ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 28 –

വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാരുടെ പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് 67 ശതമാനം വർധിപ്പിച്ച കേന്ദ്രസർക്കാർ തീരുമാനം ചോദ്യം ചെയ്ത പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി തള്ളി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ 28ന് ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് നിതിൻ വാസുദേവ് സാംബ്രെ, ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് ശർമ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഹർജി തള്ളിയത്. പ്രവാസി ലീഗൽ സെല്ലാണ് ഹർജിക്കാരൻ. കേന്ദ്രസർക്കാരാണ് എതിർകക്ഷി. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ നെയ്യ എ.എസ്., ആന്റോ റോബർട്ട് ജി., ബേസിൽ ജെയ്സൺ, ഡാനിയേൽ ജോർജ് എന്നിവർ ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകന്റെ പേര് ലഭ്യമായ കോടതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. 2012ന് ശേഷം 14 വർഷം കഴിഞ്ഞാണ് പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് പുതുക്കിയതെന്നും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ 67 ശതമാനം വർധന അന്യായമോ അമിതമോ ആണെന്ന് പറയാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പാസ്‌പോർട്ട് അനുവദിക്കുന്നതിനും പുതുക്കുന്നതിനുമുള്ള ഫീസ് നിശ്ചയിക്കുന്നത് സർക്കാരിന്റെ നയപരമായ അധികാരമാണെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

വിദേശത്തെ പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് 7,000 രൂപയിൽനിന്ന് 11,900 രൂപയായി

2026 ജൂലൈ ഒന്നുമുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന പാസ്‌പോർട്ട് ഭേദഗതി ചട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലെ പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് വർധിപ്പിച്ചത്.

സാധാരണ 36 പേജുള്ള പാസ്‌പോർട്ടിന് ഇന്ത്യയിൽ നേരത്തെ ഈടാക്കിയിരുന്ന 1,500 രൂപ 2,500 രൂപയായി ഉയർത്തി. വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാരുടെ സമാന വിഭാഗത്തിലുള്ള പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് 75 അമേരിക്കൻ ഡോളറിൽനിന്ന് 125 ഡോളറായും വർധിപ്പിച്ചു.

ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ കണക്കാക്കുമ്പോൾ വിദേശത്തെ ഫീസ് ഏകദേശം 7,000 രൂപയിൽനിന്ന് 11,900 രൂപയിലേക്കാണ് ഉയർന്നതെന്ന് ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഇന്ത്യയിൽ താമസിക്കുന്നവർ നൽകുന്നതിനെക്കാൾ വിദേശത്തുള്ള ഇന്ത്യക്കാർ ഗണ്യമായി ഉയർന്ന തുക നൽകേണ്ടിവരുന്നുവെന്നായിരുന്നു പ്രധാന പരാതി.

ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരെ ഫീസ് വർധന ബാധിക്കുമെന്ന് ഹർജിക്കാർ

ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പ്രവാസികൾക്ക് പുതിയ ഫീസ് വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് പ്രവാസി ലീഗൽ സെൽ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു.

മെക്കാനിക്കുകൾ, പ്ലംബർമാർ, നിർമാണത്തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെട്ട പ്രവാസികളാണ് ഫീസ് വർധനയുടെ പ്രധാന പ്രത്യാഘാതം നേരിടുന്നതെന്ന് ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

പരിമിതമായ വരുമാനത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന തൊഴിലാളികൾ സ്വന്തം പാസ്‌പോർട്ട് പുതുക്കുന്നതിനൊപ്പം കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ പാസ്‌പോർട്ട് ആവശ്യങ്ങൾക്കും പണം കണ്ടെത്തേണ്ടിവരുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ഫീസ് വർധന ഇവർക്ക് താങ്ങാനാകാത്ത സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയാകുമെന്നായിരുന്നു വാദം.

സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പ്രവാസികൾക്ക് പ്രത്യേക ഫീസ് ഇളവ് അനുവദിക്കുന്ന സംവിധാനം കൊണ്ടുവരണമെന്നും ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഓഗസ്റ്റ് 10ലെ കേന്ദ്രസർക്കാർ മറുപടിയിലും പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരമായില്ലെന്ന് പരാതി

പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് വർധനയ്ക്കെതിരെ പ്രവാസി ലീഗൽ സെൽ നേരത്തെ കേന്ദ്രസർക്കാരിനെ സമീപിച്ചിരുന്നു.

2026 ജൂൺ 27ന് കേന്ദ്ര വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന് നിവേദനം നൽകിയിരുന്നു. സംഘടനയുടെ കേരള ഘടകവും ജൂലൈ ആറിന് പ്രത്യേകം നിവേദനം സമർപ്പിച്ചിരുന്നു.

തുടർന്ന് കോടതിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ 2026 ജൂലൈ 22ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിഷയത്തിൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ തീരുമാനമെടുക്കാൻ നിർദേശിച്ചു.

മൂന്നുമാസത്തിനുള്ളിൽ നിവേദനം പരിഗണിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നായിരുന്നു അന്നത്തെ നിർദേശം.

എന്നാൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10ന് കേന്ദ്രസർക്കാർ നൽകിയ മറുപടിയിൽ ഇന്ത്യയിൽ താമസിക്കുന്നവരും വിദേശത്തുള്ളവരും നൽകുന്ന പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസിലെ വ്യത്യാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതിക്ക് മതിയായ പരിഹാരം ഉണ്ടായില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാർ ആരോപിച്ചു.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഫീസ് വർധനയ്ക്കെതിരായ ഹർജി വീണ്ടും കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലെത്തിയത്.

14 വർഷത്തിനുശേഷമുള്ള വർധന അമിതമെന്ന് പറയാനാകില്ലെന്ന് കോടതി

2012ലാണ് പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് അവസാനമായി വർധിപ്പിച്ചതെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

അതിനുശേഷം 14 വർഷം കഴിഞ്ഞാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ നിരക്കുകൾ പുതുക്കിയത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ 67 ശതമാനം വർധന യുക്തിരഹിതമാണെന്ന് വിലയിരുത്താനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പാസ്‌പോർട്ട് അനുവദിക്കുന്നതിനും പുതുക്കുന്നതിനുമുള്ള ഫീസ് നിശ്ചയിക്കുന്നത് സർക്കാരിന്റെ നയപരമായ തീരുമാനമാണ്.

ഇത്തരം സാമ്പത്തിക നയങ്ങളിൽ ഫീസ് അസാധാരണമായി അമിതമാണെന്ന് കണ്ടെത്താത്ത സാഹചര്യത്തിൽ കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ആവശ്യമില്ലെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

പ്രത്യേക ഇളവ് ആവശ്യപ്പെടാൻ നിയമപരമായ അവകാശമെന്തെന്ന് കോടതി

സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പ്രവാസികൾക്ക് പ്രത്യേക ഫീസ് ഇളവ് അനുവദിക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തിന്റെ നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനവും കോടതി പരിശോധിച്ചു.

ഭരണഘടനയുടെ 14-ാം അനുച്ഛേദത്തിന് പുറമെ ഇത്തരമൊരു ഇളവ് നിർബന്ധമാക്കുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും നിയമപരമായ അവകാശമുണ്ടോയെന്ന് ബെഞ്ച് ഹർജിക്കാരോട് ചോദിച്ചു.

സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന തൊഴിലാളികളോടുള്ള തുല്യനീതിയും പരിഗണനയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇളവ് ആവശ്യപ്പെടുന്നതെന്ന് ഹർജിക്കാർ അറിയിച്ചു.

എന്നാൽ വിദേശത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കാവസ്ഥയിലാണെന്ന് ആരാണ് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുകയെന്ന് കോടതി ചോദിച്ചു.

മറ്റൊരു രാജ്യം നൽകുന്ന സാമ്പത്തികസ്ഥിതി സംബന്ധിച്ച സാക്ഷ്യപത്രം ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന് നിർബന്ധമായി അംഗീകരിക്കേണ്ടിവരുമോ എന്ന ചോദ്യവും ബെഞ്ച് ഉന്നയിച്ചു.

ഇത്തരം സംവിധാനം രൂപീകരിക്കുന്നതും അർഹതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നതും സർക്കാരിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന കാര്യങ്ങളാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഫീസ് നിശ്ചയിക്കുന്നത് സർക്കാരിന്റെ അധികാരം; ഇടപെടാൻ അടിസ്ഥാനമില്ലെന്ന് ബെഞ്ച്

പാസ്‌പോർട്ട് സേവനങ്ങളുടെ ഫീസ് നിർണയിക്കുന്നതിൽ സർക്കാരിന് നയപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഫീസ് വർധനയിൽ ഇടപെടണമെങ്കിൽ വ്യക്തമായ നിയമപരമോ ഭരണഘടനാപരമോ ആയ അവകാശലംഘനം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

എന്നാൽ സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പ്രവാസികൾക്ക് പ്രത്യേക നിരക്ക് നിർബന്ധമായും അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാൻ കഴിയുന്ന നിയമവ്യവസ്ഥയോ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശമോ ഹർജിക്കാർക്ക് സ്ഥാപിക്കാനായില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങളിൽ കോടതികൾ നിയന്ത്രിതമായ ഇടപെടൽ മാത്രമേ നടത്താവൂ എന്ന നിലപാടും ബെഞ്ച് ആവർത്തിച്ചു.

പ്രവാസികളുടെ ഫീസ് വർധന തുടരും; പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി തള്ളി

പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് വർധിപ്പിച്ച കേന്ദ്രസർക്കാർ തീരുമാനത്തിൽ ഇടപെടാൻ മതിയായ നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനമില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയാണ് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി 2026 ഒക്ടോബർ 28ന് പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി തള്ളിയത്.

ഇതോടെ വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാർക്കായി നിലവിലുള്ള പുതുക്കിയ പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് ഘടനയ്ക്ക് കോടതിയുടെ ഉത്തരവിലൂടെ മാറ്റമുണ്ടായിട്ടില്ല.

സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പ്രവാസികൾക്ക് പ്രത്യേക ഫീസ് ഇളവ് അനുവദിക്കാൻ കേന്ദ്രസർക്കാരിന് കോടതി നിർദേശം നൽകിയിട്ടില്ല. അതേസമയം, സർക്കാരിന് സ്വന്തം നയപരമായ അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് ഭാവിയിൽ ഫീസ് പുനഃപരിശോധിക്കുന്നതിന് ഉത്തരവ് വിലക്കേർപ്പെടുത്തുന്നുമില്ല.

പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസിലെ സർക്കാർ നയങ്ങൾക്ക് കോടതിയുടെ ഇടപെടലിൽ പരിധി

പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് പോലുള്ള സാമ്പത്തിക നയങ്ങളിൽ സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനാധികാരവും കോടതിയുടെ ഇടപെടലിന്റെ പരിധിയും വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് ഈ ഉത്തരവ്.

നിയമപരമായി, ഫീസ് വർധന ചോദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അതിന്റെ സാമ്പത്തികഭാരം മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത് മതിയാകില്ലെന്നും ഇടപെടലിന് ആവശ്യമായ നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനം സ്ഥാപിക്കണമെന്നും ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാകുന്നു.

സാമൂഹികമായി, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരായ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ സാമ്പത്തികബാധ്യത സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകൾ ഹർജിയിൽ ഉയർന്നുവെങ്കിലും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേക ഇളവ് നിർദേശിക്കാൻ കോടതി തയ്യാറായില്ല.

ജുഡീഷ്യറിയുടെ സമീപനത്തിൽ, സാമ്പത്തിക നയരൂപീകരണം സർക്കാരിന്റെ അധികാരപരിധിയിലാണെന്നും വ്യക്തമായ നിയമപരമായ കാരണം ഇല്ലാതെ അതിൽ ഇടപെടുന്നത് ഉചിതമല്ലെന്നുമുള്ള നിലപാടാണ് ഈ കേസിൽ സ്വീകരിച്ചത്.