ജയ്പൂർ, 2026 ഒക്ടോബർ 22 –
സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ 40 ലക്ഷം രൂപയുടെ കൈക്കൂലി ആരോപണത്തിൽ പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാതെ പ്രതികളെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജസ്ഥാൻ അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോ ശ്രമിച്ചതായി ഹൈക്കോടതിയുടെ ഗുരുതര നിരീക്ഷണം. പരാതിയുടെ പ്രാഥമിക പരിശോധനയിൽ കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടും കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാതെ അന്വേഷണം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2026 ഒക്ടോബർ അഞ്ചിന് ജസ്റ്റിസ് അശോക് കുമാർ ജൈനാണ് നിർണായക ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ മുൻ ചീഫ് മാനേജർ വിവേക് ശർമ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് നടപടി. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ, അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോ ഡയറക്ടർ ജനറൽ, അഡീഷണൽ പൊലീസ് സൂപ്രണ്ട് ബജ്‌റംഗ് സിങ്, ഡെപ്യൂട്ടി പൊലീസ് സൂപ്രണ്ട് സച്ചിൻ, പൊലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ രഘുവീർ ശരൺ എന്നിവരാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ മോഹിത് ഖണ്ഡേൽവാൾ, ഡോ. പ്രണവ് ശർമ, കേശവ് ദധീച്ച്, ആദിത്യ ഗുപ്ത എന്നിവർ ഹാജരായി. സർക്കാർ ഭാഗത്ത് പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർമാരായ വിജയ് സിങ് യാദവ്, ഓങ്കാർ സിങ് രാജ്പുരോഹിത് എന്നിവർ ഹാജരായി. അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോയുടെ കേസ് അവസാനിപ്പിക്കൽ റിപ്പോർട്ട് റദ്ദാക്കിയ കോടതി, ബന്ധപ്പെട്ട ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് നിഷ്പക്ഷവും സമഗ്രവുമായ അന്വേഷണം നടത്താൻ ഉത്തരവിട്ടു.
51 ലക്ഷം രൂപയുടെ വ്യാജ ഭവനവായ്പ കണ്ടെത്തിയതിന് പിന്നാലെ ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെ നടപടി
രാജസ്ഥാനിലെ ഭിവാഡി സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ശാഖയിൽ ചീഫ് മാനേജരായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന വിവേക് ശർമയാണ് കേസിലെ പരാതിക്കാരൻ. 2015 സെപ്റ്റംബറിൽ സുപ്രതിക് മിത്ര എന്ന വ്യക്തിയുടെ പേരിൽ അനുവദിച്ച 51 ലക്ഷം രൂപയുടെ ഭവനവായ്പയിൽ ക്രമക്കേട് കണ്ടെത്തിയെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ വാദം. ബാങ്കിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെയാണ് വ്യാജ വായ്പ അനുവദിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു. ക്രമക്കേട് പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ തനിക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞുവെന്നാണ് പരാതി. 2020 സെപ്റ്റംബർ ഒമ്പതിന് ഭിവാഡി പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ വിവേക് ശർമയ്ക്കെതിരെ ക്രിമിനൽ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ഇതേത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു. എന്നാൽ പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിനുശേഷം കേസ് അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചതോടെ സസ്പെൻഷൻ പിൻവലിച്ചു. എന്നിട്ടും ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽനിന്നുള്ള പീഡനം തുടർന്നുവെന്നാണ് വിവേക് ശർമയുടെ ആരോപണം.
വകുപ്പുതല ആരോപണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ 40 ലക്ഷം രൂപ കൈക്കൂലി ആവശ്യപ്പെട്ടെന്ന് പരാതി
തനിക്കെതിരായ വകുപ്പുതല ആരോപണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ബാങ്കിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ 40 ലക്ഷം രൂപ കൈക്കൂലി ആവശ്യപ്പെട്ടെന്നാണ് വിവേക് ശർമയുടെ പരാതി. കൈക്കൂലി ആവശ്യപ്പെട്ടതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭാഷണങ്ങൾ റെക്കോർഡ് ചെയ്തതായും തെളിവുകൾ സഹിതം പരാതി നൽകിയതായും അദ്ദേഹം കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ബാങ്കിന്റെ ഉന്നത അധികൃതർക്കും പരാതി നൽകിയിരുന്നു. തുടർന്ന് 2022 നവംബർ 15ന് രാജസ്ഥാൻ അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോയെയും സമീപിച്ചു. പരാതിയിൽ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ ഡെപ്യൂട്ടി പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രാഥമിക പരിശോധന നടത്തി. പരിശോധനയിൽ പരാതിയിലെ ആരോപണങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് കൈക്കൂലി ഇടപാട് പിടികൂടാൻ പ്രത്യേക കെണിയൊരുക്കാനുള്ള നടപടികളും ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനുശേഷം പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാതെ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കാനായിരുന്നു അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ നീക്കം.
പരാതിയിൽ കഴമ്പുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടും പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തില്ല
അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോയുടെ 2023 ഓഗസ്റ്റ് ഒന്നിലെ റിപ്പോർട്ടാണ് ഹൈക്കോടതി വിശദമായി പരിശോധിച്ചത്. പരാതിയുടെ പരിശോധനയിൽ കൈക്കൂലി ആവശ്യപ്പെട്ടെന്ന ആരോപണത്തിന് അടിസ്ഥാനമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയതായും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കെണിയൊരുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നിട്ടും പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാതെ പ്രാഥമിക അന്വേഷണ നടപടികൾ മാത്രം തുടർന്നു. ആരോപണവിധേയനായ അവധേഷ് പ്രതാപ് സിങ്ങിന്റെ ശബ്ദസാമ്പിൾ ശേഖരിക്കണമെന്ന നിർദേശവും രേഖകളിലുണ്ടായിരുന്നു. 2023 ഫെബ്രുവരി 21ന് അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോ ഡയറക്ടർ ജനറൽ പ്രാഥമിക അന്വേഷണം രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ നിർദേശിച്ചിരുന്നു. കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ ലഭിച്ചശേഷവും ഔദ്യോഗിക ക്രിമിനൽ അന്വേഷണം ആരംഭിക്കാത്തതാണ് കോടതിയുടെ വിമർശനത്തിന് കാരണമായത്.
ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കേസെടുക്കാതെ പരാതിക്കാരനെ പ്രതിയാക്കാൻ നീക്കം
പരാതിയിൽ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടും ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്ത അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോയുടെ നടപടി കോടതി ചോദ്യം ചെയ്തു. മറിച്ച് പരാതി നൽകിയ വിവേക് ശർമയ്ക്കെതിരെ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 182, 211 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം നടപടിയെടുക്കാനായിരുന്നു ശുപാർശ. പൊതുഉദ്യോഗസ്ഥന് തെറ്റായ വിവരം നൽകുന്നതും മറ്റൊരാളെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നതിനായി വ്യാജ ക്രിമിനൽ ആരോപണം ഉന്നയിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകളാണിവ. പരാതിയുടെ പരിശോധനയിൽ കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തിയ സാഹചര്യത്തിൽ അന്വേഷണം ആരംഭിക്കാതെ പരാതിക്കാരനെതിരെ നടപടിക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. ബന്ധപ്പെട്ട ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ് അന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെ നടപടികളിൽ പ്രകടമാകുന്നതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് അശോക് കുമാർ ജൈൻ നിരീക്ഷിച്ചു.
കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ ലഭിച്ചാൽ പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് നിർബന്ധമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വിധി
ലളിതകുമാരി കേസിൽ സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കിയ നിയമതത്ത്വമാണ് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്. പൊലീസിന് നേരിട്ട് കേസെടുക്കാവുന്ന കുറ്റകൃത്യം നടന്നതായി പരാതിയിലെ വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്. അത്തരം കുറ്റകൃത്യം നടന്നിട്ടുണ്ടോ എന്നറിയാൻ ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് പ്രാഥമിക പരിശോധന നടത്താവുന്നത്. പരാതിയിലെ ആരോപണങ്ങൾ പൂർണമായും ശരിയാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതിനല്ല പ്രാഥമിക പരിശോധന. കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ ഔദ്യോഗിക അന്വേഷണം ആരംഭിക്കണം. അഴിമതിക്കേസുകളിലും ഈ നിയമതത്ത്വം ബാധകമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കർണാടക സർക്കാർ–ടി.എൻ. സുധാകർ റെഡ്ഡി കേസിലെയും പ്രദീപ് നിരങ്കരനാഥ് ശർമ കേസിലെയും സുപ്രീംകോടതി വിധികളും ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചു.
കേസ് സി.ബി.ഐക്ക് കൈമാറില്ല; അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോ തന്നെ നിഷ്പക്ഷ അന്വേഷണം നടത്തണം
കേസിന്റെ അന്വേഷണം കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ബ്യൂറോയ്ക്ക് കൈമാറണമെന്ന വിവേക് ശർമയുടെ ആവശ്യം ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. പരാതി ആദ്യം സ്വീകരിച്ചതും പ്രാഥമിക പരിശോധന നടത്തിയതും രാജസ്ഥാൻ അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോയായതിനാൽ അതേ ഏജൻസി അന്വേഷണം നടത്തുന്നതാണ് ഉചിതമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2023 ഫെബ്രുവരി 24ലെ പ്രാഥമിക അന്വേഷണത്തിലെ കണ്ടെത്തലുകളും പരാതിക്കാരനെതിരെ നടപടിയെടുക്കാനുള്ള ശുപാർശയും കോടതി റദ്ദാക്കി. ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 175-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് അഴിമതി നിരോധന നിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റാരോപണങ്ങളിൽ സമഗ്രവും സ്വതന്ത്രവും നിഷ്പക്ഷവുമായ അന്വേഷണം നടത്താനാണ് നിർദേശം. അന്വേഷണത്തിൽ കണ്ടെത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ നിയമപ്രകാരം അധികാരമുള്ള കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കണം. ആരോപണവിധേയരായ ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കുറ്റം തെളിഞ്ഞതായി ഉത്തരവിനെ കാണരുതെന്നും അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് സ്വതന്ത്രമായി തെളിവുകൾ പരിശോധിക്കാമെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
അഴിമതി പരാതികളിലെ പ്രാഥമിക പരിശോധനയ്ക്ക് പരിധി വ്യക്തമാക്കി ഹൈക്കോടതി; അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ശക്തമാകും
അഴിമതി പരാതികളിൽ പ്രാഥമിക പരിശോധനയുടെ പേരിൽ ക്രിമിനൽ അന്വേഷണം അനിശ്ചിതമായി നീട്ടാനോ കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തിയശേഷം പരാതി അവസാനിപ്പിക്കാനോ കഴിയില്ലെന്ന നിയമതത്ത്വമാണ് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. നിയമപരമായി കേസെടുക്കാവുന്ന കുറ്റകൃത്യം വെളിപ്പെട്ടാൽ പ്രഥമവിവര റിപ്പോർട്ട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണമെന്ന സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിലവിലുള്ള നിർദേശം അഴിമതി വിരുദ്ധ അന്വേഷണ ഏജൻസികൾക്കും ബാധകമാണെന്ന് കോടതി വിശദീകരിച്ചു. രാജസ്ഥാനിലെ സമാനമായ അഴിമതി പരാതികൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ ഉത്തരവ് പ്രസക്തമാകും. പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളിലെ അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ നിയമാനുസൃതമായി അന്വേഷിക്കപ്പെടുന്നതിനും പരാതിക്കാരുടെ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിനും ഈ വ്യാഖ്യാനം പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ പരാതിയിലെ ആരോപണങ്ങളുടെ അന്തിമ സത്യാവസ്ഥ കണ്ടെത്തേണ്ടത് തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിലൂടെയും നിയമനടപടികളിലൂടെയുമാണ്
