ഇന്ത്യ മുഴുവൻ അറിയുന്ന മുഖം. നിറഞ്ഞ തിയേറ്ററുകൾ. നിർമ്മാതാക്കൾ കാത്തുനിൽക്കുന്ന സൂപ്പർതാരം. ഇതെല്ലാമുണ്ടായിട്ടും ഒരുദിവസം കടം കൊടുത്തവർ വീട്ടുവാതിൽക്കൽ എത്തുന്ന അവസ്ഥ അമിതാഭ് ബച്ചനുണ്ടായി. സിനിമയിലെ പരാജയത്തെക്കാൾ വലിയൊരു തിരിച്ചടിയായിരുന്നു അത്. സ്വന്തം പേരിൽ തുടങ്ങിയ കമ്പനി തകർന്നപ്പോൾ പ്രശസ്തി മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് കടം വീട്ടാനാവില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമ്പത്ത് 4,000 കോടി രൂപയായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അത് ഹുരൂൺ സമ്പന്നപട്ടികയെ ഉദ്ധരിച്ചുള്ള ഒരു മതിപ്പുകണക്കാണ്; ബാങ്കിൽ കിടക്കുന്ന പണമോ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിച്ച വ്യക്തിഗത ഓഡിറ്റ് കണക്കോ അല്ല. ആ വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കിക്കൊണ്ടുവേണം ബച്ചന്റെ വീഴ്ചയും തിരിച്ചുവരവും വായിക്കാൻ.
പരാജയങ്ങളിൽനിന്ന് സൂപ്പർതാരത്തിലേക്ക്
1942 ഒക്ടോബർ 11ന് അലഹാബാദിലാണ് അമിതാഭ് ജനിച്ചത്. കവി ഹരിവംശ് റായ് ബച്ചനും തേജി ബച്ചനുമായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. തുടക്കത്തിലെ സിനിമകൾ അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ വിജയം നൽകിയില്ല. എന്നാൽ 1973ലെ ‘സഞ്ജീർ’ വഴിത്തിരിവായി. അനീതിക്കെതിരെ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന യുവാവിന്റെ മുഖമായി ബച്ചൻ മാറി. ‘ദീവാർ’, ‘ഷോലെ’, ‘ഡോൺ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ ആ താരാധിപത്യം ഉറപ്പിച്ചു. ജയ ബച്ചനുമായുള്ള വിവാഹവും കുടുംബജീവിതവും ഇതിനൊപ്പം മുന്നോട്ടുപോയി.
ജീവിതംതന്നെ അപകടത്തിലായ ‘കൂലി’ കാലം
സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടാമായിരുന്നൊരു പ്രതിസന്ധി അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. 1982ൽ ‘കൂലി’യുടെ ചിത്രീകരണത്തിനിടെയുണ്ടായ അപകടത്തിൽ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ് ആശുപത്രിയിലായി.
അന്ന് നൽകിയ രക്തത്തിലൂടെ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി ബാധിച്ചതായി ബച്ചൻ പിന്നീട് പൊതുവേദിയിൽ പറഞ്ഞു. കരളിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന് നാശമുണ്ടായെന്നും അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം വിവരണമാണ്; പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമായ മെഡിക്കൽ രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിലയിരുത്തലല്ല. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ താരജീവിതത്തിനൊപ്പം ദീർഘകാലം തുടർന്നു.
താരത്തിന്റെ പേരിൽ തുടങ്ങിയ വലിയ ബിസിനസ്
1995ൽ Amitabh Bachchan Corporation Limited—എബിസിഎൽ—ആരംഭിച്ചു. സിനിമാനിർമ്മാണവും വിതരണവും സംഗീതവും ടെലിവിഷനും പരിപാടികളുടെ നടത്തിപ്പും ഒരുമിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിനോദവ്യവസായ സ്ഥാപനമായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
പക്ഷേ വരുമാനപ്രതീക്ഷകളും യഥാർഥ പണമൊഴുക്കും തമ്മിൽ വലിയ അകലം രൂപപ്പെട്ടു. 1999ലെ സമകാലിക റെഡിഫ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ദൂരദർശൻ പരിപാടിസമയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടുകളിൽ ഏകദേശം എട്ടുകോടിയും 1996ലെ മിസ് വേൾഡ് മത്സരത്തിൽ ഏഴുകോടിയും നഷ്ടമുണ്ടായി. സംഗീതവിഭാഗത്തിലും മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളിലും നഷ്ടം തുടർന്നു. മിസ് വേൾഡ് മത്സരം മാത്രം കമ്പനിയെ തകർത്തുവെന്ന വിശദീകരണം അതിനാൽ അപൂർണമാണ്.
കടക്കെണി മുറുകിയത് എങ്ങനെ?
വ്യാപാരവിഭാഗങ്ങളിലെ നഷ്ടം, വായ്പകൾ, തിരിച്ചടവ് മുടങ്ങിയത്, വിതരണാവകാശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ എന്നിവ ഒന്നിനുപിറകെ ഒന്നായി വന്നു. ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിടേണ്ടിവന്നു. സംഗീതാവകാശങ്ങൾ വിറ്റു. പണം കിട്ടാത്ത സ്ഥാപനങ്ങൾ കോടതിയിലെത്തി.
ഇതിനിടെ ബച്ചന്റെ സിനിമകളും പഴയ വിജയങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചില്ല. ‘മൃത്യുദാതാ’, ‘സൂര്യവംശം’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രകടനം പുതിയ സിനിമകൾ ഏറ്റെടുക്കാൻ വിതരണക്കാരെ മടിപ്പിച്ചു. കമ്പനിയിലേക്ക് പണമെത്തേണ്ട സമയത്ത് താരത്തിന്റെ വിപണിമൂല്യവും സമ്മർദത്തിലായി. 1999ൽ കാനറ ബാങ്ക് ‘പ്രതീക്ഷ’ വീട് ജപ്തിചെയ്യണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിച്ചു.
ഉറക്കമില്ലാത്ത രാത്രികളും ജോലി ചോദിച്ച യാത്രയും
ആ കാലത്തെക്കുറിച്ച് ബച്ചൻ 2003ൽ പറഞ്ഞത് വ്യക്തമാണ്: സിനിമകളില്ലായിരുന്നു; കടബാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നു; സ്വത്തുക്കൾ നിയമനടപടിയിൽപ്പെട്ടിരുന്നു. ഉറക്കമില്ലാത്ത രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഒരു ദിവസം രാവിലെ അയൽവാസിയും സംവിധായകനുമായ യഷ് ചോപ്രയെ നേരിൽക്കണ്ട് തന്റെ അവസ്ഥ അറിയിച്ചു. ജോലി ചോദിച്ചു. ചോപ്ര നൽകിയ അവസരമായിരുന്നു ‘മൊഹബ്ബത്തേം’. എല്ലാം നഷ്ടപ്പെടുന്ന സമയത്തും സ്വന്തം അടിസ്ഥാനകഴിവായ അഭിനയത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്നു ബച്ചൻ.
ടെലിവിഷൻ തുറന്ന രണ്ടാമത്തെ വാതിൽ
2000ൽ ‘കൗൻ ബനേഗാ ക്രോർപതി’യിലൂടെ ബച്ചൻ ടെലിവിഷനിലെത്തി. സിനിമയിലെ കഥാപാത്രമായി കാണുന്ന താരത്തെ സ്വന്തം വീട്ടിലെത്തുന്ന അവതാരകനായി പ്രേക്ഷകർ സ്വീകരിച്ചു. മത്സരാർഥികളെ ശ്രദ്ധിച്ചുകേൾക്കുന്ന രീതിയും ശബ്ദവും സംഭാഷണത്തിലെ അടുപ്പവും പരിപാടിയുടെ മുഖമായി.
തിരിച്ചുവരവ് ഒരൊറ്റ സിനിമയുടെയോ പരിപാടിയുടെയോ ഫലമായിരുന്നില്ല. സിനിമ, ടെലിവിഷൻ, പരസ്യം എന്നിവയിൽ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിച്ചു. 2003 ഒക്ടോബറിൽ തന്റെ 90 കോടി രൂപയുടെ കടം മുഴുവൻ തിരിച്ചടച്ചതായി ബച്ചൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2004ലെ റിപ്പോർട്ടിൽ ദൂരദർശന് നൽകാനുണ്ടായിരുന്ന 17 കോടി രൂപ തിരിച്ചടച്ച കാര്യവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പ്രായത്തിനൊപ്പം അഭിനയവും മാറി
പഴയ നായകവേഷം മാത്രം പിടിച്ചുനിൽക്കാതെ മുതിർന്ന കഥാപാത്രങ്ങളിലേക്ക് മാറിയത് തിരിച്ചുവരവിന് കരുത്തായി. ‘മൊഹബ്ബത്തേം’ മുതൽ ‘ബ്ലാക്ക്’, ‘പാ’, ‘പികു’ വരെയുള്ള ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയത്തിന് പുതിയ ഇടം നൽകി. 2019ൽ രാഷ്ട്രപതി ദാദാസാഹേബ് ഫാൽക്കെ പുരസ്കാരം സമ്മാനിച്ചത് ആ ദീർഘകാല സംഭാവനയ്ക്കുള്ള അംഗീകാരമായിരുന്നു.
4,000 കോടിയുടെ കണക്കിന് പിന്നിൽ
ഹുരൂൺ 2026 പട്ടികയെ ഉദ്ധരിക്കുന്ന ജിഎൻടി റിപ്പോർട്ട് ബച്ചന്റെ സമ്പത്ത് 4,000 കോടിയായി കണക്കാക്കുന്നു. നിക്ഷേപങ്ങളും ഭൂസ്വത്തുകളും അതിൽ പ്രധാനമാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ഹുരൂണിന്റെ അസൽ വിലയിരുത്തൽരേഖ ഇവിടെ നേരിട്ട് പരിശോധിക്കാൻ ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
കൂടുതൽ വ്യക്തമായ രേഖ ജയ ബച്ചന്റെ 2024 തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലമാണ്. അതിൽ ദമ്പതികളുടെ സംയുക്ത ആസ്തി ഏകദേശം 1,579 കോടിയും ബാധ്യത ഏകദേശം 105 കോടിയുമാണ്. അമിതാഭിന്റെ 2022–23ലെ പ്രഖ്യാപിത വരുമാനം ഏകദേശം 273.75 കോടി രൂപയുമുണ്ട്. വാർഷിക വരുമാനം, സംയുക്ത ആസ്തി, സമ്പന്നപട്ടികയിലെ മതിപ്പുമൂല്യം—ഇവ ഒരേ കണക്കല്ല.
ബച്ചന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ ഉറപ്പുള്ള അടിത്തറ കോടികളുടെ തലക്കെട്ടിനേക്കാൾ വ്യക്തമാണ്: ജോലി ചോദിക്കാൻ തയ്യാറായി, അഭിനയരീതി മാറ്റി, പുതിയ മാധ്യമം സ്വീകരിച്ചു, പല വഴികളിലൂടെ വരുമാനം കണ്ടെത്തി കടം തിരിച്ചടച്ചു.
Sources — Non-newspaper links
- Rediff — What Went Wrong with ABCL, June 1999
- Rediff — Bachchan’s Statement on Repaying ₹90 Crore, October 2003
- Rediff/PTI — ABCL Debt Repayment and Rehabilitation, January 2004
- Biography.com — Amitabh Bachchan Biography
- NDTV — Bachchan’s Account of the Coolie Accident and Hepatitis B
- GNT — Report Citing the Hurun India Rich List 2026
- ADR/MyNeta — Jaya Bachchan’s 2024 Election Affidavit
- Press Information Bureau — Presentation of the Dadasaheb Phalke Award
