2026 ഒക്ടോബർ 20 –
ജീവിതച്ചെലവ് കുതിക്കുന്നു, വീട് സ്വന്തമാക്കുന്നതും വാടക നൽകുന്നതും യുവാക്കൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രയാസമാകുന്നു, വിദ്യാലയങ്ങളിൽ സൗകര്യങ്ങൾ കുറയുന്നു, പൊതുസേവനങ്ങൾ പ്രതീക്ഷയ്ക്കൊത്ത് ഉയരുന്നില്ല. ഈ പരാതികളാണ് 2026 ഒക്ടോബറിൽ യൂറോപ്പിലെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് ശക്തി പകരുന്നത്. ഫ്രാൻസിലും ഇറ്റലിയിലും അക്രമസംഭവങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തപ്പോൾ സ്പെയിനിലും പോർച്ചുഗലിലും ഭവനപ്രതിസന്ധിക്കെതിരായ കൂടാരസമരങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നേടി. അൽബേനിയയിൽ അഴിമതി ആരോപണങ്ങളും വിവാദ വികസനപദ്ധതികളും പ്രതിഷേധം ശക്തമാക്കി; സെർബിയയിൽ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും നീങ്ങി.
തെരുവിലെ രോഷത്തിന് പിന്നിൽ ആരൊക്കെ?
ഫ്രാൻസിൽ, ജീവനക്കാരുടെ കുറവും മോശം കെട്ടിടസൗകര്യങ്ങളും നേരിടുന്ന വിദ്യാലയങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ വിഭവം വേണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടാണ് വിദ്യാർഥികൾ സമരം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് സി.ജി.ടി. തൊഴിലാളി സംഘടനയും മറ്റു പ്രവർത്തകരും പങ്കുചേർന്നതോടെ ജീവിതച്ചെലവും പൊതുസേവനങ്ങളും പ്രധാന ആവശ്യങ്ങളായി. ഒക്ടോബർ പതിനേഴിന് വ്യാപകമായ അക്രമവും കൊള്ളയും നാശനഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ടായി; ഏകദേശം രണ്ടായിരത്തി നാനൂറ് അറസ്റ്റുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പ്രസിഡന്റ് ഇമ്മാനുവൽ മാക്രോൺ അതിദൂര ഇടതുപക്ഷ പ്രവർത്തകരെ കുറ്റപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും, അക്രമത്തിൽ പങ്കെടുത്തവരെയും സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിച്ചവരെയും ഒരേ വിഭാഗമായി കാണാനാവില്ല.
സ്പെയിനിലും പോർച്ചുഗലിലും, താങ്ങാനാവാത്ത വാടകയും ഭവനക്ഷാമവുമാണ് പ്രതിഷേധത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. സ്പെയിനിൽ കുറഞ്ഞ വേതനവും ശരാശരി വാടകയും സംബന്ധിച്ച കണക്കുകൾ വലിയ സാമ്പത്തിക സമ്മർദം സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വേതനവും വാടകയും കണക്കാക്കുന്ന കാലയളവും രീതിയും ഒരുപോലെയാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കാതെ വാടക ശമ്പളത്തിന്റെ കൃത്യമായ എത്ര ശതമാനമാണെന്ന് പൊതുവായി പറയുന്നത് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കാം. അധ്യാപകരുടെ വേതനവും പൊതുസേവനങ്ങളുടെ നിലവാരവും അവിടത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നു.
ഇറ്റലിയിൽ, മെച്ചപ്പെട്ട തൊഴിൽ, ഉയർന്ന വേതനം, ആരോഗ്യപരിരക്ഷ, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭവനം എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ. ഇറ്റാലിയ ഇൻ പിയാസ എന്ന കൂട്ടായ്മയും പുതിയ ഒക്ടോബർ പതിനേഴു പ്രസ്ഥാനവും സമരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മിലാനിൽ മാത്രം ഇരുനൂറ്റി എഴുപത്തിയൊന്ന് അറസ്റ്റുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നാൽ പ്രതിഷേധത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും ഒരേ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വമാണെന്ന് ഇതിൽനിന്ന് നിഗമനം ചെയ്യാനാവില്ല.
അൽബേനിയയിൽ, പ്രധാനമന്ത്രി എഡി രാമയുടെ രാജി, അഴിമതി ആരോപണങ്ങളിൽ ഉത്തരവാദിത്തം, വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യപരിരക്ഷയും സംരക്ഷിക്കൽ എന്നിവയാണ് ആവശ്യങ്ങൾ. ജാരെഡ് കുഷ്നറുമായി ബന്ധമുള്ള ആഡംബര വിനോദസഞ്ചാരപദ്ധതിക്ക് പ്രകൃതിപരമായി നിർണായകമായ തീരദേശമേഖലയിൽ അനുമതി നൽകിയതിനെതിരായ എതിർപ്പും ശക്തമാണ്. സർക്കാർ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെ സാധ്യത ചൂണ്ടിക്കാട്ടുമ്പോൾ പ്രതിഷേധക്കാർ പരിസ്ഥിതിക്കും പൊതുതാൽപര്യത്തിനും ഉണ്ടാകാവുന്ന നഷ്ടത്തെക്കുറിച്ചാണ് ആശങ്കപ്പെടുന്നത്.
സെർബിയയിൽ, 2024-ലെ നോവി സാദ് റെയിൽവേ ദുരന്തത്തിനു പിന്നാലെ ശക്തമായ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനം അഴിമതിക്കും ഭരണത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തക്കുറവിനുമെതിരെ രംഗത്തുണ്ട്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാനുള്ള നീക്കം സമരത്തെ തെരുവിൽനിന്ന് രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ ചായ്‌വുകൾ: തെളിവ് എന്തു പറയുന്നു?
ഈ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ, വിദ്യാർഥി കൂട്ടായ്മകൾ, ഭവനാവകാശ പ്രവർത്തകർ, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ, അഴിമതിവിരുദ്ധ കൂട്ടായ്മകൾ എന്നിവ വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ പങ്കാളികളാണ്. ചില വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയവുമായി ബന്ധമുണ്ടാകാം; ചില പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ വിവിധ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളുള്ളവരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നവയാണ്. എന്നാൽ എല്ലാ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്കും ഒരേ രാഷ്ട്രീയമോ മതപരമോ സാമുദായികമോ ആയ ചായ്‌വുണ്ടെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല.
ഒരു സംഘടന ജനാധിപത്യപരമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് മറവുസംഘടനയാണെന്നോ, ഒരു പ്രതിഷേധത്തിൽ മതപരമായ സംഘടന പങ്കെടുത്തു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം തീവ്രവാദബന്ധമുണ്ടെന്നോ തെളിയില്ല. ഈ യൂറോപ്യൻ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരിശോധിച്ച വിവരങ്ങളിൽ, ഇവയെല്ലാം ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന തീവ്രവാദ സംഘടനയുണ്ടെന്നോ മറവുസംഘടനാ മാതൃക തെളിയിക്കപ്പെട്ടെന്നോ ഉറപ്പിക്കാൻ മതിയായ തെളിവില്ല. അതുപോലെ, അത്തരം ബന്ധം എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും അസാധ്യമാണെന്നും തെളിവില്ലാതെ പ്രഖ്യാപിക്കാനാവില്ല.
ആവശ്യങ്ങൾ അടിയന്തരമാണോ?
ജീവിതച്ചെലവ്, താങ്ങാനാവുന്ന ഭവനം, തൊഴിൽ, വേതനം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യപരിരക്ഷ എന്നിവ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളാണ്. അതിനാൽ അവയ്ക്ക് അടിയന്തര പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നാൽ അക്രമം ഒരു ആവശ്യത്തിനും ന്യായീകരണമാകില്ല; അതുപോലെ അക്രമസംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായെന്ന കാരണത്താൽ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങളെല്ലാം തള്ളിക്കളയാനും കഴിയില്ല.
യൂറോപ്പിലെ പ്രതിഷേധങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള പ്രധാന കാര്യം ഇതാണ്: പൊതുവായ സാമ്പത്തിക അസ്വസ്ഥത പല രാജ്യങ്ങളിലും ഒരേപോലെ പ്രകടമാകുമ്പോഴും, ഓരോ രാജ്യത്തെയും രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്തം, പരിസ്ഥിതി തർക്കം, വിദ്യാഭ്യാസപ്രശ്നം, ഭവനപ്രതിസന്ധി എന്നിവ വ്യത്യസ്തമാണ്. മുദ്രാവാക്യങ്ങൾക്കപ്പുറം കണക്കുകളും സംഘടനകളുടെ യഥാർഥ പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിശോധിക്കുമ്പോഴേ സമരത്തിന്റെ സ്വഭാവം വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാനാകൂ.
Sources
- Eurostat — Consumer price statistics and housing indicators.
- Institut national de la statistique et des études économiques — France economic and social indicators.
- Istituto Nazionale di Statistica — Italy consumer price statistics.
- Instituto Nacional de Estadística — Spain labour and housing statistics.
- European Commission — Albania environmental policy and European Union accession standards.
- Republic Electoral Commission of Serbia — Official election information.
