ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 24:

ഭക്ഷണബില്ലിൽ ഉപഭോക്താക്കളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ സർവീസ് ചാർജ് ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഡൽഹിയിലെ ആഡംബര റസ്റ്റോറന്റിന് ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ ചുമത്തി കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി. 2026 ഒക്ടോബർ 22നാണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ചീഫ് കമ്മീഷണർ നിധി ഖരെയും കമ്മീഷണർ അനുപം മിശ്രയും ഉൾപ്പെട്ട അതോറിറ്റിയാണ് രണ്ട് ഉപഭോക്തൃ പരാതികൾ പരിഗണിച്ച് നടപടി സ്വീകരിച്ചത്. സർവീസ് ചാർജ് ഉപഭോക്താവിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം മാത്രം നൽകേണ്ട തുകയാണെന്നും ഭക്ഷണബില്ലിൽ അത് സ്വമേധയാ ചേർക്കാൻ പാടില്ലെന്നും അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി. റസ്റ്റോറന്റിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷക വിധി ഗോയൽ ഹാജരായി. പരാതിക്കാരുടെയും റസ്റ്റോറന്റിന്റെയും പേരുകൾ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ഉപഭോക്താവിന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ സർവീസ് ചാർജ് ഈടാക്കുന്നത് അന്യായ വ്യാപാരരീതി

ഭക്ഷണത്തിന്റെ വിലയ്ക്കൊപ്പം പത്ത് ശതമാനം സർവീസ് ചാർജ് സ്വമേധയാ ഉൾപ്പെടുത്തിയതാണ് റസ്റ്റോറന്റിനെതിരായ നടപടിക്ക് കാരണം. ഉപഭോക്താവ് ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ മാത്രം ഒഴിവാക്കുന്ന രീതിയിൽ സർവീസ് ചാർജ് ഈടാക്കുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി.

റസ്റ്റോറന്റിലെ ഭക്ഷണത്തിനും പാനീയങ്ങൾക്കും മെനുവിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന വിലയിൽ സേവനത്തിനുള്ള ചെലവും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നാണ് അതോറിറ്റിയുടെ നിലപാട്. ഭക്ഷണം ഓർഡർ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഉപഭോക്താവ് സമ്മതിക്കുന്നത് മെനുവിലെ വിലയും ബാധകമായ നികുതിയും നൽകാൻ മാത്രമാണ്. അതിനുപുറമെ സർവീസ് ചാർജ് നൽകാൻ ഉപഭോക്താവ് ബാധ്യസ്ഥനല്ലെന്നും ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കി.

2025 മേയ് 30നും ജൂൺ 10നും നൽകിയ ബില്ലുകളാണ് നടപടിക്ക് കാരണം

2025 മേയ് 30നും ജൂൺ 10നും റസ്റ്റോറന്റിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ച രണ്ട് ഉപഭോക്താക്കൾ നൽകിയ പരാതികളാണ് നടപടിക്ക് ആധാരം. ഭക്ഷണബില്ലുകളിൽ പത്ത് ശതമാനം സർവീസ് ചാർജ് നിർബന്ധിതമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയെന്നായിരുന്നു ആരോപണം.പരാതികൾ ലഭിച്ചതിനെ തുടർന്ന് കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി പ്രാഥമിക അന്വേഷണം നടത്തി. റസ്റ്റോറന്റ് സർവീസ് ചാർജ് ഈടാക്കിയതായി അന്വേഷണത്തിൽ കണ്ടെത്തി.

കമ്പ്യൂട്ടർ സംവിധാനത്തിലൂടെ തയ്യാറാക്കുന്ന ബില്ലുകളിൽ സർവീസ് ചാർജ് സ്വമേധയാ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നതിനാൽ കൂടുതൽ ഉപഭോക്താക്കളെയും ഈ നടപടി ബാധിച്ചിരിക്കാമെന്ന് അതോറിറ്റി വിലയിരുത്തി. ഇതേത്തുടർന്ന് നിരവധി ഉപഭോക്താക്കളുടെ താൽപര്യം സംരക്ഷിക്കേണ്ട വിഷയമായി പരാതി പരിഗണിച്ചു.2025 ജൂലൈ 28ന് റസ്റ്റോറന്റിന് നോട്ടീസ് അയച്ച് വിശദീകരണം തേടി.

സർവീസ് ചാർജ് ഒഴിവാക്കാൻ അവസരമുണ്ടെന്ന റസ്റ്റോറന്റിന്റെ വാദം തള്ളി

സർവീസ് ചാർജ് നിർബന്ധമല്ലെന്നും ഉപഭോക്താവ് ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ ഒഴിവാക്കാമെന്ന കാര്യം മെനുവിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു റസ്റ്റോറന്റിന്റെ വാദം.ഉപഭോക്താക്കളെ സർവീസ് ചാർജ് നൽകാൻ നിർബന്ധിച്ചിട്ടില്ലെന്നും തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്നും റസ്റ്റോറന്റ് അറിയിച്ചു. ബിൽ അടയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പോ ശേഷമോ സർവീസ് ചാർജ് ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ഉപഭോക്താക്കൾ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നില്ലെന്നും റസ്റ്റോറന്റ് വിശദീകരിച്ചു.എന്നാൽ ഈ വാദങ്ങൾ കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി അംഗീകരിച്ചില്ല. ഉപഭോക്താവ് ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ ഒഴിവാക്കാമെന്ന വ്യവസ്ഥ മാത്രം സർവീസ് ചാർജ് ഈടാക്കുന്നതിന് ന്യായീകരണമാകില്ലെന്നാണ് അതോറിറ്റിയുടെ നിലപാട്.

ബില്ലിൽ സർവീസ് ചാർജ് ചേർത്തശേഷം ഒഴിവാക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ഉപഭോക്താവിനുമേൽ സമ്മർദം

വിശദമായ അന്വേഷണത്തിൽ സർവീസ് ചാർജ് സ്വമേധയാ ബില്ലിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് ഉപഭോക്താക്കളിൽ അനാവശ്യ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി.ബില്ലിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതിനാൽ സർവീസ് ചാർജ് നിർബന്ധമായും നൽകേണ്ട തുകയാണെന്ന് ഉപഭോക്താക്കൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

സർവീസ് ചാർജ് ഒഴിവാക്കണമെങ്കിൽ ഉപഭോക്താവ് പ്രത്യേകം ആവശ്യപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഉപഭോക്താവിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന് അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി.ഭക്ഷണത്തിന്റെയും സേവനത്തിന്റെയും യഥാർഥ ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് തെറ്റായ ധാരണ സൃഷ്ടിക്കുന്ന നടപടിയാണിതെന്നും അതോറിറ്റി വിലയിരുത്തി.

ബില്ലിന്റെ പേര് മാറ്റിയാലും സർവീസ് ചാർജ് സ്വമേധയാ ഈടാക്കാനാവില്ല

റസ്റ്റോറന്റിനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷക വിധി ഗോയൽ, സർവീസ് ചാർജ് നൽകാൻ സമ്മതമാണോയെന്ന് ജീവനക്കാർ ഉപഭോക്താക്കളോട് വാക്കാൽ ചോദിക്കാറുണ്ടെന്ന് വാദിച്ചു.ബില്ലിലെ സർവീസ് ചാർജിന്റെ പേര് മാറ്റി ‘വോളന്ററി സർവീസ് സ്റ്റാഫ് കോൺട്രിബ്യൂഷൻ (ഓപ്ഷണൽ)’ എന്നാക്കിയതായും അഭിഭാഷക അറിയിച്ചു. എല്ലാ ശാഖകളിൽനിന്നും സർവീസ് ചാർജ് പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുമെന്നും ബന്ധപ്പെട്ട മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കുമെന്നും റസ്റ്റോറന്റ് വ്യക്തമാക്കി.എന്നാൽ ബില്ലിലെ പേര് മാറ്റിയിട്ടും സർവീസ് ചാർജ് കമ്പ്യൂട്ടർ സംവിധാനത്തിൽ സ്വമേധയാ ഉൾപ്പെടുന്ന രീതി തുടർന്നിരുന്നതായി അതോറിറ്റി കണ്ടെത്തി.ഉപഭോക്താവിന്റെ മുൻകൂർ സമ്മതം വാങ്ങുന്നതിനുപകരം, ഉൾപ്പെടുത്തിയ തുക ഒഴിവാക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം ഉപഭോക്താവിനുമേൽ ചുമത്തുന്ന രീതിയാണിതെന്ന് അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി.

ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ അടയ്ക്കണം; സർവീസ് ചാർജ് സ്വമേധയാ ചേർക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കണം

റസ്റ്റോറന്റിന്റെ നടപടി അന്യായ വ്യാപാരരീതിയും തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമലംഘനവുമാണെന്ന് കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി കണ്ടെത്തി. ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ ലംഘിച്ചതിനും റസ്റ്റോറന്റിനെ ഉത്തരവാദിയാക്കി.ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ അടയ്ക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. സർവീസ് ചാർജ് എന്ന പേരിലോ മറ്റേതെങ്കിലും പേരിലോ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ബില്ലിൽ തുക സ്വമേധയാ ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന രീതി അവസാനിപ്പിക്കാനും നിർദേശിച്ചു.

റസ്റ്റോറന്റുകളുടെ ബില്ലിങ് രീതിയിൽ ഉപഭോക്തൃ സമ്മതത്തിന് പ്രാധാന്യം

ഉത്തരവിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത് ഭക്ഷണബില്ലിലെ സർവീസ് ചാർജ് ഉപഭോക്താവിന്റെ സ്വമേധയുള്ള തീരുമാനത്തിന് വിധേയമായിരിക്കണമെന്നാണ്. മെനുവിൽ സർവീസ് ചാർജ് നിർബന്ധമല്ലെന്ന് എഴുതിവച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം ബില്ലിൽ തുക സ്വമേധയാ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല.ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിൽ, ഭക്ഷണത്തിന്റെ യഥാർഥ വില അറിയാനുള്ള അവകാശത്തിനും അധികതുക നൽകുന്നതിൽ സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനും ഈ നടപടി പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. റസ്റ്റോറന്റുകളുടെ ബില്ലിങ് രീതികളിൽ ഉപഭോക്തൃ സമ്മതം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത് കോടതിയുടെ വിധിയല്ല, കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവായതിനാൽ കോടതിവിധിയുടെ മുൻമാതൃകയായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാനാവില്ല.