ബെംഗളൂരു, 2026 സെപ്റ്റംബർ 16 –

കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി, സന്ദർശനാവകാശം, രക്ഷാകർതൃ പദ്ധതി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക ചട്ടങ്ങളാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളിൽ എന്ത് പുരോഗതിയുണ്ടായെന്ന് റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കാൻ കർണാടക ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചു. മാർഗനിർദേശങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചട്ടങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ ചട്ടനിർമാണ സമിതി സ്വീകരിച്ച നടപടികളാണ് അറിയിക്കേണ്ടത്. കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി തർക്കങ്ങളിൽ ഏകീകൃത സംവിധാനം ഉറപ്പാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജിയിലാണ് കോടതി നടപടി. കർണാടക ഹൈക്കോടതി നേരത്തേ തന്നെ കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി, സന്ദർശനാവകാശം സംബന്ധിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങൾ ജഡ്ജിമാർക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിരുന്നു.

കസ്റ്റഡി തർക്കങ്ങളിൽ കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമത്തിന് ഏകീകൃത സംവിധാനം

മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങളിൽ കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡിയും സന്ദർശനാവകാശവും തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ വ്യക്തവും ഏകീകൃതവുമായ നടപടിക്രമം വേണമെന്നതാണ് മാർഗനിർദേശങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. കുട്ടിക്ക് മാതാപിതാക്കളുമായി ബന്ധം നിലനിർത്താനുള്ള സാഹചര്യം, സന്ദർശന സമയം, അവധിക്കാല കസ്റ്റഡി, രക്ഷാകർതൃ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കസ്റ്റഡി തർക്കങ്ങളിൽ കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമമാണ് പ്രധാന പരിഗണനയെന്ന നിലപാട് കർണാടക ഹൈക്കോടതി സമീപകാല വിധികളിലും ആവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാതാപിതാക്കളുടെ തർക്കം കാരണം കുട്ടികൾ അനാവശ്യ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടരുതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

മാർഗനിർദേശങ്ങൾ മാത്രം പോരാ; ഔദ്യോഗിക ചട്ടങ്ങളാക്കുന്നതിലെ പുരോഗതി പരിശോധിക്കുന്നു

നിലവിലുള്ള മാർഗനിർദേശങ്ങൾക്ക് ഔദ്യോഗിക ചട്ടങ്ങളുടെ രൂപം നൽകുന്നതിനുള്ള നടപടികളിലാണ് ഹൈക്കോടതി ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിനായി ചട്ടനിർമാണ സമിതിക്ക് വിഷയം കൈമാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ, സമിതി ഇതുവരെ സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ കോടതിയെ അറിയിക്കാനാണ് നിർദേശം.

ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തരവിലൂടെ പുതിയ കസ്റ്റഡി ചട്ടങ്ങൾ കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. ചട്ടങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്ന നടപടികളുടെ നിലവിലെ സ്ഥിതിയാണ് കോടതി പരിശോധിക്കുന്നത്.

കുട്ടിയെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി മാറില്ല

കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി വിഷയങ്ങളിൽ കർണാടക ഹൈക്കോടതി സമീപകാലത്ത് നിരവധി നിർണായക ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടി സാധാരണയായി താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലമാണ് കസ്റ്റഡി ഹർജിയിലെ അധികാരപരിധി നിർണയിക്കുമ്പോൾ പ്രധാനമെന്നും, തർക്കത്തിനിടെ ഒരു രക്ഷിതാവ് കുട്ടിയെ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റിയതുകൊണ്ട് മാത്രം അധികാരപരിധി മാറില്ലെന്നും ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് 2026 ഓഗസ്റ്റിലെ മറ്റൊരു വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

മറ്റൊരു കേസിൽ കുടുംബകോടതിയുടെയും ഹൈക്കോടതിയുടെയും ഉത്തരവുകൾ ലംഘിച്ച് കുട്ടിയെ കൈവശംവച്ച പിതാവിനോട് കുട്ടിയെ മാതാവിന് തിരികെ നൽകാനും അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപ ചെലവ് നൽകാനും ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു.

സന്ദർശനാവകാശത്തിലും കുട്ടിയുടെ സൗകര്യത്തിനാണ് മുൻഗണന

കുട്ടിയുടെ സന്ദർശനാവകാശം നടപ്പാക്കുന്നത് തന്നെ കുട്ടിക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായി മാറരുതെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ബെംഗളൂരുവിൽ പഠിക്കുന്ന പത്തുവയസ്സുകാരൻ അമ്മയെ കാണാൻ എല്ലാ മാസവും ഏകദേശം 950 കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്യേണ്ടിവന്ന സാഹചര്യം പരിഗണിച്ച് സന്ദർശന ക്രമീകരണം കോടതി അടുത്തിടെ മാറ്റിയിരുന്നു. മാതാപിതാക്കളുടെ തർക്കത്തിന്റെ ഇരയായി കുട്ടി മാറരുതെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം.

ചട്ടനിർമാണ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ടിന് ശേഷം തുടർനടപടി

കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി, സന്ദർശനാവകാശ മാർഗനിർദേശങ്ങളെ ഔദ്യോഗിക ചട്ടങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിന് ചട്ടനിർമാണ സമിതി സ്വീകരിച്ച നടപടികളുടെ റിപ്പോർട്ടാണ് ഇനി ഹൈക്കോടതി പരിശോധിക്കുക. റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കും തുടർനിർദേശങ്ങൾ.

അതുവരെ നിലവിലുള്ള മാർഗനിർദേശങ്ങൾ കസ്റ്റഡി വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമം മുൻനിർത്തിയുള്ള തീരുമാനങ്ങൾക്ക് സഹായകമായ മാനദണ്ഡങ്ങളായി തുടരുന്നു. ഔദ്യോഗിക ചട്ടങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നാൽ കുടുംബകോടതികളിലെ കസ്റ്റഡി, സന്ദർശനാവകാശ നടപടികൾക്ക് കൂടുതൽ ഏകീകൃതമായ നടപടിക്രമം ലഭിക്കുമെന്നതാണ് ഈ നടപടിയുടെ പ്രായോഗിക പ്രസക്തി.