ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 15-

റഷ്യ-ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട 51 ഇന്ത്യക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. ഇതിനായി പൊതുഅറിയിപ്പ് പുറത്തിറക്കുന്നത് പരിഗണിക്കണമെന്ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. 2026 ഒക്ടോബർ 14നാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് നിർദേശം നൽകിയത്. റഷ്യൻ സൈന്യത്തിലേക്ക് വഞ്ചനയിലൂടെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട ഇന്ത്യക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങൾ നൽകിയ ഹർജി പരിഗണിക്കുകയായിരുന്നു കോടതി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി ഹാജരായി.

റഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ ചേർന്ന 267 ഇന്ത്യക്കാരിൽ 51 പേർ മരിച്ചെന്നും 77 പേരെക്കുറിച്ച് ഇതുവരെ വിവരമില്ലെന്നും കേന്ദ്രസർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കണമെന്നാണ് കോടതിയുടെ പ്രധാന നിർദേശം. നഷ്ടപരിഹാരത്തിനായി അപേക്ഷിക്കാൻ കുടുംബങ്ങളെ സഹായിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മരിച്ച 51 പേരുടെയും കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാൻ അവകാശം

യുദ്ധത്തിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട 51 ഇന്ത്യക്കാരുടെയും കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിലവിൽ ആറു കുടുംബങ്ങളുടെ നഷ്ടപരിഹാര അപേക്ഷകളാണ് റഷ്യൻ സർക്കാർ പരിഗണിച്ചതെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഇതിൽ അഞ്ചു കുടുംബങ്ങളുടെ അപേക്ഷകൾ പൂർണമായി തീർപ്പാക്കിയെന്നും ഒരു കുടുംബത്തിന് ഭാഗികമായി മാത്രമാണ് നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിച്ചതെന്നും ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി വിശദീകരിച്ചു.

ഈ ആറു കുടുംബങ്ങൾക്ക് റഷ്യൻ സർക്കാർ കൃത്യമായി എത്ര തുക നഷ്ടപരിഹാരമായി നൽകിയെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന പുതിയ തൽസ്ഥിതി റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തോട് കോടതി നിർദേശിച്ചു. എല്ലാ കുടുംബങ്ങൾക്കും നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സുഗമമാക്കണമെന്നും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.

നഷ്ടപരിഹാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കാൻ പൊതുഅറിയിപ്പ് പരിഗണിക്കണം

കൊല്ലപ്പെട്ട ഇന്ത്യക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് സഹായവും നഷ്ടപരിഹാരവും ആവശ്യപ്പെടാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ പൊതുഅറിയിപ്പ് പുറത്തിറക്കുന്നത് പരിഗണിക്കണമെന്നാണ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തോട് സുപ്രീംകോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. നിലവിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഓരോ കുടുംബവുമായും പ്രത്യേകം ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണവും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

എന്നാൽ എല്ലാ കുടുംബങ്ങളിലേക്കും സഹായം എത്തിക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ നടപടികൾ ആവശ്യമാണ്. പൊതുഅറിയിപ്പ് പുറത്തിറക്കുന്നത് പരിഗണിക്കണമെന്ന നിർദേശമാണ് കോടതി നൽകിയിരിക്കുന്നത്. അറിയിപ്പ് പുറത്തിറക്കിയതായി കോടതി റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നില്ല.

കാണാതായ 77 ഇന്ത്യക്കാരെ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം തുടരുന്നു

റഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ ചേർന്ന ഏകദേശം 267 ഇന്ത്യക്കാരിൽ 139 പേർ സൈനിക സേവനത്തിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടതായി കേന്ദ്രസർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. 51 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ശേഷിക്കുന്ന 77 പേരെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടില്ല. ഇവരിൽ ഏഴുപേരെ കാണാതായതായി റഷ്യൻ അധികൃതർ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കാണാതായവരെ കണ്ടെത്താൻ റഷ്യയിലെ ഇന്ത്യൻ എംബസി ശ്രമം തുടരുകയാണെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി. കുടുംബങ്ങൾക്ക് സഹായം നൽകുന്നതിനായി നയതന്ത്ര, കോൺസുലർ തലങ്ങളിൽ ഇടപെടൽ നടത്തുന്നുണ്ടെന്നും റഷ്യൻ അധികൃതർ സഹകരിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

നാലു സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ നിയമസഹായം ഉറപ്പാക്കണം

രാജസ്ഥാൻ, പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ജില്ലാ നിയമസേവന അതോറിറ്റികൾ നേരത്തെ നൽകിയ നിർദേശം നടപ്പാക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെയും ദുരിതബാധിതരുടെയും കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ നിയമസഹായം നൽകണമെന്നതാണ് നിർദേശം.

നഷ്ടപരിഹാര അപേക്ഷകൾ സമർപ്പിക്കൽ, മൃതദേഹങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള ഡിഎൻഎ പരിശോധന, ആവശ്യമായ നിയമപരവും ഭരണപരവുമായ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് നിയമസഹായം ലഭ്യമാക്കണം. റഷ്യയിൽനിന്ന് നഷ്ടപരിഹാരം നേടുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ഡിഎൻഎ പരിശോധനയിലെ കാലതാമസവും മൃതദേഹങ്ങൾ നാട്ടിലെത്തിക്കുന്നതിലെ തടസ്സങ്ങളും കോടതി പരിഗണിച്ചു.

ജോലി വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് റഷ്യൻ സൈന്യത്തിലേക്ക് അയച്ചതായി പരാതി

2024-25 കാലഘട്ടത്തിൽ രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന, പഞ്ചാബ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഇരുനൂറിലധികം ഇന്ത്യക്കാരാണ് വിവിധ ജോലികൾക്കായി റഷ്യയിലേക്ക് പോയതെന്ന് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. ഹോട്ടൽ മേഖലയിലടക്കം ജോലി ലഭിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണ് ഇവരിൽ പലരും വിദേശത്തേക്ക് പോയത്.

എന്നാൽ ട്രാവൽ ഏജന്റുമാർ വഞ്ചിച്ചെന്നും റഷ്യയിലെത്തിയപ്പോൾ പാസ്പോർട്ടുകളും മറ്റ് രേഖകളും പിടിച്ചെടുത്തെന്നും ഹർജിക്കാർ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന് ഇവരെ റഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ ചേർത്ത് യുദ്ധമേഖലയിലേക്ക് അയച്ചെന്നാണ് പരാതി. നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായും പരിശോധനകൾക്കുശേഷം ചിലരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെത്തിച്ചതായും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

വ്യാജ ജോലി വാഗ്ദാനം നൽകിയ ഏജന്റുമാർക്കെതിരെ നടപടിയും ആവശ്യപ്പെട്ടു

ഇന്ത്യക്കാരെ തെറ്റായ ജോലി വാഗ്ദാനങ്ങൾ നൽകി റഷ്യൻ സൈന്യത്തിലേക്ക് റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന ഏജന്റുമാർക്കെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ നാട്ടിലെത്തിക്കുക, കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ലഭ്യമാക്കുക, സഹായനടപടികൾ ഏകോപിപ്പിക്കുക എന്നിവയും ഹർജിയിലെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങളാണ്.

2026 ജൂലൈ 31ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഒരു നോഡൽ ഓഫീസറെ നിയമിക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ചിരുന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെയും കാണാതായവരുടെയും പരിക്കേറ്റവരുടെയും കുടുംബങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതിനാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ നിയമിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത്. മൃതദേഹങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ഡിഎൻഎ പരിശോധന ഏകോപിപ്പിക്കണമെന്നും അന്ന് നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

റഷ്യയിൽ തടവിലുള്ള ഇന്ത്യക്കാരനെ നാട്ടിലേക്ക് മാറ്റുന്ന കാര്യവും പരിഗണിച്ചു

റഷ്യയിൽ പീഡനക്കേസിൽ എട്ടുവർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുന്ന സിക്കന്ദർ സിങ്ങിന്റെ വിഷയവും സുപ്രീംകോടതി പരിശോധിച്ചു. ശേഷിക്കുന്ന ശിക്ഷ ഇന്ത്യയിലെ ജയിലിൽ അനുഭവിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ മാറ്റുന്നതിനുള്ള സാധ്യത വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം പരിശോധിക്കണമെന്ന ആവശ്യം കോടതിയിൽ ഉയർന്നു.

എന്നാൽ ഇതിനായി റഷ്യയിലെ അപ്പീൽ കോടതിയിൽ ശിക്ഷയ്ക്കെതിരെ നൽകിയ അപ്പീൽ സിക്കന്ദർ സിങ് പിൻവലിക്കേണ്ടിവരുമെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹാജരായ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി അറിയിച്ചു. തടവുകാരനെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് മാറ്റാൻ കോടതി ഉത്തരവിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ആറു കുടുംബങ്ങൾക്ക് നൽകിയ നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്റെ കണക്ക് കേന്ദ്രം സമർപ്പിക്കണം

2026 ഒക്ടോബർ 14ലെ നടപടിയോടെ റഷ്യയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഇന്ത്യക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാര നടപടികളിൽ കൂടുതൽ വ്യക്തത വരുത്താൻ സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ആറു കുടുംബങ്ങൾക്ക് നൽകിയ തുകയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയ പുതിയ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കണം. മറ്റ് കുടുംബങ്ങൾക്ക് അപേക്ഷിക്കാൻ പൊതുഅറിയിപ്പ് നൽകുന്നതും പരിഗണിക്കണം.

അതേസമയം, എല്ലാ കുടുംബങ്ങൾക്കും നിശ്ചിത തുക നഷ്ടപരിഹാരമായി നൽകണമെന്ന അന്തിമ ഉത്തരവോ അതിനുള്ള സമയപരിധിയോ ഈ നടപടിയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. പുതിയ തൽസ്ഥിതി റിപ്പോർട്ടിലൂടെ നഷ്ടപരിഹാര വിതരണത്തിന്റെ പുരോഗതി കോടതിക്ക് പരിശോധിക്കാനാകും. അടുത്ത വാദം കേൾക്കുന്ന തീയതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

വിദേശത്ത് ദുരിതത്തിലായ ഇന്ത്യക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നിയമസഹായം കൂടുതൽ പ്രധാനമാകുന്നു

വിദേശത്ത് യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഇന്ത്യക്കാരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവസരം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. സൗജന്യ നിയമസഹായം, ഡിഎൻഎ പരിശോധന, മൃതദേഹങ്ങൾ നാട്ടിലെത്തിക്കൽ, വിദേശ സർക്കാരുമായുള്ള ഏകോപനം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് കോടതി നിർദേശങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

നിയമപരമായി നഷ്ടപരിഹാര അപേക്ഷകൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള സഹായവും ഭരണപരമായി വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഇടപെടലും കുടുംബങ്ങൾക്ക് പ്രധാനമാണ്. സാമൂഹികമായി, വിദേശത്ത് ദുരിതത്തിലായവരുടെ ആശ്രിതർക്ക് സഹായം ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് ഈ നടപടികൾ വഴിയൊരുക്കാം. എന്നാൽ ഈ ഉത്തരവ് എല്ലാ വിദേശ യുദ്ധമരണങ്ങൾക്കും ബാധകമായ പുതിയ പൊതുനിയമം സ്ഥാപിച്ചതായി വിലയിരുത്താനാവില്ല. നിലവിലെ ഹർജിയിലെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് സഹായം ലഭ്യമാക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശങ്ങളാണ് കോടതി നൽകിയിരിക്കുന്നത്.