ന്യൂഡൽഹി  /  2026 / ഒക്ടോബർ 20 

പകൽ ലഭിക്കുന്ന സൗരോർജം രാത്രിയിലും ഉപയോഗിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജ് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ വിപുലീകരിക്കാൻ ഇന്ത്യ. 2035–36ഓടെ ഇത്തരം പദ്ധതികളുടെ ആകെ ശേഷി 105.56 ഗിഗാവാട്ടിലെത്തിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യം. ഒക്ടോബർ 19ന് പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, ഇതിനായി 100.81 ഗിഗാവാട്ടിന്റെ ശേഷിവർധനയാണ് വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത്.

കേന്ദ്ര വൈദ്യുതി മന്ത്രാലയവും കേന്ദ്ര വൈദ്യുതി അതോറിറ്റിയും ചേർന്നാണ് വികസനത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നത്. സൗരോർജവും കാറ്റിൽനിന്നുള്ള വൈദ്യുതിയും എല്ലാസമയത്തും ഒരേ അളവിൽ ലഭിക്കില്ല. അധിക വൈദ്യുതിയുള്ളപ്പോൾ താഴത്തെ ജലാശയത്തിലെ വെള്ളം മുകളിലെ ജലാശയത്തിലേക്ക് പമ്പുചെയ്യും. വൈദ്യുതി ആവശ്യം കൂടുമ്പോൾ ഈ വെള്ളം താഴേക്ക് ഒഴുക്കി ടർബൈനുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കും. വലിയൊരു ജല ബാറ്ററി പോലെയാണ് ഈ സംവിധാനം.

2026 ജൂലൈയിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയുടെ ഫോസിൽ ഇതര സ്രോതസ്സുകളിൽനിന്നുള്ള സ്ഥാപിത വൈദ്യുതോൽപാദന ശേഷി 300 ഗിഗാവാട്ട് കടന്നു. 2025–26 സാമ്പത്തികവർഷം മാത്രം ഏകദേശം 55.29 ഗിഗാവാട്ട് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. 2030ഓടെ 500 ഗിഗാവാട്ടിലെത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. ഈ വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം വൈദ്യുതി സംഭരണ സംവിധാനങ്ങളും വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

അധിക വൈദ്യുതി വെള്ളത്തിലൂടെ സംഭരിക്കാം

പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജ് പദ്ധതികളിൽ വ്യത്യസ്ത ഉയരങ്ങളിലുള്ള രണ്ട് ജലാശയങ്ങളാണ് പ്രധാന ഘടകം. വെള്ളം മുകളിലേക്ക് പമ്പുചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വൈദ്യുതിയുടെ ഊർജമാണ് പിന്നീട് ആവശ്യസമയത്ത് തിരിച്ചെടുക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഇത് പ്രധാനമായും വൈദ്യുതി സംഭരിക്കാനുള്ള സംവിധാനമാണ്.

ബാറ്ററി സംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഹ്രസ്വകാല ആവശ്യങ്ങളോട് വേഗത്തിൽ പ്രതികരിക്കാനാകും. പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജ് പദ്ധതികൾക്ക് വലിയ അളവിലുള്ള ഊർജം കൂടുതൽ സമയം സംഭരിക്കാനാകും. രണ്ടും ചേർന്ന് വൈദ്യുതി ശൃംഖലയിലെ സന്തുലിതാവസ്ഥയും വിശ്വാസ്യതയും മെച്ചപ്പെടുത്തും.

പത്ത് പദ്ധതികൾ പ്രവർത്തനത്തിൽ

2026 ഓഗസ്റ്റിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, രാജ്യത്ത് 25 മെഗാവാട്ടിന് മുകളിൽ സ്ഥാപിത ശേഷിയുള്ള പത്ത് പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജ് പദ്ധതികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയുടെ ആകെ ശേഷി 7.43 ഗിഗാവാട്ടാണ്. മറ്റൊരു 15.87 ഗിഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള പതിനൊന്ന് പദ്ധതികൾ നിർമാണത്തിലോ നടപ്പാക്കൽ ഘട്ടത്തിലോ ആണ്.

കൂടാതെ, 10.40 ഗിഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള എട്ട് പദ്ധതികൾ കേന്ദ്ര വൈദ്യുതി അതോറിറ്റിയുടെ അനുമതിയോ സാങ്കേതിക വിലയിരുത്തലോ നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2031–32ൽ രാജ്യത്തിന് 73.93 ഗിഗാവാട്ട് സംഭരണശേഷി വേണ്ടിവരുമെന്നാണ് അതോറിറ്റിയുടെ കണക്ക്. ഇതിൽ 26.69 ഗിഗാവാട്ട് പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജിലൂടെയും 47.24 ഗിഗാവാട്ട് ബാറ്ററി സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയും ലഭ്യമാക്കാനാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

പശ്ചിമമേഖലയിൽ കൂടുതൽ സാധ്യത

രാജ്യത്താകെ 345.38 ഗിഗാവാട്ട് സാധ്യതയുള്ള 320 പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജ് പദ്ധതികൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. പശ്ചിമമേഖലയിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാധ്യത—129.72 ഗിഗാവാട്ട്. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ 67.36 ഗിഗാവാട്ടും ഗുജറാത്തിൽ 33.36 ഗിഗാവാട്ടുമാണ് കണ്ടെത്തിയ ശേഷി.

ദക്ഷിണമേഖലയിൽ 97.76 ഗിഗാവാട്ടും കിഴക്കൻ മേഖലയിൽ 53.41 ഗിഗാവാട്ടും സാധ്യതയുണ്ട്. വടക്കൻ മേഖലയിൽ 50.32 ഗിഗാവാട്ടും വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിൽ 14.18 ഗിഗാവാട്ടുമാണ് കണക്ക്. ഭൂമിയുടെ ഘടന, ജലലഭ്യത, ഭൂകമ്പസാധ്യത, പരിസ്ഥിതി, വൈദ്യുതി പ്രസരണ സൗകര്യം എന്നിവ പരിശോധിച്ചാണ് ഓരോ പദ്ധതിയുടെയും അനുയോജ്യത തീരുമാനിക്കുക.

അനുമതി വേഗത്തിലാക്കാൻ നടപടികൾ

രണ്ട് ജലാശയങ്ങളും നദിയിലുള്ളത്, ഒരു ജലാശയം മാത്രം നദിയിലുള്ളത്, രണ്ടും സ്ഥിരമായി ഒഴുകുന്ന സ്വാഭാവിക ജലപാതകൾക്ക് പുറത്തുള്ളത് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തരത്തിലാണ് പദ്ധതികൾ. നദികൾക്ക് പുറത്തുള്ള കൂടുതൽ പദ്ധതികൾ കണ്ടെത്താനാണ് ശ്രമം. നിർമാണം വേഗത്തിലാക്കാനും ജലജീവി ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

പദ്ധതികളുടെ വിശദമായ റിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകാനുള്ള സമയപരിധി 90 ദിവസത്തിൽനിന്ന് 50 ദിവസമായി കുറച്ചിട്ടുണ്ട്. 2028 ജൂൺ 30നകം നിർമാണത്തിനായി നൽകുന്ന പദ്ധതികൾക്ക് വാണിജ്യപ്രവർത്തനം തുടങ്ങുന്നതുമുതൽ 25 വർഷത്തേക്ക് അന്തർസംസ്ഥാന പ്രസരണ നിരക്കിൽ പൂർണ ഇളവും ലഭിക്കും. അടിസ്ഥാനസൗകര്യ സഹായം, മത്സരാധിഷ്ഠിത സംഭരണ സംഭരണം വാങ്ങൽ സംവിധാനം, പരിസ്ഥിതി വിലയിരുത്തലിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ഓൺലൈൻ പദ്ധതി നിരീക്ഷണം എന്നിവയും നടപ്പാക്കുന്നു.