ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 22-

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം രേഖാമൂലം നൽകാതെ കസ്റ്റഡിയിൽ വയ്ക്കുന്നത് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്നും അത്തരം വ്യക്തിയെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണമെന്നും സുപ്രീംകോടതി. ജസ്കരൻ ജീത് സിങ് ദിയോൾ നൽകിയ അപ്പീലിൽ ജസ്റ്റിസുമാരായ ഉജ്ജൽ ഭുയാൻ, അതുൽ എസ്. ചന്ദുർക്കർ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് 2026 സെപ്റ്റംബർ 21നാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. പഞ്ചാബ് സർക്കാരായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. ദിയോളിനായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സിദ്ധാർഥ് അഗർവാളും പഞ്ചാബിനായി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ രജത് ഭരദ്വാജും ഹാജരായി. 2026 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് വാദം പൂർത്തിയാക്കി വിധി പറയാൻ മാറ്റിയിരുന്നു.

അറസ്റ്റ് കാരണം സ്വന്തം ഭാഷയിൽ രേഖാമൂലം നൽകണം

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം അറിയുക എന്നത് വെറുമൊരു നടപടിക്രമമല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന ഭാഷയിൽ കാരണം രേഖാമൂലം നൽകണം. അതിലൂടെ അഭിഭാഷകനെ സമീപിക്കാനും റിമാൻഡിനെ എതിർക്കാനും ജാമ്യം തേടാനും കഴിയണം. കാരണം ഉടൻ രേഖാമൂലം നൽകാൻ കഴിയാത്ത അസാധാരണ സാഹചര്യത്തിൽ വാക്കാൽ അറിയിക്കാം. എന്നാൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് രണ്ടുമണിക്കൂർ മുമ്പ് രേഖ നൽകണം.

ഭരണഘടനാ ലംഘനത്തിന് പ്രത്യേക ദോഷം തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം നൽകാത്തതുകൊണ്ട് തനിക്ക് പ്രത്യേക ദോഷമുണ്ടായെന്ന് പ്രതി തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22 പ്രകാരമുള്ള സംരക്ഷണം ലംഘിച്ചതുതന്നെ അറസ്റ്റ് നിയമവിരുദ്ധമാക്കാൻ മതിയെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. കുറ്റത്തിന്റെ ഗൗരവം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള ഭരണഘടനാ നടപടിക്രമങ്ങൾ അവഗണിക്കാനാകില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണം

അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ യാത്രാസമയം ഒഴികെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അടുത്തുള്ള മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണം. മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ അതിനുശേഷം കസ്റ്റഡിയിൽ തുടരുന്നത് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണ്. അറസ്റ്റ് നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തിയാൽ കുറ്റത്തിന്റെ സ്വഭാവം പരിഗണിക്കാതെ വ്യക്തിയെ മോചിപ്പിക്കേണ്ടത് കോടതിയുടെ കടമയാണെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കി.

നിയമവിരുദ്ധ അറസ്റ്റിന് പിന്നാലെ പൊലീസ് നേരിട്ട് വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യരുത്

മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയെ വീണ്ടും കസ്റ്റഡിയിൽ വേണമെങ്കിൽ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന് സ്വന്തം നിലയിൽ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനാകില്ല. ആദ്യം അറസ്റ്റ് കാരണം രേഖാമൂലം നൽകണം. വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ കാരണവും കസ്റ്റഡിയുടെ ആവശ്യകതയും ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കാരണം നൽകാതിരുന്നതിന്റെ വിശദീകരണവും ചേർത്ത് മജിസ്ട്രേറ്റിന് അപേക്ഷ നൽകണം. മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ അംഗീകാരവും അപേക്ഷയ്ക്കുണ്ടാകണം.

വീണ്ടും അറസ്റ്റിന് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ മുൻകൂർ അനുമതി നിർബന്ധം

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ അറസ്റ്റ് കാരണം നൽകാൻ കഴിയാതിരുന്നതിന് സത്യസന്ധമായ കാരണമുണ്ടോയെന്നും വീണ്ടും കസ്റ്റഡി അനിവാര്യമാണോയെന്നും മജിസ്ട്രേറ്റ് പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കണം. സ്വാഭാവികനീതിയുടെ തത്വങ്ങൾ പാലിച്ച് അപേക്ഷ സാധ്യമായത്ര ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കണം. മജിസ്ട്രേറ്റ് അനുമതി നൽകിയാൽ മാത്രമേ വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനാകൂ.

അന്വേഷണം മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥന് കൈമാറണം

വീണ്ടും കസ്റ്റഡി ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള അപേക്ഷ മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ പരിഗണനയിലെത്തുമ്പോൾ അന്വേഷണം മറ്റൊരു പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന് കൈമാറണം. ആദ്യ അറസ്റ്റിലെ ഭരണഘടനാ ലംഘനത്തെക്കുറിച്ച് വകുപ്പുതല അന്വേഷണം ആരംഭിക്കണം. ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വീഴ്ച തെളിഞ്ഞാൽ വകുപ്പുതല നടപടിയെടുക്കുകയും സേവനരേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തുകയും വേണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ചു.

പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺകുട്ടിയെ പീഡിപ്പിച്ചെന്ന കേസിലെ അറസ്റ്റാണ് തർക്കമായത്

പഞ്ചാബിൽ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺകുട്ടിയെ ലൈംഗികമായി പീഡിപ്പിച്ചെന്ന കേസിൽ 2026 മേയ് 17നാണ് ദിയോളിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. എഴുത്തിലുള്ള അറസ്റ്റ് കാരണം നൽകാതിരുന്നതിനാൽ മേയ് 18ന് മജിസ്ട്രേറ്റ് അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിച്ചു. 24 മണിക്കൂറിലധികം കഴിഞ്ഞാണ് മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയതെന്നും രേഖകളിൽ വ്യക്തമായി. വീണ്ടും അറസ്റ്റ് തടയണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള ഹർജി പഞ്ചാബ്–ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി മേയ് 29ന് തള്ളിയതിനെതിരെയായിരുന്നു സുപ്രീംകോടതി അപ്പീൽ.

ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; ആരോപണങ്ങളുടെ ശരിതെറ്റിൽ അഭിപ്രായമില്ല

പഞ്ചാബ്–ഹരിയാന ഹൈക്കോടതിയുടെ 2026 മേയ് 29ലെ ഉത്തരവും മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ ഉത്തരവിലെ ചോദ്യംചെയ്യപ്പെട്ട പരാമർശങ്ങളും സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി. ദിയോളിനെ വീണ്ടും കസ്റ്റഡിയിൽ വേണമെങ്കിൽ വിധിയിൽ നിശ്ചയിച്ച നടപടിക്രമം പാലിക്കണമെന്ന് നിർദേശിച്ചു. ലൈംഗിക പീഡന ആരോപണങ്ങളുടെ ശരിതെറ്റിൽ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അപ്പീൽ അനുവദിച്ചു.

എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും അറസ്റ്റുകൾക്ക് ബാധകമായ ദേശീയ മാനദണ്ഡം

വിധിയുടെ പകർപ്പ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും പൊലീസ് മേധാവികൾക്കും ഹൈക്കോടതി രജിസ്ട്രാർ ജനറൽമാർക്കും സംസ്ഥാന ജുഡീഷ്യൽ അക്കാദമി ഡയറക്ടർമാർക്കും അയയ്ക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു. അതിനാൽ അറസ്റ്റ് കാരണം നൽകൽ, അഭിഭാഷക സഹായം, 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിലെ ഹാജരാക്കൽ, വീണ്ടും അറസ്റ്റ് എന്നിവയിൽ രാജ്യത്താകെ അന്വേഷണ ഏജൻസികളും കീഴ്ക്കോടതികളും പാലിക്കേണ്ട മാനദണ്ഡമായി വിധി പ്രവർത്തിക്കും.