെന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കി.

പ്രതിഷേധത്തിന് രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളുടെയും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും പിന്തുണ

ഗ്രാമവാസികളുടെ പ്രതിഷേധത്തിന് പിന്നാലെ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരും സ്ഥലത്തെത്തി. ശിവസേന ഉദ്ധവ് വിഭാഗം നേതാവ് ആദിത്യ താക്കറെ, മഹാരാഷ്ട്ര നവനിർമാൺ സേന അധ്യക്ഷൻ രാജ് താക്കറെ എന്നിവർ ഗ്രാമങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു. മറാഠ സംവരണ പ്രക്ഷോഭ നേതാവ് മനോജ് ജരാങ്കെ പാട്ടീലും പ്രദേശത്തെത്തി.

ഒക്ടോബർ 20 മുതൽ പ്രദേശത്ത് പ്രതിഷേധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തക ഭാഗ്യശാലി ഷിൻഡെ പറഞ്ഞു. പ്രവർത്തകർ മടങ്ങിയാൽ വീണ്ടും മരംമുറിക്കൽ ആരംഭിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും അവർ പങ്കുവച്ചു.

വൈദ്യുതി ആവശ്യകത നിറവേറ്റാനാണ് പദ്ധതിയെന്ന് സർക്കാർ

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഉയർന്ന വൈദ്യുതി ആവശ്യകത നിറവേറ്റാനും താപവൈദ്യുതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനുമാണ് പദ്ധതിയെന്നാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം. മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുന്ന വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിന് പദ്ധതി സഹായിക്കുമെന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്നാവിസ് വ്യക്തമാക്കി.

വൈദ്യുതി ആവശ്യകത കുറഞ്ഞ സമയത്ത് വെള്ളം ഉയർന്ന ജലസംഭരണിയിലേക്ക് പമ്പ് ചെയ്യുകയും ആവശ്യകത കൂടുമ്പോൾ താഴേക്ക് ഒഴുക്കി വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധാനമാണ് പദ്ധതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി 90,000 മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുമെന്നും വനവൽക്കരണത്തിനായി ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഭൂമിയുടെ ഇരട്ടി സ്ഥലം വനംവകുപ്പിന് നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും മുഖ്യമന്ത്രി അറിയിച്ചു. നിർമാണഘട്ടത്തിൽ ഏകദേശം 2,000 പേർക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുമെന്നാണ് പരിസ്ഥിതി അനുമതി രേഖയിൽ പറയുന്നത്.

നവംബർ മൂന്നിനകം മരംമുറിക്കൽ പൂർത്തിയാക്കാൻ അനുമതി

ഒക്ടോബർ 14നാണ് വനംവകുപ്പ് മരംമുറിക്കലിന് അനുമതി നൽകിയത്. നവംബർ മൂന്നിനകം നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കണമെന്നാണ് അനുമതിക്കത്തിൽ പറയുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു. പദ്ധതിയുടെ ഭൂമിപൂജയ്ക്കായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി നവംബർ മൂന്നിന് കർജത്ത് സന്ദർശിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

സഹ്യാദ്രി മലനിരകളിലെ സായിദോംഗർ കുന്നിൻപ്രദേശത്താണ് അഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഭീമാശങ്കർ വനമേഖലയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 16 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്. ഔഷധസസ്യങ്ങളും മഹാരാഷ്ട്രയുടെ സംസ്ഥാന മൃഗമായ ഇന്ത്യൻ ഭീമൻ അണ്ണാനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജീവജാലങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് പ്രദേശം.

മരംമുറിക്കൽ ഇപ്പോൾ നിർത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും തീരുമാനം സ്ഥിരമാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ വ്യക്തതയില്ല. നടപടി വീണ്ടും ആരംഭിക്കാതിരിക്കാൻ പ്രതിഷേധം തുടരുമെന്നാണ് ഗ്രാമവാസികളുടെ നിലപാട്.