ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 9-

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാർ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരായ സുഖ്ബീർ സിങ് സന്ധു, വിവേക് ജോഷി എന്നിവരുടെ നിയമനം നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് ആരോപിച്ച് സുപ്രീംകോടതിയിൽ ഹർജി. 2023ലെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ആരോപണം. സൂരി പായല സമർപ്പിച്ച ഹർജിയുടെ വിവരങ്ങളാണ് 2026 ഒക്ടോബർ എട്ടിന് പുറത്തുവന്നത്. കേന്ദ്രസർക്കാരാണ് കേസിലെ പ്രധാന എതിർകക്ഷി. അഭിഭാഷകൻ അനിൽ കുമാർ മുഖേനയാണ് ഹർജി സമർപ്പിച്ചത്. ഹർജിയിൽ സുപ്രീംകോടതി വിധി പ്രസ്താവിച്ചിട്ടില്ല. കേസ് പരിഗണിക്കുന്ന ബെഞ്ചിലെ ജഡ്ജിമാരുടെ പേരോ വാദം കേൾക്കുന്ന തീയതിയോ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

2024ലെയും 2025ലെയും നിയമനങ്ങൾ റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യം

2024 മാർച്ച് 14ന് ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെയും സുഖ്ബീർ സിങ് സന്ധുവിനെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരായി നിയമിച്ച വിജ്ഞാപനങ്ങളാണ് ഹർജിയിൽ ആദ്യം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്. 2025 ഫെബ്രുവരി 17ന് ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായും വിവേക് ജോഷിയെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായും നിയമിച്ച വിജ്ഞാപനവും ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഗ്യാനേഷ് കുമാർ 2025 ഫെബ്രുവരി 19നാണ് മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായി ചുമതലയേറ്റത്. ഈ നിയമനങ്ങളിലെ നടപടിക്രമങ്ങൾ നിയമത്തിലെ അഞ്ച്, ആറ്, എട്ട് വകുപ്പുകൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ വാദം.

രണ്ട് ഒഴിവുകളിലേക്ക് പത്ത് പേരുകൾ വേണമെന്നിരിക്കെ ശുപാർശ ചെയ്തത് ആറുപേരെ

2023ലെ നിയമത്തിലെ ആറാം വകുപ്പ് പ്രകാരം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ ഓരോ ഒഴിവിലേക്കും അഞ്ച് പേരുകൾ ഉൾപ്പെട്ട പട്ടിക തയ്യാറാക്കണമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. 2024 മാർച്ചിൽ രണ്ട് ഒഴിവുകൾ ഉണ്ടായതിനാൽ പത്ത് പേരുടെ പട്ടിക ആവശ്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഉദ്യോഗാർഥികളെ കണ്ടെത്താനുള്ള സമിതി ആറുപേരുടെ പേരുകൾ മാത്രമാണ് ശുപാർശ ചെയ്തത്.

2024 മാർച്ച് 22ലെ സുപ്രീംകോടതി ഉത്തരവിൽ രണ്ട് ഒഴിവുകളിലേക്ക് പത്ത് പേരുടെ പട്ടിക വേണമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നതായും ഹർജിയിൽ പറയുന്നു. നിയമന നടപടികൾ തിടുക്കത്തിൽ നടത്തിയതിനെക്കുറിച്ച് അന്ന് കോടതി ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് ഉദ്യോഗാർഥികളുടെ മുഴുവൻ വിവരങ്ങളും മുൻകൂട്ടി നൽകണമെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.

പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന് ഇരുനൂറിലധികം പേരുടെ പട്ടിക നൽകിയതിലും സംശയം

2024 മാർച്ച് 13ന് നിയമവകുപ്പ് സെക്രട്ടറി ഇരുനൂറിലധികം പേരുടെ പട്ടിക പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന് കൈമാറിയതായി ഹർജിയിൽ പറയുന്നു. എന്നാൽ അപ്പോൾ ഉദ്യോഗാർഥികളെ കണ്ടെത്താനുള്ള സമിതി അന്തിമ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയിരുന്നില്ല.

2024 മാർച്ച് 14നാണ് സമിതി ആറുപേരുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത്. അതേ ദിവസം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെയും സുഖ്ബീർ സിങ് സന്ധുവിനെയും തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള പരിശോധനയും സുതാര്യമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നടന്നിട്ടുണ്ടോയെന്നാണ് ഹർജിക്കാരൻ ചോദിക്കുന്നത്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിൽ മുൻപരിചയമുണ്ടെന്നതിന് രേഖകളില്ലെന്ന് ആരോപണം

2023ലെ നിയമത്തിലെ അഞ്ചാം വകുപ്പ് പ്രകാരം കേന്ദ്രസർക്കാർ സെക്രട്ടറി പദവിയിലോ അതിന് തുല്യമായ പദവിയിലോ പ്രവർത്തിച്ചവരായിരിക്കണം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ നടത്തിപ്പിലും നിയന്ത്രണത്തിലും അറിവും പരിചയവും സത്യസന്ധതയും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നും നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.

ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ ഔദ്യോഗിക സേവനരേഖയിൽ 26 നിയമനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട ചുമതലകളൊന്നും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്നാണ് ഹർജിയിലെ ആരോപണം. എറണാകുളം ജില്ലാ കളക്ടറായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ആ ചുമതല ഭൂവരുമാന ഭരണത്തിന്റെയും ജില്ലാ ഭരണത്തിന്റെയും വിഭാഗത്തിലാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

സുഖ്ബീർ സിങ് സന്ധു ഉത്തരാഖണ്ഡ് ചീഫ് സെക്രട്ടറി, ദേശീയപാത അതോറിറ്റി ചെയർമാൻ തുടങ്ങിയ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവേക് ജോഷി ഹരിയാന ചീഫ് സെക്രട്ടറി, രജിസ്ട്രാർ ജനറൽ, സെൻസസ് കമ്മീഷണർ തുടങ്ങിയ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവരുടെ ലഭ്യമായ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക ചുമതലകൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ലെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ വാദം.

അതേസമയം, പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമല്ലാത്ത രേഖകളിൽ ഇത്തരം ചുമതലകൾ സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെന്നും അവ കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെയും കൈവശമാണെന്നും ഹർജിക്കാരൻ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ നിയമനത്തിനും പുതിയ പരിശോധന വേണമെന്ന് ഹർജി

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരാളെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായി നിയമിക്കുമ്പോഴും നിയമത്തിലെ നടപടിക്രമങ്ങൾ പുതുതായി പാലിക്കണമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ നിലപാട്.

2025 ഫെബ്രുവരി 17ന് ചേർന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനക്കയറ്റത്തോടെ ഒഴിവുവന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനത്തേക്ക് വിവേക് ജോഷിയെയും തിരഞ്ഞെടുത്തു.

ഈ രണ്ട് നിയമനങ്ങൾക്കും പ്രത്യേകം ഉദ്യോഗാർഥിപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയിരുന്നോയെന്നും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടിക്രമങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നോയെന്നും ഹർജിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. നിയമത്തിലെ എട്ടാം വകുപ്പ് ആവശ്യപ്പെടുന്ന സുതാര്യത പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്നതും പ്രധാന വിഷയമാണ്.

നിയമനരേഖകൾ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കണം; രേഖകൾ സംരക്ഷിക്കാനും ആവശ്യം

2024ലെയും 2025ലെയും നിയമനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗാർഥികളെ കണ്ടെത്താനുള്ള സമിതിയുടെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയുടെയും യഥാർഥ രേഖകൾ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കണമെന്നാണ് ആവശ്യം.

2026 സെപ്റ്റംബർ 27നും ഒക്ടോബർ രണ്ടിനും വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം അപേക്ഷകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയിൽ തീരുമാനമായിട്ടില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ പറയുന്നു.

കേസ് തീർപ്പാകുന്നതുവരെ രേഖകൾ സംരക്ഷിക്കണമെന്നും ഭാവിയിലെ നിയമനങ്ങളിൽ ഉദ്യോഗാർഥികളെ കണ്ടെത്താനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി വെളിപ്പെടുത്തണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ഒഴിവിനും അഞ്ച് പേരുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുക, തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക, സമിതിയുടെ നടപടിക്രമങ്ങൾ നിയമനത്തിന് മുമ്പ് നിശ്ചയിക്കുക തുടങ്ങിയ ഇടക്കാല നിർദേശങ്ങളും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

നിയമപരമായ അധികാരം തെളിയിക്കണം; ഇല്ലെങ്കിൽ സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞതായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന് ആവശ്യം

ഭരണഘടനയുടെ 32-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിൽ, മൂന്ന് കമ്മീഷണർമാരും ഏത് നിയമപരമായ അധികാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പദവികളിൽ തുടരുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കാൻ നിർദേശിക്കുന്ന ക്വോ വാറന്റോ റിട്ട് പുറപ്പെടുവിക്കണമെന്നാണ് പ്രധാന ആവശ്യം.

നിയമനങ്ങൾക്ക് നിയമപരമായ സാധുതയില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തിയാൽ ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞതായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ നിയമനങ്ങൾ അസാധുവാണെന്നോ കമ്മീഷണർമാർ സ്ഥാനമൊഴിയണമെന്നോ സുപ്രീംകോടതി ഇതുവരെ ഉത്തരവിട്ടിട്ടില്ല. ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യങ്ങളും ആരോപണങ്ങളും മാത്രമാണ് ഇപ്പോൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.

മൂന്ന് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനത്തിന്റെ സാധുതയിൽ സുപ്രീംകോടതി തീരുമാനം നിർണായകമാകും

ഗ്യാനേഷ് കുമാർ, സുഖ്ബീർ സിങ് സന്ധു, വിവേക് ജോഷി എന്നിവരുടെ നിയമനങ്ങൾ നിയമപ്രകാരമാണോ എന്നതാണ് കേസിലെ കേന്ദ്രവിഷയം. നിയമത്തിലെ ആറാം വകുപ്പ് ഓരോ ഒഴിവിനും അഞ്ച് പേരുടെ പട്ടിക നിർബന്ധമാക്കുന്നുണ്ടോ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി നടപടിക്രമങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിക്കണമോ, മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ നിയമനത്തിനും പുതിയ പരിശോധന ആവശ്യമാണോ തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് കോടതി പരിശോധിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

കേസിൽ അന്തിമ ഉത്തരവോ ഇടക്കാല ആശ്വാസമോ അനുവദിച്ചതായി ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നില്ല. അതിനാൽ നിലവിലുള്ള നിയമനങ്ങളുടെ സാധുതയിൽ കോടതി ഇടപെട്ടതായി പറയാനാവില്ല.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ നിയമനരീതിയിൽ രാജ്യവ്യാപക പ്രത്യാഘാതമുണ്ടാക്കാവുന്ന നിയമപ്രശ്നങ്ങൾ

ഈ ഹർജി ഉയർത്തുന്നത് മൂന്ന് വ്യക്തികളുടെ നിയമനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം മാത്രമല്ല. രാജ്യത്തെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട നിയമപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച ചോദ്യങ്ങൾ കൂടിയാണ്.

നിയമപരമായി നോക്കുമ്പോൾ, നിയമനത്തിലെ യോഗ്യതയും നടപടിക്രമങ്ങളും കോടതിയുടെ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകുമോ എന്നതാണ് വിഷയം. സാമൂഹികതലത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ നിയമനങ്ങളിലെ സുതാര്യതയും പൊതുജനവിശ്വാസവും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭരണഘടനയുടെ 324-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ സംരക്ഷണവും ക്വോ വാറന്റോ റിട്ട് അനുവദിക്കാനുള്ള കോടതിയുടെ അധികാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പ്രധാനമാണ്.

സുപ്രീംകോടതി ഈ ചോദ്യങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ നിയമവ്യാഖ്യാനം നൽകിയാൽ ഭാവിയിലെ നിയമന നടപടികൾക്ക് രാജ്യവ്യാപകമായി പ്രസക്തിയുള്ള മാർഗനിർദേശമാകാം. എന്നാൽ അത്തരമൊരു നിയമമാനദണ്ഡം കോടതി ഇതുവരെ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.