8 ഒക്ടോബർ 2026
1933 ഏപ്രിൽ ഒന്നിന് കറാച്ചിയിലെ ഡ്രിഗ് റോഡിൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ സംഘത്തിന് നാലു വെസ്റ്റ്‌ലാൻഡ് വാപിറ്റി വിമാനങ്ങളായിരുന്നു കൈവശം. ആറു പരിശീലനം നേടിയ ഓഫീസർമാരും 19 ‘ഹവായി ശിപായിമാരും’. രണ്ടു നിര ചിറകുകളുള്ള ആ വിമാനങ്ങളിൽനിന്ന് റഫാലിലേക്കും ആകാശത്തുവെച്ച് ഇന്ധനം നിറയ്ക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളിലേക്കുമുള്ള യാത്രയാണ് ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ചരിത്രം.
ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ ചെറിയ തുടക്കം
1932 ഒക്ടോബർ എട്ടിനാണ് ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേന രൂപീകരിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനുകീഴിൽ കരസേനയെ സഹായിക്കാനുള്ള ചെറിയ വ്യോമവിഭാഗമായിരുന്നു തുടക്കം. ആദ്യ ഓഫീസർമാർക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് റോയൽ എയർ ഫോഴ്‌സിന്റെ പരിശീലനമാണ് ലഭിച്ചത്. നിരീക്ഷണവും കരസേനയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകലുമായിരുന്നു വാപിറ്റികളുടെ പ്രധാന ജോലി.
രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം തുടങ്ങുമ്പോഴും ഒരു സ്ക്വാഡ്രൺ മാത്രമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്; 16 ഓഫീസർമാരും 662 മറ്റു സേനാംഗങ്ങളും. യുദ്ധകാലത്ത് പരിശീലനവും വിമാനങ്ങളും വർധിച്ചു. 1941-ൽ വിവിധ ഫ്ലയിങ് ക്ലബ്ബുകളിൽ 364 കേഡറ്റുകൾക്ക് ടൈഗർ മോത്ത് വിമാനങ്ങളിൽ പ്രാഥമിക പരിശീലനം നൽകി. 1946-ഓടെ ആകെ അംഗബലം 28,500 ആയി. സ്വാതന്ത്ര്യവും വിഭജനവും വീണ്ടും വലിയ പുനഃസംഘടന ആവശ്യപ്പെടുത്തി.
ഇന്ന് വിമാനങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള ശക്തി
റഫാൽ, സുഖോയ്-30 എംകെഐ, മിറാഷ്-2000, മിഗ്-29, ജാഗ്വാർ, തേജസ് എന്നിവയാണ് യുദ്ധവിമാനശേഷിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. സി-17, സി-130ജെ, സി-295 പോലുള്ളവ സൈനികരെയും സാമഗ്രികളെയും ദൂരദേശങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നു. ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ആക്രമണം, രക്ഷാപ്രവർത്തനം, മലനിരകളിലെ വിതരണം എന്നിവയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്നു.
റഡാറുകൾ, ആകാശനിരീക്ഷണ വിമാനങ്ങൾ, ഇന്ധനം നിറയ്ക്കുന്ന വിമാനങ്ങൾ, ഡ്രോണുകൾ, വ്യോമപ്രതിരോധ മിസൈലുകൾ, ഗരുഡ് കമാൻഡോകൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് ഈ ശക്തി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഐഎസിസിഎസ് എന്ന നിയന്ത്രണസംവിധാനം വിവിധ പ്രതിരോധഘടകങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 2026-ലെ വായുശക്തി അഭ്യാസത്തിൽ 130-ലധികം വിമാനങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു.
2026–27-ലെ പിആർഎസ് പ്രതിരോധവിശകലനം ഉദ്ധരിക്കുന്ന 2024 ഒക്ടോബറിലെ കണക്കിൽ 11,916 ഓഫീസർമാരും 1,39,876 എയർമെനും—ആകെ 1,51,792 പേർ. ഇത് അന്നത്തെ അംഗബലമാണ്; 2026-ലെ തത്സമയ കണക്കല്ല. പൈലറ്റുകൾക്കൊപ്പം സാങ്കേതികവിദഗ്ധരും നിയന്ത്രണ–വിതരണ വിഭാഗങ്ങളും ഈ സേനയെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നു.
യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റിയ പറക്കലുകൾ
1947-ൽ ശ്രീനഗറിലേക്ക് ഡക്കോട്ട വിമാനങ്ങളിൽ സൈനികരെ എത്തിച്ചത് കശ്മീരിന്റെ പ്രതിരോധത്തിന് നിർണായകമായി. 1965-ൽ ചെറിയ ഗ്നാറ്റ് യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ പാകിസ്താന്റെ സേബറുകളെ നേരിട്ടു.
1971-ൽ കരസേനയുമായി ചേർന്നുള്ള വ്യോമപ്രവർത്തനങ്ങൾ ചരിത്രം മാറ്റി. മേഘ്നയിലെ പാലങ്ങൾ തകർന്നപ്പോൾ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ സൈനികരെ നദിക്കപ്പുറം എത്തിച്ചു. ടംഗൈലിലെ പാരച്യൂട്ട് ഇറക്കവും ധാക്കയിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റത്തിന് സഹായമായി.
അതേ യുദ്ധത്തിൽ, ഡിസംബർ 14-ന് ശ്രീനഗർ ആക്രമിക്കാനെത്തിയ ആറു പാകിസ്താനി സേബറുകളെ ഫ്ലയിങ് ഓഫീസർ നിർമൽ ജിത് സിങ് സെഖോൺ തന്റെ ഗ്നാറ്റിൽ നേരിട്ടു. ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന് മരണാനന്തരമായി പരംവീർ ചക്ര ലഭിച്ചു.
1999-ലെ കാർഗിലിൽ ‘ഓപ്പറേഷൻ സഫേദ് സാഗർ’ ഉയർന്ന മലനിരകളിലെ ശത്രുസ്ഥാനങ്ങളെ ആക്രമിച്ചു. മിറാഷ് വിമാനങ്ങളുടെ കൃത്യതയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ കരസേനയുടെ മുന്നേറ്റത്തിന് പിന്തുണയായി. 2025-ലെ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിലും കൃത്യതയുള്ള ആക്രമണവും സംയോജിത വ്യോമപ്രതിരോധവും പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചതായി സർക്കാർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
വെടിയൊച്ചയില്ലാത്തിടത്തും ജീവൻ പണയംവെക്കുന്നവർ
വ്യോമസേനയുടെ ധൈര്യം യുദ്ധഭൂമിയിൽ മാത്രം കാണാനാവില്ല. പ്രളയത്തിൽ വീടിന്റെ മുകളിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കും ഭൂകമ്പത്തിൽ വഴിയറ്റവർക്കും ആശുപത്രിയിൽ ഓക്സിജൻ കാത്തിരിക്കുന്നവർക്കും ആകാശത്തുനിന്നെത്തുന്ന വിമാനം ജീവന്റെ പ്രതീക്ഷയാണ്.
ഉത്തരാഖണ്ഡ്: രക്ഷാദൗത്യത്തിനിടെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ
2013-ലെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ദുരന്തത്തിൽ വിങ് കമാൻഡർ ഡാരിൽ കാസ്റ്റലിനോയും സംഘവും നടത്തിയ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ത്യാഗത്തിന്റെ വലിയ ഉദാഹരണമാണ്. ഇടുങ്ങിയ മലഞ്ചെരിവുകളും താഴ്ന്ന മേഘങ്ങളും മോശം കാലാവസ്ഥയും നേരിട്ട് അവർ 22-ലധികം ദുഷ്കര ദൗത്യങ്ങളിലൂടെ 190-ലധികം തീർഥാടകരെ രക്ഷിച്ചു. ജൂൺ 25-ന് മൂന്നു പറക്കലുകളിലായി 80 പേരെ രക്ഷപ്പെടുത്തിയശേഷം, മടക്കയാത്രയിൽ അവരുടെ ഹെലികോപ്റ്റർ അപകടത്തിൽപ്പെട്ടു.
വിമാനത്തിലുണ്ടായിരുന്ന 20 പേർ മരിച്ചു; അഞ്ചുപേർ വ്യോമസേനാംഗങ്ങളും മറ്റുള്ളവർ എൻഡിആർഎഫ്–ഐടിബിപി അംഗങ്ങളുമായിരുന്നു. കാസ്റ്റലിനോയ്ക്ക് മരണാനന്തര കീർത്തിചക്രയും സഹപൈലറ്റ് കെ. പ്രവീണിന് ശൗര്യചക്രയും ലഭിച്ചു. സ്വന്തം സഹപ്രവർത്തകരെ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും വ്യോമസേന രക്ഷാപ്രവർത്തനം തുടർന്നു.
കേരളപ്രളയം: വെള്ളത്തിനുമുകളിൽ ജീവന്റെ കൈത്താങ്ങ്
2018-ലെ കേരളപ്രളയത്തിൽ റോഡുകൾ മുങ്ങുകയും ജനങ്ങൾ ഒറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ വ്യോമസേനയുടെ വിമാനങ്ങളും ഹെലികോപ്റ്ററുകളും രക്ഷാദൗത്യത്തിനിറങ്ങി. ഹെലികോപ്റ്ററിൽനിന്ന് കേബിളിലൂടെ ആളുകളെ ഉയർത്തിയെടുക്കുന്ന ‘വിഞ്ചിങ്’ വഴി 584 പേരെ രക്ഷപ്പെടുത്തിയതായി പ്രതിരോധമന്ത്രാലയം പാർലമെന്റിൽ അറിയിച്ചു.
634 ഹെലികോപ്റ്റർ ദൗത്യങ്ങളും 517 വിമാനദൗത്യങ്ങളും നടത്തി. വിമാനങ്ങൾ 3,787 പേരെയും 1,350 ടൺ സാമഗ്രികളെയും കൊണ്ടുപോയി; ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ 247 ടൺ സാമഗ്രികളും എത്തിച്ചു. ഭക്ഷണവും മരുന്നും രക്ഷാസംഘങ്ങളും ആവശ്യസ്ഥലത്തെത്തിച്ച ഈ പ്രവർത്തനം, വലിയ ദുരന്തത്തിൽ വ്യോമസേനയ്ക്ക് എത്ര വേഗത്തിൽ സഹായമെത്തിക്കാനാകുമെന്ന് കാണിച്ചു.
നേപ്പാൾ: നാലുമണിക്കൂറിനകം പ്രതികരണം
2015 ഏപ്രിൽ 25-ലെ നേപ്പാൾ ഭൂകമ്പത്തിനു പിന്നാലെ നാലുമണിക്കൂറിനകം വ്യോമസേന വിമാനങ്ങൾ വിന്യസിച്ചു. ആദ്യ പ്രതികരണത്തിൽ 295 എൻഡിആർഎഫ് അംഗങ്ങളെയും 46.5 ടൺ സാമഗ്രികളെയും അഞ്ചു തിരച്ചിൽനായകളെയും എത്തിച്ചു.
‘ഓപ്പറേഷൻ മൈത്രി’യിൽ വ്യോമസേനയും കരസേനയും ചേർന്ന് 2,223 പറക്കൽദൗത്യങ്ങൾ നടത്തി; ഏകദേശം 11,200 പേരെ സുരക്ഷിതസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റി. ഇവ സംയുക്ത പ്രവർത്തനത്തിന്റെ കണക്കുകളാണ്. മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന്റെ ദുരിതത്തിലും ഇന്ത്യയുടെ വ്യോമശേഷി മനുഷ്യജീവന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഉപയോഗപ്പെട്ടു.
കോവിഡ്: ശ്വാസത്തിനായി പറന്ന വിമാനങ്ങൾ
2021-ലെ കോവിഡ് രണ്ടാംതരംഗത്തിൽ ഓക്സിജൻ ലഭ്യമാക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലും വ്യോമസേന നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. വലിയ ഒഴിഞ്ഞ ഓക്സിജൻ ടാങ്കറുകൾ നിറയ്ക്കുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് വിമാനങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോയി ഗതാഗതസമയം കുറച്ചു. വിദേശത്തുനിന്നും ഓക്സിജൻ കണ്ടെയ്‌നറുകളും ആശുപത്രികൾക്കാവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങളും എത്തിച്ചു. ഇവിടെ മികവ് പ്രകടമായത് വേഗത്തിലും കൃത്യമായ ചരക്കുനീക്കത്തിലും തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനത്തിലുമാണ്.
ഇരുട്ടിലും മുടങ്ങാത്ത രക്ഷാദൗത്യം
2023-ലെ സുഡാൻ സംഘർഷത്തിനിടെ ‘ഓപ്പറേഷൻ കാവേരി’യുടെ ഭാഗമായി വാദി സെയ്ദ്നയിലെ ചെറിയ വിമാനത്താവളത്തിൽ രാത്രിയിൽ ഇറങ്ങി 121 ഇന്ത്യക്കാരെ രക്ഷപ്പെടുത്തി. ഗരുഡ് കമാൻഡോകളുടെ പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ ഈ ഒഴിപ്പിക്കൽ, അപകടമേഖലയിൽനിന്ന് മനുഷ്യരെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാനുള്ള സേനയുടെ കഴിവ് തെളിയിച്ചു.
മലനിരകളിലെ പറക്കൽ, പ്രളയത്തിലെ രക്ഷാപ്രവർത്തനം, അടിയന്തര ചരക്കുനീക്കം, വിദേശ ഒഴിപ്പിക്കൽ—ഓരോന്നിനും വ്യത്യസ്ത പരിശീലനവും തീരുമാനശേഷിയും വേണം. വിമാനത്തിന്റെ കരുത്തിനൊപ്പം പൈലറ്റിന്റെയും സാങ്കേതികസംഘത്തിന്റെയും രക്ഷാപ്രവർത്തകരുടെയും കൂട്ടായ മികവാണ് ഈ ദൗത്യങ്ങളെ വിജയിപ്പിക്കുന്നത്.
ലോകശക്തികളോടൊപ്പം എവിടെ?
ഫ്ലൈറ്റ്‌ഗ്ലോബലിന്റെ World Air Forces 2026 പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ സേനാവിഭാഗങ്ങളും ചേർന്നുള്ള സൈനിക വിമാനശേഖരം 2,183; എണ്ണത്തിൽ ലോകത്ത് നാലാമത്. പാകിസ്താൻ, ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണകൊറിയ, ഫ്രാൻസ് എന്നിവയെക്കാൾ ഈ മൊത്തം വലുതാണ്. എന്നാൽ വിമാനങ്ങളുടെ എണ്ണം മാത്രം യുദ്ധമികവിന്റെ റാങ്കല്ല.
ഫ്രാൻസിനെപ്പോലെ റഫാൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്ക് ആധുനിക കൃത്യതാ ആക്രമണശേഷിയുണ്ട്. എന്നാൽ അമേരിക്കയുടെ ആഗോള വിന്യാസവും സ്റ്റെൽത്ത് ശേഷിയും, ചൈനയുടെ വലിയ വിമാനശേഖരവും അഞ്ചാംതലമുറ വിമാനങ്ങളും ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളികളാണ്. റഷ്യയ്ക്കും വലിയ വിമാനശേഖരവും ദീർഘദൂര ബോംബർ ശേഷിയുമുണ്ട്. ഇവരോട് ഇന്ത്യ എല്ലാ മേഖലകളിലും തുല്യമാണെന്ന വിലയിരുത്തലിന് അടിസ്ഥാനമില്ല.
ഇന്ത്യയുടെ ശക്തി പരിചയസമ്പന്നമായ സംഘം, വൈവിധ്യമാർന്ന ദൗത്യശേഷി, മലനിരകളിലെ പ്രവർത്തനാനുഭവം എന്നിവയാണ്. ദൗർബല്യം യുദ്ധവിമാനങ്ങളുടെ കുറവും പുതിയവ എത്തുന്നതിലെ താമസവും. 2026 ഒക്ടോബറിലെ വ്യോമസേനാമേധാവിയുടെ വിശദീകരണപ്രകാരം ഏകദേശം 42 അംഗീകൃത സ്ക്വാഡ്രണുകൾക്കുപകരം 29 മാത്രമാണുള്ളത്. അഞ്ചാംതലമുറ എഎംസിഎ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ്.
Source
- PIB: The Story of the Indian Air Force: A Journey Through Time
- PRS Legislative Research: Demand for Grants 2026–27 Analysis: Defence
- Ministry of Defence: Exercise Vayushakti-26
- National War Memorial: 1971 War — Tangail Airdrop and Meghna Heli Bridge
- Employment News, Government of India: Gallantry Accounts — Nirmal Jit Singh Sekhon
- Ministry of Defence: Gallantry Awards for Operation Rahat
- Ministry of Defence: Year End Review 2023 — Operation Kaveri
- FlightGlobal / Cirium: World Air Forces 2026
- SP’s Aviation: IAF Chief’s Air Force Day Press Conference, October 2026
- Ministry of Defence: AMCA Development and Flight Testing Centre
- U.S. Air Force: F-35A Lightning II — Fact Sheet
- PIB: Operation Sindoor and Integrated Air Defence
